ਕਾਹੂ ਦਸ਼ਾ ਕੇ ਪਵਨ ਗਵਨ ਕੈ ਬਰਖਾ ਹੈ ਕਾਹੂ ਦਸ਼ਾ ਕੋ ਪਵਨ ਬਾਦਰ ਬਿਲਾਤ ਹੈ ॥ ਕਾਹੂ ਜਲ ਪਾਨ ਕੀਏ ਰਹਤ ਅਰੋਗ ਦੇਹੀ ਕਾਹੂ ਜਲ ਪਾਨ ਬਿਆਪੈ ਬ੍ਰਿਥਾ ਬਿਲਲਾਤ ਹੈ ॥ ਕਾਹੂ ਗ੍ਰਿਹ ਕੀ ਅਗਨਿ ਪਾਕ ਸਾਕ ਸਿਧ ਕਰੈ ਕਾਹੂ ਗ੍ਰਿਹ ਕੀ ਅਗਨਿ ਭਵਨ ਜਰਾਤ ਹੈ ॥ ਕਾਹੂ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤਿ ਹੁਇ ਕਾਹੂ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਮਿਲ ਜਮਪੁਰਿ ਜਾਤ ਹੈ ॥੫੪੯॥
kāhū dashā ke pavan gavan kai barakhā hai kāhū dashā ko pavan bādar bilāt hai | kāhū jal pān kīe rahat arog dehī kāhū jal pān biāpai brithā bilalāt hai | kāhū grih kī agan pāk sāk sidh karai kāhū grih kī agan bhavan jarāt hai | kāhū kī saṅgat mil jīvan mukat hui kāhū kī saṅgat mil jamapur jāt hai |549|
From one quarter the wind's coming brings rain; from another quarter the wind drives the clouds away. One water, drunk, keeps the body free of illness; another water, drunk, brings affliction and vain crying. The fire of one house cooks the food and the greens; the fire of another house burns the dwelling down. So, meeting the company of one, a man is freed while still he lives; meeting the company of another, he goes to the city of death.
ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੇ ਮੇਲ ਖੇਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇਮ ਕੈ ਪਤੰਗੁ ਦੀਪਕ ਪ੍ਰਗਾਸ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਹੂੰ ਸਮਾਵਈ ॥ ਸਹਜ ਸੰਜੋਗ ਅਰੁ ਬਿਰਹ ਬਿਓਗ ਬਿਖੈ ਜਲ ਮਿਲਿ ਬਿਛੁਰਤ ਮੀਨ ਹੁਇ ਦਿਖਾਵਈ ॥ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਲਿਵ ਥਕਿਤ ਚਕਿਤ ਹੋਇ ਸਬਦ ਬੇਧੀ ਕੁਰੰਗ ਜੁਗਤਿ ਜਤਾਵਈ ॥ ਮਿਲਿ ਬਿਛੁਰਤ ਅਰੁ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਲਿਵ ਕਪਟ ਸਨੇਹ ਸਨੇਹੀ ਨ ਕਹਾਵਈ ॥੫੫੦॥
prītam ke mel khel prem nem kai pataṅg dīpak pragās jotī jot hūn samāvaī | sahaj sañjog ar birah biog bikhai jal mil bichhurat mīn hui dikhāvaī | sabad surat liv thakit chakit hoi sabad bedhī kuraṅg jugat jatāvaī | mil bichhurat ar sabad surat liv kapaṭ saneh sanehī na kahāvaī |550|
In meeting the Beloved, by the vow of love's play, the moth merges its light into the lamp's blazing light. In easy union and in the parting of separation, the fish shows it with the water: parted, it gives up its life. Wearied and wonder-struck, its mind absorbed in the Word, the deer, pierced by the sound, declares the way. Union and parting, and the mind held in the Word — one whose love carries deceit is not called a lover.
ਦਰਸਨ ਦੀਪ ਦੇਖਿ ਹੋਇ ਨ ਮਿਲੈ ਪਤੰਗੁ ਪਰਚਾ ਬਿਹੂਨ ਗੁਰਸਿਖ ਨ ਕਹਾਵਈ ॥ ਸੁਨਤ ਸਬਦ ਧੁਨਿ ਹੋਇ ਨ ਮਿਲਤ ਮ੍ਰਿਗ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਹੀਨ ਜਨਮੁ ਲਜਾਵਈ ॥ ਗੁਰ ਚਰਨਾਮ੍ਰਿਤ ਕੈ ਚਾਤ੍ਰਿਕੁ ਨ ਹੋਇ ਮਿਲੈ ਰਿਦੈ ਨ ਬਿਸਵਾਸੁ ਗੁਰ ਦਾਸ ਹੁਇ ਨ ਹਸਾਵਈ ॥ ਸਤਿ ਰੂਪ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਸਤਿਗੁਰ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਏਕ ਟੇਕ ਸਿਖ ਜਲ ਮੀਨ ਹੁਇ ਦਿਖਾਵਈ ॥੫੫੧॥
darasan dīp dekh hoi na milai pataṅg parachā bihūn gurasikh na kahāvaī | sunat sabad dhun hoi na milat mrig sabad surat hīn janam lajāvaī | gur charanāmrit kai chātrik na hoi milai ridai na bisavās gur dās hui na hasāvaī | sat rūp sat nām satigur giān dhiān ek ṭek sikh jal mīn hui dikhāvaī |551|
One who, seeing the lamp of the darshan, does not meet it as the moth — empty of love's acquaintance, is not called a Guru's Sikh. One who, hearing the melody of the Word, does not meet it as the deer — empty of the mind held in the Word, shames his birth. One who is no rain-bird for the nectar of the Guru's feet, with no trust in his heart, is not made glad as the Guru's servant. The True Form, the True Name, the True Guru's knowledge and meditation, the one support — the Sikh shows himself as the fish to the water.
ਉਤਮ ਮਧਿਮ ਅਰੁ ਅਧਮ ਤ੍ਰਿਬਿਧਿ ਜਗੁ ਆਪਨੋ ਸੁਅੰਨੁ ਕਾਹੂ ਬੁਰੋ ਤਉ ਨ ਲਾਗਿ ਹੈ ॥ ਸਭ ਕੋਊ ਬਨਜੁ ਕਰਤ ਲਾਭ ਲਭਤ ਕਉ ਆਪਨੋ ਬਿਉਹਾਰੁ ਭਲੋ ਜਾਨਿ ਅਨੁਰਾਗਿ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਅਪਨੇ ਅਪਨੇ ਇਸਟੈ ਚਾਹਤ ਸਭੈ ਅਪਨੇ ਪਹਿਰੇ ਸਭ ਜਗਤੁ ਸੁਜਾਗਿ ਹੈ ॥ ਸੁਅੰਨੁ ਸਮਰਥ ਭਏ ਬਨਜੁ ਬਿਕਾਨੇ ਜਾਨੈ ਇਸਟ ਪ੍ਰਤਾਪੁ ਅੰਤਿ ਕਾਲਿ ਅਗ੍ਰਭਾਗਿ ਹੈ ॥੫੫੨॥
utam madhim ar adham tribidh jag āpano suann kāhū buro tau na lāg hai | sabh koū banaj karat lābh labhat kau āpano biuhār bhalo jān anurāg hai | taise apane apane isaṭai chāhat sabhai apane pahire sabh jagat sujāg hai | suann samarath bhae banaj bikāne jānai isaṭ pratāp ant kāl agrabhāg hai |552|
High, middling and low, the threefold world: to no one does his own grain ever seem bad. All do their trade to gather profit, holding their own dealing good, loving it. So each cherishes his own chosen ideal; each in its own garb the whole world keeps its watch. But whether the grain had strength, whether the trade found sale — the worth of one's ideal is known at the last hour, in the world ahead.
ਆਪਨੋ ਸੁਅੰਨੁ ਸਭ ਕਾਹੂਐ ਸੁੰਦਰ ਲਾਗੈ ਸਫਲੁ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੰਸਾਰ ਮੈ ਸਰਾਹੀਐ ॥ ਆਪਨੋ ਬਨਜੁ ਬੁਰੋ ਲਾਗਤ ਨ ਕਾਹੂ ਰਿਦੈ ਜਾਇ ਜਗੁ ਭਲੋ ਕਹੈ ਸੋਈ ਤਉ ਬਿਸਾਹੀਐ ॥ ਆਪਨੋ ਕਰਮੁ ਕੁਲਾ ਧਰਮ ਕਰਤ ਸਭੈ ਉਤਮ ਕਰਮੁ ਲੋਗ ਬੇਦ ਅਵਗਾਹੀਐ ॥ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਇ ਸਬ ਕੋਊ ਕਹੈ ਮਾਇਆ ਮੈ ਉਦਾਸ ਰਾਖੈ ਸੋਈ ਗੁਰ ਚਾਹੀਐ ॥੫੫੩॥
āpano suann sabh kāhūai sundar lāgai saphal sundaratā sansār mai sarāhīai | āpano banaj buro lāgat na kāhū ridai jāi jag bhalo kahai soī tau bisāhīai | āpano karam kulā dharam karat sabhai utam karam log bed avagāhīai | gur bin mukat na hoi sab koū kahai māiā mai udās rākhai soī gur chāhīai |553|
One's own grain seems beautiful to everyone; the fruitful beauty is the one the world praises. One's own trade seems bad to no one's heart; but buy only what the world, too, calls good. Everyone does his own works and the dharma of his line; but search the people and the Vedas for the highest deed. All say there is no liberation without the Guru — and the Guru to be sought is the one who keeps you untouched in the midst of Maya.
ਬੇਦ ਬਿਰੰਚਿ ਬਿਚਾਰੁ ਨ ਪਾਵਤ ਚਕ੍ਰਿਤ ਸੇਖ ਸਿਵਾਦਿ ਭਏ ਹੈ ॥ ਜੋਗ ਸਮਾਧਿ ਅਰਾਧਤ ਨਾਰਦ ਸਾਰਦ ਸੁਕ੍ਰ ਸਨਾਤ ਨਏ ਹੈ ॥ ਆਦਿ ਅਨਾਦਿ ਅਗਾਧਿ ਅਗੋਚਰ ਨਾਮ ਨਿਰੰਜਨ ਜਾਪ ਜਏ ਹੈ ॥ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰਦੇਵ ਸੁਮੇਵ ਸੁ ਸੰਗਤਿ ॥ ਪੈਰੀ ਪਏ ਭਾਈ ਪੈਰੀ ਪਏ ਹੈ ॥੫੫੬॥
bed birañch bichār na pāvat chakrit sekh sivād bhae hai | jog samādh arādhat nārad sārad sukr sanāt nae hai | ād anād agādh agochar nām nirañjan jāp jae hai | srī guradev sumev su saṅgat | pairī pae bhāī pairī pae hai |556|
The Vedas and Brahma, reflecting, could not reach Him; Shesh-Nag and Shiva and the rest stand amazed. Narad and Sharda, Shukra and Sanak's brothers, adoring in yoga and trance, bow ever new. The Primal, the Unbeginning, the Unfathomable, past the senses — they win Him by repeating the Name of the Stainless One. Before the Guru, the mountain of blessing, and his holy company, they fall at the feet, O brother — even they fall at the feet.
ਜੈਸੇ ਮਧੁ ਮਾਖੀ ਸੀਚਿ ਸੀਚਿ ਕੈ ਇਕਤ੍ਰ ਕਰੈ ਹਰੈ ਮਧੂ ਆਇ ਤਾ ਕੇ ਮੁਖਿ ਛਾਰੁ ਡਾਰਿ ਕੈ ॥ ਜੈਸੇ ਬਛ ਹੇਤ ਗਊ ਸੰਚਤ ਹੈ ਖੀਰੁ ਤਾਹਿ ਲੇਤ ਹੈ ਅਹੀਰੁ ਦੁਹਿ ਬਛੁਰੇ ਬਿਡਾਰਿ ਕੈ ॥ ਜੈਸੇ ਧਰ ਖੋਦਿ ਖੋਦਿ ਕਰਿ ਬਿਲ ਸਾਜੈ ਮੂਸਾ ਪੈਸਤ ਸਰਪੁ ਧਾਇ ਖਾਇ ਤਾਹਿ ਮਾਰਿ ਕੈ ॥ ਤੈਸੇ ਕੋਟਿ ਪਾਪ ਕਰਿ ਮਾਇਆ ਜੋਰਿ ਜੋਰਿ ਮੂੜ ਅੰਤ ਕਾਲਿ ਛਾਡਿ ਚਲੈ ਦੋਨੋ ਕਰਿ ਝਾਰਿ ਕੈ ॥੫੫੪॥
jaise madh mākhī sīch sīch kai ikatr karai harai madhū āi tā ke mukh chhār ḍār kai | jaise bachh het gaū sañchat hai khīr tāh let hai ahīr duh bachhure biḍār kai | jaise dhar khod khod kar bil sājai mūsā paisat sarap dhāi khāi tāh mār kai | taise koṭ pāp kar māiā jor jor mūṛ ant kāl chhāḍ chalai dono kar jhār kai |554|
As the bee gathers honey, storing drop upon drop, and the honey-taker comes and lifts it, throwing dust in its mouth; as the cow stores up milk for the sake of her calf, and the herdsman drives the calf off, milks her and takes it; as the mouse digs and digs the earth and fashions its burrow, and the snake, entering, hunts it down and eats it — so the fool, by a million sins, gathers and gathers Maya, and at the last hour walks away, shaking out both hands empty.
ਜਾ ਕੇ ਅਨਿਕ ਫਨੰਗ ਫਨਗ੍ਰ ਭਾਰ ਧਰਨਿ ਧਾਰੀ ਤਾਹਿ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਕਹੇ ਕਉਨ ਅਧਿਕਾਈ ਹੈ ॥ ਜਾ ਕੋ ਏਕ ਬਾਵਰੋ ਬਿਸ੍ਵਨਾਥ ਨਾਮ ਕਹਾਵੈ ਤਾਹਿ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਕਹੇ ਕਉਨ ਅਧਿਕਾਈ ਹੈ ॥ ਅਨਿਕ ਅਕਾਰ ਓਅੰਕਾਰ ਕੇ ਬ੍ਰਿਥਾਰੇ ਜਾਹਿ ਤਾਹਿ ਨੰਦ ਨੰਦਨ ਕਹੇ ਕਉਨ ਸੋਭਤਾਈ ਹੈ ॥ ਜਾਨਤ ਉਸਤਤਿ ਕਰਤ ਨਿੰਦਿਆ ਅੰਧ ਮੂੜ ਐਸੇ ਅਰਾਧਬੇ ਤੇ ਮੋਨਿ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ ॥੫੫੫॥
jā ke anik phanaṅg phanagr bhār dharan dhārī tāh brijanāth kahe kaun adhikāī hai | jā ko ek bāvaro bisvanāth nām kahāvai tāh brijanāth kahe kaun adhikāī hai | anik akār oaṅkār ke brithāre jāh tāh nand nandan kahe kaun sobhatāī hai | jānat usatat karat nindiā andh mūṛ aise arādhabe te mon sukhadāī hai |555|
He at whose bidding the serpent's countless hoods uphold the weight of the earth — to call Him only the Lord of Braj, what greatness is that? He whose one rapt lover is named the Lord of the Universe — to call Him only the Lord of Braj, what greatness is that? He from whom the countless forms of Onkar spread wide — to call Him only the darling of Nand, what beauty does it add? Thinking they praise, the blind and unknowing make Him small; better than such worship, silence gives peace.
ਜੈਸੇ ਤੌ ਕੰਚਨੈ ਪਾਰੋ ਪਰਸਤ ਸੋਖਿ ਲੇਤ ਅਗਨਿ ਮੈ ਡਾਰੇ ਪੁਨਿ ਪਾਰੋ ਉਡ ਜਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਮਲ ਮੂਤ੍ਰ ਲਗਿ ਅੰਬਰ ਮਲੀਨ ਹੋਤ ਸਾਬਨ ਸਲਿਲ ਮਿਲਿ ਨਿਰਮਲ ਗਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਅਹਿ ਗ੍ਰਸੇ ਬਿਖ ਬਿਆਪਤ ਸਗਲ ਅੰਗ ਮੰਤ੍ਰ ਕੈ ਬਿਖੈ ਬਿਕਾਰ ਸਭ ਸੁ ਬਿਲਾਤ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਕੈ ਬਿਮੋਹਤ ਮਗਨ ਮਨੁ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸਿ ਮਾਇਆ ਮੂਲ ਮੁਰਝਾਤ ਹੈ ॥੫੫੭॥
jaise tau kañchanai pāro parasat sokh let agan mai ḍāre pun pāro uḍ jāt hai | jaise mal mūtr lag ambar malīn hot sāban salil mil niramal gāt hai | jaise ah grase bikh biāpat sagal aṅg mantr kai bikhai bikār sabh su bilāt hai | taise māiā moh kai bimohat magan man gur upades māiā mūl murajhāt hai |557|
As mercury, touching gold, eats it away, and, cast into the fire, the mercury itself flies off; as the garment, soiled with filth, grows foul, and, meeting soap and water, the body of it is clean; as, when the snake has struck, poison spreads through every limb, and by the mantra all the poison's corruption vanishes — so the mind is sunk, bewitched by the attachment of Maya, and by the Guru's teaching Maya's very root withers away.
ਜੈਸੇ ਪਾਟ ਚਾਕੀ ਕੇ ਨ ਮੂੰਡ ਕੇ ਉਠਾਏ ਜਾਤ ਕਲਾ ਕੀਏ ਲੀਏ ਜਾਤ ਐਂਚਤ ਅਚਿੰਤ ਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਗਜ ਕੇਹਰ ਨ ਬਲ ਕੀਏ ਬਸਿ ਹੋਤ ਜਤਨ ਕੈ ਆਨੀਅਤ ਸਮਤ ਸਮਤ ਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਸਰਿਤਾ ਪ੍ਰਬਲ ਦੇਖਤ ਭਯਾਨ ਰੂਪ ਕਿਰਵ ਮੇਂ ਚੜ੍ਹ ਪਾਰ ਉਤਰੈ ਤੁਰਤ ਹੀ ॥ ਤੈਸੇ ਦੁਖ ਸੁਖ ਬਹੁ ਬਿਖਮ ਸੰਸਾਰ ਬਿਖੈ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ ਜਲ ਜਲ ਜਾਇ ਕਤ ਹੀ ॥੫੫੮॥
jaise pāṭ chākī ke na mūṇḍ ke uṭhāe jāt kalā kīe līe jāt aiñchat achint hī | jaise gaj kehar na bal kīe bas hot jatan kai ānīat samat samat hī | jaise saritā prabal dekhat bhayān rūp kirav men chaṛh pār utarai turat hī | taise dukh sukh bahu bikham sansār bikhai gur upades jal jal jāi kat hī |558|
As the millstone's great slab cannot be raised by the head, yet with a lever it is drawn along without a thought; as elephant and lion are not tamed by force, but by patient skill are gently brought to hand; as a river in flood is fearsome to look upon, yet, boarding the ferry, one crosses over in a moment — so, amid the harsh griefs and joys of this world, by the Guru's teaching the burning is quenched at once.
ਜੈਸੇ ਤੌ ਮਰਾਲ ਮਾਲ ਬੈਠਤ ਹੈ ਮਾਨਸਰ ਮੁਕਤਾ ਅਮੋਲ ਖਾਇ ਖਾਇ ਬਿਗਸਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਤੌ ਸੁਜਨ ਮਿਲਿ ਬੈਠਤ ਹੈਂ ਪਾਕਸਾਲਿ ਅਨਿਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਿੰਜਨਾਦਿ ਰਸ ਖਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਦ੍ਰੁਮ ਛਾਯਾ ਮਿਲਿ ਬੈਠਤ ਅਨੇਕ ਪੰਛੀ ਖਾਇ ਫਲ ਮਧੁਰ ਬਚਨ ਕੈ ਸੁਹਾਤ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰ ਸਿਖ ਮਿਲਿ ਬੈਠਤ ਧਰਮਸਾਲ ਸਹਜ ਸਬਦ ਰਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਘਾਤ ਹੈ ॥੫੫੯॥
jaise tau marāl māl baiṭhat hai mānasar mukatā amol khāi khāi bigasāt hai | jaise tau sujan mil baiṭhat hain pākasāl anik prakār biñjanād ras khāt hai | jaise drum chhāyā mil baiṭhat anek pañchhī khāi phal madhur bachan kai suhāt hai | taise gur sikh mil baiṭhat dharamasāl sahaj sabad ras ammrit aghāt hai |559|
As the swans in their row sit at Mansarovar, eating priceless pearls, and eating they rejoice; as good folk sit down together in the kitchen and taste the savour of dishes of many kinds; as many birds sit gathered in the shade of a tree, eating its fruit, made lovely by sweet voices — so the Guru's Sikhs sit down together in the dharamsala, and are filled with the nectar-taste of the Word in poise.
ਜੈਸੇ ਬਨਿਤਾ ਬਚਿਤ੍ਰ ਅਭਰਨ ਸਿੰਗਾਰ ਸਜਿ ਭੇਟਤ ਭਤਾਰ ਚਿਤ ਬਿਮਲ ਅਨੰਦ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਸਰੁਵਰ ਪਰਿਫੁਲਤ ਕਮਲ ਦਲ ਮਧੁਕਰ ਮੁਦਤ ਮਗਨ ਮਕਰੰਦ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਚਿਤ ਚਾਹਤ ਚਕੋਰ ਦੇਖ ਧਆਨ ਧਰੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਿਰਨ ਅਚਵਤ ਹਿਤ ਚੰਦ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਗਾਇਬੋ ਸੁਨਾਇਬੋ ਸੁ ਸਬਦ ਸੰਗਤਿ ਮੈਂ ਮਾਨੋ ਦਾਨ ਕੁਰਖੇਤ੍ਰ ਪਾਪ ਮੂਲ ਕੰਦ ਹੈ॥੫੬੦॥
jaise banitā bachitr abharan siṅgār saj bheṭat bhatār chit bimal anand hai | jaise saruvar pariphulat kamal dal madhukar mudat magan makarand hai | jaise chit chāhat chakor dekh dhaān dharai ammrit kiran achavat hit chand hai | taise gāibo sunāibo su sabad saṅgat main māno dān kurakhetr pāp mūl kand hai |560|
As a woman, adorned in wondrous ornament and dress, meets her husband, and her heart's joy is stainless; as the lotus-beds flower across the lake, and the bee is glad, sunk deep in their nectar; as the chakor longs with all its heart, holding its gaze, drinking with love the nectar-rays of the moon — so is the singing and reciting of the fair Word in the sangat: count it the great gift given at Kurukshetra — it digs out sin, root and bulb.
ਜੈਸੇ ਕਿਰਤਾਸ ਗਰ ਜਾਤ ਜਲ ਬੂੰਦ ਪਰੀ ਘ੍ਰਿਤ ਸਨਬੰਧ ਜਲ ਮਧਿ ਸਾਵਧਾਨ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਕੋਟਿ ਭਾਰ ਤੂਲ ਤਨਕ ਚਿਨਗ ਜਰੈ ਤੇਲ ਮੇਲਿ ਦੀਪਕ ਮੈਂ ਬਾਤੀ ਬਿਦਮਾਨ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਲੋਹੋ ਬੂਡ ਜਾਤ ਸਲਿਲ ਮੈਂ ਡਾਰਤ ਹੀ ਕਾਸਟ ਪ੍ਰਸੰਗ ਗੰਗ ਸਾਗਰ ਨ ਮਾਨ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਜਮ ਕਾਲ ਬਿਆਲ ਸਗਲ ਸੰਸਾਰ ਗ੍ਰਾਸੈ ਸਤਿਗੁਰ ਭੇਟਤ ਹੀ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸਾਨ ਹੈ ॥੫੬੧॥
jaise kiratās gar jāt jal būnd parī ghrit sanabandh jal madh sāvadhān hai | jaise koṭ bhār tūl tanak chinag jarai tel mel dīpak main bātī bidamān hai | jaise loho būḍ jāt salil main ḍārat hī kāsaṭ prasaṅg gaṅg sāgar na mān hai | taise jam kāl biāl sagal sansār grāsai satigur bheṭat hī dāsan dāsān hai |561|
As paper melts away when a drop of water falls, yet, bound with ghee, it sits careful in the water; as a million loads of cotton burn at one small spark, yet, met with oil, the wick stands shining in the lamp; as iron sinks the moment it is cast into water, yet, joined to the wood, it heeds neither Ganga nor sea — so the serpent of death-time devours the whole world, and at the meeting of the True Guru, the servant of His servants is untouched.
ਜੈਸੇ ਖਾਂਡ ਚੂਨ ਘ੍ਰਿਤ ਹੋਤ ਘਰ ਬਿਖੈ ਪੈ ਪਾਹੁਨਾ ਕੇ ਆਏ ਪੂਰੀ ਕੈ ਖੁਵਾਇ ਖਾਈਐ ॥ ਜੈਸੇ ਚੀਰ ਹਾਰ ਮੁਕਤਾ ਕਨਕ ਆਭਰਨ ਪੈ ਬਿਆਹੁ ਕਾਜ ਸਾਜਿ ਤਨ ਸੁਜਨ ਦਿਖਾਈਐ ॥ ਜੈਸੇ ਹੀਰਾ ਮਾਨਿਕ ਅਮੋਲ ਹੋਤ ਹਾਟ ਹੀ ਮੈਂ ਗਾਹਕੈ ਦਿਖਾਇ ਬਿੜਤਾ ਬਿਸੇਖ ਪਾਈਐ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰਬਾਨੀ ਲਿਖ ਪੋਥੀ ਬਾਂਧਿ ਰਾਖੀਅਤ ਮਿਲ ਗੁਰਸਿਖ ਪੜਿ ਸੁਨਿ ਲਿਵ ਲਾਈਐ ॥੫੬੨॥
jaise khāṇḍ chūn ghrit hot ghar bikhai pai pāhunā ke āe pūrī kai khuvāi khāīai | jaise chīr hār mukatā kanak ābharan pai biāhu kāj sāj tan sujan dikhāīai | jaise hīrā mānik amol hot hāṭ hī main gāhakai dikhāi biṛatā bisekh pāīai | taise gurabānī likh pothī bāndh rākhīat mil gurasikh paṛ sun liv lāīai |562|
As sugar and flour and ghee sit in the house all along, but when the guest arrives the pooris are fried, and all are fed, and eat; as robes and necklaces, pearls and golden ornaments — for the wedding the body is decked, and shown to the good folk; as diamond and ruby lie priceless in the shop itself, and, shown to the buyer, their rare worth is won — so the Guru's Word is written and bound in the pothi and kept; meeting together, the Guru's Sikhs read it, hear it, and fasten their love.
ਜੈਸੇ ਨਰਪਤਿ ਬਨਿਤਾ ਅਨੇਕ ਬਿਆਹਤ ਹੈ ਜਾ ਕੈ ਸੁਤ ਜਨਮ ਹ੍ਵੈ ਤਾਂਹੀ ਗ੍ਰਿਹ ਰਾਜ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਦਧਿ ਬੋਹਥ ਬਹਾਇ ਦੇਤ ਚਹੂੰ ਓਰ ਜੋਈ ਪਾਰ ਪਹੰਚੈ ਪੂਰਨ ਸਭਿ ਕਾਜ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਖਾਨ ਖਨਤ ਅਨੰਤ ਖਨਵਾਰੋ ਖੋਜੈ ਹੀਰਾ ਹਾਥ ਆਵੈ ਜਾਂ ਕੈ ਤਾਂ ਕੇ ਬਾਜੁ ਬਾਜਿ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰਸਿਖ ਨਵਤਨ ਅਉ ਪੁਰਾਤਨ ਮੈ ਜਾਂ ਪਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਟਾਛ ਤਾਂ ਕੇ ਛਬਿ ਛਾਜਿ ਹੈ ॥੫੬੩॥
jaise narapat banitā anek biāhat hai jā kai sut janam hvai tānhī grih rāj hai | jaise dadh bohath bahāi det chahūn or joī pār pahañchai pūran sabh kāj hai | jaise khān khanat anant khanavāro khojai hīrā hāth āvai jān kai tān ke bāj bāj hai | taise gurasikh navatan au purātan mai jān par kripā kaṭāchh tān ke chhab chhāj hai |563|
As a king weds many queens, and in whose house a son is born, in her house is the rule; as the merchant sets his ships afloat to the four quarters, and whichever reaches the far shore, its whole errand is fulfilled; as countless diggers dig the mine and search, and into whose hand the diamond comes, his trumpet sounds — so, among the Guru's Sikhs new and old, on whom the glance of grace alights, his beauty shines.
ਜੈਸੇ ਬੀਰਾਰਾਧੀ ਮਿਸਟਾਨ ਪਾਨ ਆਨ ਕਹੁ ਖੁਵਾਵਤ ਮੰਗਾਇ ਮਾਂਗੈ ਆਪ ਨਾਹੀ ਖਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਦ੍ਰੁਮ ਸਫਲ ਫਲਤ ਫਲ ਖਾਤ ਨਾਂਹਿ ਪਥਕ ਪਖੇਰੂ ਤੋਰ ਤੋਰ ਲੇ ਜਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਤੌ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਨਿਧਿ ਪੂਰਨ ਸਕਲ ਬਿਧਿ ਹੰਸ ਮਰਜੀਵਾ ਹੇਰਿ ਕਾਢਤ ਸੁਗਾਤ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਨਿਹਕਾਮ ਸਾਧ ਸੋਭਤ ਸੰਸਾਰ ਬਿਖੈ ਪਰਉਪਕਾਰ ਹੇਤ ਸੁੰਦਰ ਸੁ ਗਾਤ ਹੈ ॥੫੬੪॥
jaise bīrārādhī misaṭān pān ān kahu khuvāvat maṅgāi māṅgai āp nāhī khāt hai | jaise drum saphal phalat phal khāt nānh pathak pakherū tor tor le jāt hai | jaise tau samundr nidh pūran sakal bidh hans marajīvā her kāḍhat sugāt hai | taise nihakām sādh sobhat sansār bikhai paraupakār het sundar su gāt hai |564|
As the adept whom a spirit serves has sweets and drink fetched, and feeds them to others when they ask, himself never eating; as the fruitful tree bears its fruit and eats none, and traveller and bird break it off and carry it away; as the sea is a treasure filled full in every kind, and the diver, searching, draws its fine things out — so the desireless saint adorns the world, his fair body made for the good of others.
ਜੈਸੇ ਦੀਪ ਜੋਤਿ ਲਿਵ ਲਾਗੈ ਚਲੇ ਜਾਤ ਸੁਖ ਗਹੇ ਕਰ ਦੁਚਿਤੁ ਹੈ੍ਵ ਭਟਕਾ ਸੋ ਭੇਟ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਦਧਿ ਕੂਲ ਬੈਠਿ ਮੁਕਤਾ ਚੁਨਤ ਹੰਸ ਪੈਰਤ ਨ ਪਾਵੈ ਪਾਰ ਲਹਰ ਲਪੇਟ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਨਿਰਖਿ ਅਗਨਿ ਕੈ ਮਧਿ ਭਾਵ ਸਿਧ ਹੋਤ ਨਿਕਟਿ ਬਿਕਟ ਦੁਖ ਸਹਸਾ ਨ ਮੇਟਿ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰ ਸਬਦ ਸਨੇਹ ਕੈ ਪਰਮ ਪਦ ਮੂਰਤਿ ਸਮੀਪ ਸਿੰਘ ਸਾਪ ਕੀ ਅਖੇਟ ਹੈ ॥੫੬੫॥
jaise dīp jot liv lāgai chale jāt sukh gahe kar duchit hvai bhaṭakā so bheṭ hai | jaise dadh kūl baiṭh mukatā chunat hans pairat na pāvai pār lahar lapeṭ hai | jaise nirakh agan kai madh bhāv sidh hot nikaṭ bikaṭ dukh sahasā na meṭ hai | taise gur sabad saneh kai param pad mūrat samīp siṅgh sāp kī akheṭ hai |565|
As one whose eye holds the lamp's light walks on at ease, but grasping at the flame with his hand meets a wound; as the swan, sitting at the shore, picks up the pearls, but, swimming for the far side, is wrapped round by the waves; as, warming at a fitting distance, fire serves every purpose, but, pressed too close, is sharp pain, a doubt that will not lift — so, by love of the Guru's Word is the supreme state; to crowd too near the person is to hunt the lion and the snake.
ਸ੍ਵਾਮਿ ਕਾਜ ਲਾਗਿ ਸੇਵਾ ਕਰਤ ਸੇਵਕੁ ਜੈਸੇ ਨਰਪਤਿ ਨਿਰਖ ਸਨੇਹ ਉਪਜਾਵਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਪੂਤ ਚੋਚਲਾ ਕਰਤ ਪਿਤਾ ਬਿਦਿਮਾਨ ਦੇਖਿ ਦੇਖਿ ਸੁਨਿ ਸੁਨਿ ਆਨੰਦ ਬਢਾਵਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਪਾਕਸਾਲਾ ਮਧਿ ਬਿੰਜਨ ਪਰੋਸੈ ਨਾਰਿ ਪਤਿ ਖਾਤ ਪਿਆਰ ਕੈ ਪਰਮ ਸੁਖੁ ਪਾਵਹੀ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰ ਸਬਦ ਸੁਨਤ ਸ੍ਰੋਤਾ ਸਾਵਧਾਨ ਗਾਵੈ ਰੀਝਿ ਗਾਇਨ ਸਹਜਿ ਲਿਵ ਲਾਵਹੀ ॥੫੬੬॥
svām kāj lāg sevā karat sevak jaise narapat nirakh saneh upajāvahī | jaise pūt chochalā karat pitā bidimān dekh dekh sun sun ānand baḍhāvahī | jaise pākasālā madh biñjan parosai nār pat khāt piār kai param sukh pāvahī | taise gur sabad sunat srotā sāvadhān gāvai rījh gāin sahaj liv lāvahī |566|
As the servant does his service at the master's errand, and the king, watching him, conceives affection; as the child plays its darling play, the father present, and, watching and hearing, his joy grows; as the wife sets out the dishes in the kitchen, and the husband, eating with love, gains the highest ease — so, when the hearers hear the Guru's Word with attentive hearts, the singer sings with delight, gently fastening love.
ਜੈਸੇ ਪੇਖੈ ਸਿਆਮ ਘਟਾ ਗਗਨ ਘਮੰਡ ਘੋਰ ਮੋਰ ਅਉ ਪਪੀਹਾ ਸੁਭ ਸਬਦ ਸੁਨਾਵਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਤਉ ਬਸੰਤ ਸਮੈ ਮਉਲਤ ਅਨੇਕ ਆਂਬ ਕੋਕਿਲਾ ਮਧੁਰ ਧੁਨਿ ਬਚਨ ਸੁਨਾਵਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਪਰਫੁਲਤ ਕਮਲ ਸਰੁਵਰ ਵਿਖੈ ਮਧੁਪ ਗੁੰਜਾਰਤ ਅਨੰਦ ਉਪਜਾਵਹੀ ॥ ਤੈਸੇ ਪੇਖਿ ਸ੍ਰੋਤਾ ਸਾਵਧਾਨਹ ਗਾਇਨ ਗਾਵੈ ਪ੍ਰਗਟੈ ਪੂਰਨ ਪ੍ਰੇਮ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵਹੀ ॥੫੬੭॥
jaise pekhai siām ghaṭā gagan ghamaṇḍ ghor mor au papīhā subh sabad sunāvahī | jaise tau basant samai maulat anek āmb kokilā madhur dhun bachan sunāvahī | jaise paraphulat kamal saruvar vikhai madhup guñjārat anand upajāvahī | taise pekh srotā sāvadhānah gāin gāvai pragaṭai pūran prem sahaj samāvahī |567|
As, seeing the dark clouds massed and thundering in the sky, peacock and rain-bird lift their glad cries; as in the season of spring the many mangoes blossom, and the koel makes her sweet notes heard; as the lotus flowers open across the lake, and the bees, humming, raise up joy — so, seeing the hearers attentive, the singer sings: perfect love shines forth, and all merge in poise.
ਜੈਸੇ ਅਹਿ ਨਿਸ ਅੰਧਿਆਰੀ ਮਣਿ ਕਾਢਿ ਰਾਖੈ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕੈ ਦੁਰਾਵੈ ਪੁਨਿ ਕਾਹੂ ਨ ਦਿਖਾਵਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਬਰ ਨਾਰਿ ਕਰਿ ਸਿਹਜਾ ਸੰਜੋਗ ਭੋਗ ਹੋਤ ਪਰਭਾਤ ਤਨ ਛਾਦਨ ਛੁਪਾਵਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਅਲਿ ਕਮਲ ਸੰਪਟ ਅਚਵਤ ਮਧ ਭੋਰ ਭਏ ਜਾਤ ਉਡ ਨਾਤੋ ਨ ਜਨਾਵਹੀ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰਸਿਖ ਉਠ ਬੈਠਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੋਗ ਸਭ ਸੁਧਾ ਰਸ ਚਾਖਿ ਸੁਖ ਤ੍ਰਿਪਤਾਵਹੀ ॥੫੬੮॥
jaise ah nis andhiārī maṇ kāḍh rākhai krīṛā kai durāvai pun kāhū na dikhāvahī | jaise bar nār kar sihajā sañjog bhog hot parabhāt tan chhādan chhupāvahī | jaise al kamal sampaṭ achavat madh bhor bhae jāt uḍ nāto na janāvahī | taise gurasikh uṭh baiṭhat ammrit jog sabh sudhā ras chākh sukh tripatāvahī |568|
As the serpent in the blind night draws out its jewel, plays by it, then hides it, and shows it to no one; as the fine bride, after the union of the bed, at daybreak covers her body close with her garments; as the bee drinks the honey shut in the lotus, and at dawn flies off, letting no one know the bond — so the Guru's Sikhs rise in the nectar hour and sit in that union; tasting the essence of sweetness, they are satisfied in quiet.
ਸਿਹਜਾ ਸੰਜੋਗ ਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰੇਮ ਰਸ ਖੇਲ ਜੈਸੇ ਪਾਛੈ ਬਧੂ ਜਨਨ ਸੈ ਗਰਭ ਸਮਾਵਹੀ ॥ ਪੂਰਨ ਅਧਾਨ ਭਏ ਸੋਵੈ ਗੁਰਜਨ ਬਿਖੈ ਜਾਗੈ ਪਰਸੂਤ ਸਮੈ ਸਭਨ ਜਗਾਵਹੀ ॥ ਜਨਮਤ ਸੁਤ ਖਾਨ ਪਾਨ ਮੋ ਸਜਮ ਕਰੈ ਤਾਂ ਤੇ ਸੁਤ ਸੰਮ੍ਰਥ ਹ੍ਵੈ ਸੁਖਹ ਦਿਖਾਵਹੀ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰ ਭੇਟਤ ਭੈ ਭਾਇ ਸਿਖ ਸੇਵਾ ਕਰੈ ਅਲਪ ਅਹਾਰ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਸਬਦ ਕਮਾਵਹੀ ॥੫੬੯॥
sihajā sañjog priy prem ras khel jaise pāchhai badhū janan sai garabh samāvahī | pūran adhān bhae sovai gurajan bikhai jāgai parasūt samai sabhan jagāvahī | janamat sut khān pān mo sajam karai tān te sut sammrath hvai sukhah dikhāvahī | taise gur bheṭat bhai bhāi sikh sevā karai alap ahār nindrā sabad kamāvahī |569|
As, after the bed's union and the dear play of love, the bride thereafter takes the child into her womb; as, the burden grown full, she sleeps among her elders, and, waking at the birth-hour, wakes the whole house; as, the son being born, she keeps measure in food and drink, that the child grow strong and show her happiness — so, meeting the Guru, the Sikh serves in awe and love: with little food and little sleep he earns the Word.
ਜੈਸੇ ਅਨੁਚਰ ਨਰਪਤਿ ਕੀ ਪਛਾਨੈਂ ਭਾਖਾ ਬੋਲਤ ਬਚਨ ਖਿਨ ਬੂਝੈ ਬਿਨ ਦੇਖ ਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਜੌਹਰੀ ਪਰਖ ਜਾਨਤ ਹੈ ਰਤਨ ਕੀ ਦੇਖਤ ਹੀ ਕਹੈ ਖਰੋ ਖੋਟੋ ਰੂਪ ਰੇਖ ਹੀ ॥ ਜੈਸੇ ਖੀਰ ਨੀਰ ਕੋ ਨਿਬੇਰੋ ਕਰਿ ਜਾਨੈ ਹੰਸ ਰਾਖੀਐ ਮਿਲਾਇ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਕੈ ਸਰੇਖ ਹੀ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰ ਸਬਦ ਸੁਨਤ ਪਹਿਚਾਨੈ ਸਿਖ ਆਨ ਬਾਨੀ ਕ੍ਰਿਤਮੀ ਨ ਗਨਤ ਹੈ ਲੇਖ ਹੀ ॥੫੭੦॥
jaise anuchar narapat kī pachhānain bhākhā bolat bachan khin būjhai bin dekh hī | jaise jauharī parakh jānat hai ratan kī dekhat hī kahai kharo khoṭo rūp rekh hī | jaise khīr nīr ko nibero kar jānai hans rākhīai milāi bhinn bhinn kai sarekh hī | taise gur sabad sunat pahichānai sikh ān bānī kritamī na ganat hai lekh hī |570|
As the king's attendant knows his master's speech — a word spoken, he grasps it in an instant, unseeing; as the jeweller knows the testing of the gems — at one look he tells true from false by form and line; as the swan makes the parting of milk and water — mix them together, and it keeps each sorted, apart and clear — so, hearing the Guru's Word, the Sikh knows it at once; other, man-made song he counts not in the reckoning.
ਬਾਯਸ ਉਡਹ ਬਲ ਜਾਉ ਬੇਗ ਮਿਲੌ ਪੀਯ ਮਿਟੈ ਦੁਖ ਰੋਗੁ ਸੋਗੁ ਬਿਰਹ ਬਿਯੋਗ ਕੋ ॥ ਅਵਧ ਬਿਕਟ ਕਟੈ ਕਪਟ ਅੰਤਰਿ ਪਟੁ ਦੇਖਉ ਦਿਨ ਪ੍ਰੇਮ ਰਸ ਸਹਜ ਸੰਜੋਗ ਕੋ ॥ ਲਾਲ ਨਾ ਆਵਤ ਸ਼ੁਭ ਲਗਨ ਸਗਨ ਭਲੇ ਹੋਇ ਨ ਬਿਲੰਬ ਕਛੁ ਭੇਦੁ ਬੇਦ ਲੋਕ ਕੋ ॥ ਅਤਿਹਿ ਆਤੁਰ ਭਈ ਅਧਿਕ ਔਸੇਰ ਲਾਗੀ ਧੀਰਜ ਨ ਧਰੋ ਖੋਜੌ ਧਾਰਿ ਭੇਖ ਜੋਗ ਕੋ ॥੫੭੧॥
bāyas uḍah bal jāu beg milau pīy miṭai dukh rog sog birah biyog ko | avadh bikaṭ kaṭai kapaṭ antar paṭ dekhau din prem ras sahaj sañjog ko | lāl nā āvat shubh lagan sagan bhale hoi na bilamb kachh bhed bed lok ko | atih ātur bhaī adhik auser lāgī dhīraj na dharo khojau dhār bhekh jog ko |571|
Fly up, O crow, and I am offered for you — let my Beloved come quickly, and pain, sickness, sorrow and the ache of parting be wiped away. Let this bitter waiting be cut, the inner veil of deceit be torn, and let me see the day of love's savour, of easy union. My Lal does not come, though the omens are fair and the hour is auspicious; let there be no delay — what secret is this, of fate or of the world? I am grown so anxious, so great a restlessness has seized me — I cannot hold patience: let me put on the yogini's garb and search.
ਅਗਨਿ ਜਰਤ ਜਲ ਬੂਡਤ ਸਰਪ ਗ੍ਰਸਹਿ ਸਸਤ੍ਰ ਅਨੇਕ ਰੋਮ ਰੋਮ ਕਰਿ ਘਾਤ ਹੈ ॥ ਬਿਰਥਾ ਅਨੇਕ ਅਪਦਾ ਅਧੀਨ ਦੀਨ ਗਤਿ ਗ੍ਰੀਖਮ ਔ ਸੀਤ ਬਰਖ ਮਾਹਿ ਨਿਸ ਪ੍ਰਾਤ ਹੈ ॥ ਗੋ ਦ੍ਵਿਜ ਬਧੂ ਬਿਸ੍ਵਾਸ ਬੰਧ ਬੰਿਧ ਕੋਟਿ ਹਤਯਾ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਨਕ ਦੁਖ ਦੋਖ ਬਸਿ ਗਾਤ ਹੈ ॥ ਅਨਿਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜੋਰਿ ਸਕਲ ਸੰਸਾਰ ਸੋਧਿ ਪੀਯ ਕੇ ਬਿਛੋਹ ਪਲ ਏਕ ਨ ਪੁਜਾਤ ਹੈ ॥੫੭੨॥
agan jarat jal būḍat sarap grasah sasatr anek rom rom kar ghāt hai | birathā anek apadā adhīn dīn gat grīkham au sīt barakh māh nis prāt hai | go dvij badhū bisvās bandh bindh koṭ hatayā trisanā anak dukh dokh bas gāt hai | anik prakār jor sakal sansār sodh pīy ke bichhoh pal ek na pujāt hai |572|
Burning in fire, drowning in water, seized by serpents, countless weapons striking wounds in every pore; countless agonies and afflictions, the helpless, lowly state, summer and winter and the rains, by night and morning; the million killings — cow, brahmin, wife, the breach of trust — thirst and countless pains and ills possessing the body: gather them all from the whole world and sift them — they do not reach one moment of the Beloved's separation.
ਪੂਰਨ ਸਰਦ ਸਸਿ ਸਕਲ ਸੰਸਾਰ ਕਹੈ ਮੇਰੇ ਜਾਨੇ ਬਰ ਬੈਸੰਤਰ ਕੀ ਊਕ ਹੈ ॥ ਅਗਨ ਅਗਨ ਤਨ ਮਧਯ ਚਿਨਗਾਰੀ ਛਾਡੈ ਬਿਰਹ ਉਸਾਸ ਮਾਨੋ ਫੰਨਗ ਕੀ ਫੂਕ ਹੈ ॥ ਪਰਸਤ ਪਾਵਕ ਪਖਾਨ ਫੂਟਿ ਟੂਟਿ ਜਾਤ ਛਾਤੀ ਅਤਿ ਬਰਜਨ ਹੋਇ ਦੋਇ ਟੂਕ ਹੈ ॥ ਪੀਯ ਕੇ ਸਿਧਾਰੇ ਭਾਰੀ ਜੀਵਨ ਮਰਨ ਭਏ ਜਨਮ ਲਜਾਯੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇਮ ਚਿਤ ਚੂਕ ਹੈ ॥੫੭੩॥
pūran sarad sas sakal sansār kahai mere jāne bar baisantar kī ūk hai | agan agan tan madhay chinagārī chhāḍai birah usās māno phannag kī phūk hai | parasat pāvak pakhān phūṭ ṭūṭ jāt chhātī at barajan hoi doi ṭūk hai | pīy ke sidhāre bhārī jīvan maran bhae janam lajāyo prem nem chit chūk hai |573|
The full moon of autumn, which all the world praises — to my eyes it is a tongue of blazing fire. It drops spark upon spark into my burning body; the sigh of separation is the hiss of a serpent. At the touch of fire the very stone splits and shatters — this breast, held from its Beloved, breaks in two. Since the Beloved went away, living is a heavy dying; my birth is put to shame — love's vow slipped from my keeping.
ਬਿਨ ਪ੍ਰਿਯ ਸਿਹਜਾ ਭਵਨ ਆਨ ਰੂਪ ਰੰਗ ਦੇਖੀਐ ਸਕਲ ਜਮ ਦੂਤ ਭੈ ਭਯਾਨ ਹੈ ॥ ਬਿਨ ਪ੍ਰਿਯ ਰਾਗ ਨਾਦ ਬਾਦ ਗ੍ਯਾਨ ਆਨ ਕਥਾ ਲਾਗੈ ਤਨ ਤੀਛਨ ਦੁਸਹਿ ਉਰ ਬਾਨ ਹੈ ॥ ਬਿਨ ਪ੍ਰਿਯ ਅਸਨ ਬਸਨ ਅੰਗ ਅੰਗ ਸੁਖ ਬਿਖਯਾ ਬਿਖਮੁ ਅਉ ਬੈਸੰਤਰ ਸਮਾਨ ਹੈ ॥ ਬਿਨ ਪ੍ਰਿਯ ਮਾਨੋ ਮੀਨ ਸਲਿਲ ਅੰਤਰਗਤਿ ਜੀਵਨ ਜਤਨ ਬਿਨ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨ ਆਨ ਹੈ ॥੫੭੪॥
bin priy sihajā bhavan ān rūp raṅg dekhīai sakal jam dūt bhai bhayān hai | bin priy rāg nād bād gyān ān kathā lāgai tan tīchhan dusah ur bān hai | bin priy asan basan aṅg aṅg sukh bikhayā bikham au baisantar samān hai | bin priy māno mīn salil antaragat jīvan jatan bin prītam na ān hai |574|
Without the Beloved, in the bed-chamber of the house, every other form and colour I see is death's messengers, sheer terror. Without the Beloved, melody and music, discourse and learning and every other tale, strike the body like sharp arrows, unbearable, in the breast. Without the Beloved, food and dress and each limb's comfort are poison, bitter, and the very likeness of fire. Without the Beloved I am the fish out of water — there is no other way of living without my Love.
ਪਾਇ ਲਾਗਿ ਲਾਗਿ ਦੂਤੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਤ ਹੁਤੀ ਮਾਨ ਮਤੀ ਹੋਇ ਕਾਹੂ ਮੁਖ ਨ ਲਗਾਵਤੀ ॥ ਸਜਨੀ ਸਕਲ ਕਹਿ ਮਧੁਰ ਬਚਨ ਨਿਤ ਸੀਖ ਦੇਤਿ ਹੁਤੀ ਪ੍ਰਤਿ ਉਤਰ ਨਸਾਵਤੀ ॥ ਆਪਨ ਮਨਾਇ ਪ੍ਰਿਆ ਟੇਰਤ ਹੈ ਪ੍ਰਿਆ ਪ੍ਰਿਆ ਸੁਨਿ ਸੁਨਿ ਮੋਨ ਗਹਿ ਨਾਇਕਾ ਕਹਾਵਤੀ ॥ ਬਿਰਹ ਬਿਛੋਹ ਲਗ ਪੂਛਤ ਨ ਬਾਤ ਕੋਊ ਬ੍ਰਿਥਾ ਨ ਸੁਨਤ ਠਾਢੀ ਦ੍ਵਾਰਿ ਬਿਲਲਾਵਤੀ ॥੫੭੫॥
pāi lāg lāg dūtī benatī karat hutī mān matī hoi kāhū mukh na lagāvatī | sajanī sakal kah madhur bachan nit sīkh det hutī prat utar nasāvatī | āpan manāi priā ṭerat hai priā priā sun sun mon gah nāikā kahāvatī | birah bichhoh lag pūchhat na bāt koū brithā na sunat ṭhāḍhī dvār bilalāvatī |575|
When the go-between fell at her feet and pleaded with her, drunk with pride she would give her face to no one. Her friends, all of them, with sweet words counselled her daily; she drove them off with her retorts. When the Beloved himself coaxed and called to her, 'my love, my love,' she heard and heard and held her silence, playing the great lady. Now, in the parting of separation, no one asks a word of her; none hears her anguish — she stands at the door and weeps.
ਯਾਹੀ ਮਸਤਕ ਪੇਖਿ ਰੀਝਤ ਕੋ ਪ੍ਰਾਨ ਨਾਥ ਹਾਥ ਆਪਨੈ ਬਨਾਇ ਤਿਲਕੁ ਦਿਖਾਵਤੇ ॥ ਯਾਹੀ ਮਸਤਕਿ ਧਾਰਿ ਹਸਤ ਕਮਲ ਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ ਕਹਿ ਕਹਿ ਮਾਨਨ ਮਨਾਵਤੇ ॥ ਯਾਹੀ ਮਸਤਕ ਨਾਹੀ ਨਾਹੀ ਕਰਿ ਭਾਗਤੀ ਥੀ ਧਾਇ ਧਾਇ ਹੇਤ ਕਰਿ ਉਰਹਿ ਲਗਾਵਤੇ ॥ ਸੋਈ ਮਸਤਕ ਧੁਨਿ ਧੁਨਿ ਪੁਿਨ ਰੋਇ ਉਠੌਂ ਸ੍ਵਪਨੇ ਹੂ ਨਾਥ ਨਾਹਿ ਦਰਸ ਦਿਖਾਵਤੇ ॥੫੭੬॥
yāhī masatak pekh rījhat ko prān nāth hāth āpanai banāi tilak dikhāvate | yāhī masatak dhār hasat kamal priy prem kathā kah kah mānan manāvate | yāhī masatak nāhī nāhī kar bhāgatī thī dhāi dhāi het kar urah lagāvate | soī masatak dhun dhun pun roi uṭhaun svapane hū nāth nāh daras dikhāvate |576|
This same forehead which, beholding, the Lord of my life delighted in — with his own hand he traced the tilak upon it and showed me; this same forehead his lotus hand would rest on, telling and telling love's tales, coaxing away my sulking; this same forehead — when I fled him, crying no and no, he ran after me and pressed me with love to his breast — that same forehead now I beat and beat, and rise up crying: not even in dream does the Lord show me his face.
ਜੈਸੇ ਤੌ ਪ੍ਰਸੂਤ ਸਮੈ ਸਤ੍ਰੁ ਕਰਿ ਪ੍ਰਿਐ ਜਨਮਤ ਸੁਤ ਪੁਨਿ ਰਚਤ ਸਿੰਗਾਰੈ ਜੀ ॥ ਜੈਸੇ ਬੰਦਸਾਲਾ ਬਿਖੈ ਭੂਪਤ ਕੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੈ ਛੂਟਤ ਹੀ ਵਾਹੀ ਸ੍ਵਾਮਿ ਕਾਮਹਿ ਸਮ੍ਹਾਰੈ ਜੀ ॥ ਜੈਸੇ ਹਰ ਹਾਇ ਗਾਇ ਸਾਸਨਾ ਸਹਤ ਨਿਤ ਕਬਹੂੰ ਨ ਸਮਝੈ ਕੁਟੇਵਹਿ ਨ ਡਾਰੈ ਜੀ ॥ ਤੈਸੇ ਦੁਖ ਦੋਖ ਪਾਪੀ ਪਾਪਹਿ ਤਿਆਗਿਓ ਚਾਹੈ ਸੰਕਟ ਮਿਟਤ ਪੁਨ ਪਾਪਹਿ ਬੀਚਾਰੈ ਜੀ ॥੫੭੭॥
jaise tau prasūt samai satr kar priai janamat sut pun rachat siṅgārai jī | jaise bandasālā bikhai bhūpat kī nindā karai chhūṭat hī vāhī svām kāmah samhārai jī | jaise har hāi gāi sāsanā sahat nit kabahūn na samajhai kuṭevah na ḍārai jī | taise dukh dokh pāpī pāpah tiāgio chāhai saṅkaṭ miṭat pun pāpah bīchārai jī |577|
As the woman at the birth-hour vows against her husband, and, the son being born, decks herself again in adornment; as, in the prison-house, one heaps blame upon the king, and, the moment he is freed, attends the same master's work; as the ox at the plough bears the goad's discipline daily, and never understands, never drops its crooked habit — so the sinner, in pain and blame, would leave his sin; the trouble once past, he turns his thought to sin again.
ਜੈਸੇ ਬੈਲ ਤੇਲੀ ਕੋ ਜਾਨਤ ਕਈ ਕੋਸ ਚਲਿਓ ਨੈਨ ਉਘਰਤ ਵਾਹੀ ਠਾਉ ਹੀ ਠਿਕਾਨੋ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਜੇਵਰੀ ਬਟਤ ਆਂਧਰੋ ਅਚਿੰਤ ਚਿੰਤ ਖਾਤ ਜਾਤ ਬਛਰੋ ਟਟੋਰੇ ਪਛੁਤਾਨੋ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਮ੍ਰਿਗ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਲਓ ਧਾਵੈ ਮ੍ਰਿਗ ਤ੍ਰਿਖਾਵੰਤ ਆਵਤ ਨ ਸਾਂਤਿ ਭ੍ਰਮ ਭ੍ਰਮਤ ਹਿਰਾਨੋ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਸ੍ਵਪਨੰਤਰਿ ਦਿਸੰਤਰ ਬਿਹਾਇ ਗਈ ਪਹੁੰਚ ਨ ਸਕਿਓ ਤਹਾਂ ਜਹਾਂ ਮੋਹਿ ਜਾਨੋ ਹੈ ॥੫੭੮॥
jaise bail telī ko jānat kaī kos chalio nain ugharat vāhī ṭhāu hī ṭhikāno hai | jaise jevarī baṭat āndharo achint chint khāt jāt bachharo ṭaṭore pachhutāno hai | jaise mrig trisanā lao dhāvai mrig trikhāvant āvat na sānt bhram bhramat hirāno hai | taise svapanantar disantar bihāi gaī pahuñch na sakio tahān jahān moh jāno hai |578|
As the oilman's ox reckons it has walked many miles, yet, its eyes uncovered, the same spot is its whole station; as the blind woman twists her rope, at ease, unheeding, while the calf eats it as she works — she feels it and repents; as the deer, athirst, runs hard for the shimmering mirage, and no peace comes: wandering in illusion, it is lost — so my life passed as in a dream, land after land; I could not arrive where I had set my heart to go.
ਸੁਤਨ ਕੇ ਪਿਤਾ ਅਰ ਭ੍ਰਾਤਨ ਕੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਭਏ ਭਾਮਨਿ ਭਤਾਰ ਹੇਤ ਜਨਨੀ ਕੇ ਬਾਰੇ ਹੈਂ ॥ ਬਾਲਕ ਕੈ ਬਾਲ ਬੁਧਿ ਤਰੁਨ ਸੈ ਤਰੁਨਾਈ ਬ੍ਰਿਧ ਸੈ ਬ੍ਰਿਧ ਬਿਵਸਥਾ ਬਿਸਥਾਰੇ ਹੈਂ ॥ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਕੈ ਰੂਪ ਰੰਗ ਸੁਰਤਿ ਕੈ ਨਾਦ ਬਾਦ ਨਾਸਕਾ ਸੁਗੰਧਿ ਰਸ ਰਸਨਾ ਉਚਾਰੇ ਹੈਂ ॥ ਘਟਿ ਅਵਘਟਿ ਨਟ ਵਟ ਅਦਭੁਤ ਗਤਿ ਪੂਰਨ ਸਕਲ ਭੂਤ ਸਭ ਹੀ ਤੇ ਨਿਆਰੇ ਹੈ ॥੫੭੯॥
sutan ke pitā ar bhrātan ke bhrātā bhae bhāman bhatār het jananī ke bāre hain | bālak kai bāl budh tarun sai tarunāī bridh sai bridh bivasathā bisathāre hain | drisaṭ kai rūp raṅg surat kai nād bād nāsakā sugandh ras rasanā uchāre hain | ghaṭ avaghaṭ naṭ vaṭ adabhut gat pūran sakal bhūt sabh hī te niāre hai |579|
To sons He became the father, to brothers the brother, for the wife the husband, and the mother's own little child. With the child He is child-minded, with the young in youth, with the old He spreads Himself in the state of age. Through the eye He is form and colour, through hearing melody and music, fragrance to the nose, and taste spoken on the tongue. In each body, on every impassable way, the Actor moves in wondrous fashion — perfect in all beings, and from all of them apart.
ਜੈਸੇ ਤਿਲ ਪੀੜ ਤੇਲ ਕਾਢੀਅਤ ਕਸਟੁ ਕੈ ਤਾਂ ਤੇ ਹੋਇ ਦੀਪਕ ਜਰਾਏ ਉਜਿਆਰੋ ਜੀ ॥ ਜੈਸੇ ਰੋਮ ਰੋਮ ਕਰਿ ਕਾਟੀਐ ਅਜਾ ਕੋ ਤਨ ਤਾਂ ਕੀ ਤਾਤ ਬਾਜੈ ਰਾਗ ਰਾਗਨੀ ਸੋ ਪਿਆਰੋ ਜੀ ॥ ਜੈਸੇ ਤਉ ਉਟਾਇ ਦਰਪਨ ਕੀਜੈ ਲੋਸਟ ਸੇਤੀ ਤਾਂ ਤੇ ਕਰ ਗਹਿ ਮੁਖ ਦੇਖਤ ਸੰਸਾਰੋ ਜੀ ॥ ਤੈਸੇ ਦੂਖ ਭੂਖ ਸੁਧ ਸਾਧਨ ਕੈ ਸਾਧ ਭਏ ਤਾਂ ਹੀ ਤੇ ਜਗਤ ਕੋ ਕਰਤ ਨਿਸਤਾਰੋ ਜੀ ॥੫੮੦॥
jaise til pīṛ tel kāḍhīat kasaṭ kai tān te hoi dīpak jarāe ujiāro jī | jaise rom rom kar kāṭīai ajā ko tan tān kī tāt bājai rāg rāganī so piāro jī | jaise tau uṭāi darapan kījai losaṭ setī tān te kar gah mukh dekhat sansāro jī | taise dūkh bhūkh sudh sādhan kai sādh bhae tān hī te jagat ko karat nisatāro jī |580|
As sesame is pressed with pain and the oil drawn out, and from it the lamp is lit and there is light; as the goat's body is cut and cut fine, and from its cord the strings sound raga and ragini so dear; as the lump of ore is smelted and made a mirror, and the world takes it in hand and beholds its face — so through pain and hunger and pure disciplines saints are made — and by them the deliverance of the world is wrought.
ਜੈਸੇ ਤਉ ਅੰਨਾਦਿ ਆਦਿ ਅੰਤ ਪਰਯੰਤ ਹੰਤ ਸਗਲ ਸੰਸਾਰ ਕੋ ਆਧਾਰ ਭਯੋ ਤਾਂਹੀ ਸੈਂ ॥ ਜੈਸੇ ਤਉ ਕਪਾਸ ਤ੍ਰਾਸ ਦੇਤ ਨ ਉਸਾਸ ਕਾਢੈ ਜਗਤ ਕੀ ਓਟ ਭਏ ਅੰਬਰ ਦਿਵਾਹੀ ਸੈਂ ॥ ਜੈਸੇ ਆਪਾ ਖੋਇ ਜਲ ਮਿਲੈ ਸਭਿ ਬਰਨ ਮੈਂ ਖਗ ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਨਸ ਤ੍ਰਿਪਤ ਗਤਿ ਯਾਹੀ ਸੈਂ ॥ ਤੈਸੇ ਮਨ ਸਾਧਿ ਸਾਧਿ ਸਾਧਨਾ ਕੈ ਸਾਧ ਭਏ ਸਕਲ ਸੰਸਾਰ ਕੌ ਉਧਾਰ ਅਵਗਾਹੀ ਸੈਂ ॥੫੮੧॥
jaise tau annād ād ant parayant hant sagal sansār ko ādhār bhayo tānhī sain | jaise tau kapās trās det na usās kāḍhai jagat kī oṭ bhae ambar divāhī sain | jaise āpā khoi jal milai sabh baran main khag mrig mānas tripat gat yāhī sain | taise man sādh sādh sādhanā kai sādh bhae sakal sansār kau udhār avagāhī sain |581|
As grain, beaten from its first day to its last, has become the support of the whole living world; as cotton, put to torment, breathes out no sigh, and becomes the world's covering, its honoured dress; as water loses itself and mingles into every colour, and bird and beast and man are satisfied by it — so, taming and taming the mind, by discipline saints are made — the ford of deliverance for the whole world.
ਸੰਗ ਮਿਲਿ ਚਲੈ ਨਿਰ ਬਿਘਨ ਪਹੂਚੈ ਘਰਿ ਬਿਛਰੈ ਤੁਰਤ ਬਟਵਾਰੋ ਮਾਰ ਡਾਰਿ ਹੈਂ ॥ ਜੈਸੇ ਬਾਰ ਦੀਏ ਖੇਤ ਛੁਵਤ ਨ ਮ੍ਰਿਗ ਨਰ ਛੇਡੀ ਭਏ ਮ੍ਰਿਗ ਪੰਖੀ ਖੇਤਹਿ ਉਜਾਰਿ ਹੈਂ ॥ ਪਿੰਜਰਾ ਮੈ ਸੂਆ ਜੈਸੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਲੇਤ ਹੇਤੁ ਨਿਕਸਤਿ ਖਿਨ ਤਾਂਹਿ ਗ੍ਰਸਤ ਮੰਜਾਰ ਹੈ ॥ ਸਾਧ ਸੰਗ ਮਿਲਿ ਮਨ ਪਹੁੰਚੈ ਸਹਜ ਘਰਿ ਬਿਚਰਤ ਪੰਚੋ ਦੂਤ ਪ੍ਰਾਨ ਪਰਿਹਾਰ ਹੈ ॥੫੮੨॥
saṅg mil chalai nir bighan pahūchai ghar bichharai turat baṭavāro mār ḍār hain | jaise bār dīe khet chhuvat na mrig nar chheḍī bhae mrig paṅkhī khetah ujār hain | piñjarā mai sūā jaise rām nām let het nikasat khin tānh grasat mañjār hai | sādh saṅg mil man pahuñchai sahaj ghar bicharat pañcho dūt prān parihār hai |582|
Walking with the caravan, one comes home unhindered; fallen behind, the highwaymen strike him down at once. While the fence is set, neither deer nor man touches the field; the fence once breached, deer and bird lay the field waste. The parrot in the cage takes Ram's name with love; the instant it slips out, the cat seizes it. Joined to the holy company, the mind reaches the home of poise; wandering alone, the five demons plunder the breath of life.
ਜੈਸੇ ਤਾਤ ਮਾਤ ਗ੍ਰਿਹਿ ਜਨਮਤ ਸੁਤ ਘਨੇ ਸਕਲ ਨ ਹੋਤ ਸਮਸਰ ਗੁਨ ਗਥ ਜੀ ॥ ਚਟੀਆ ਅਨੇਕ ਜੈਸੇ ਆਵੈਂ ਚਟਸਾਲ ਬਿਖੈ ਪੜਤ ਨ ਏਕਸੇ ਸਰਬ ਹਰ ਕਥ ਜੀ ॥ ਜੈਸੇ ਨਦੀ ਨਾਵ ਮਿਲਿ ਬੈਠਤ ਅਨੇਕ ਪੰਥੀ ਹੋਤ ਨ ਸਮਾਨ ਸਭੈ ਚਲਤ ਹੈਂ ਪਥ ਜੀ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰ ਚਰਨ ਸਰਨਿ ਹੈਂ ਅਨੇਕ ਸਿਖ ਸਤਿਗੁਰ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਸਮਰਥ ਜੀ ॥੫੮੩॥
jaise tāt māt grih janamat sut ghane sakal na hot samasar gun gath jī | chaṭīā anek jaise āvain chaṭasāl bikhai paṛat na ekase sarab har kath jī | jaise nadī nāv mil baiṭhat anek panthī hot na samān sabhai chalat hain path jī | taise gur charan saran hain anek sikh satigur karan kāran samarath jī |583|
As in the house of one father and mother many sons are born, and not all are equal in virtue and worth; as many pupils come to the one school, and they do not read alike, nor all master the lesson; as many travellers sit together in the river-boat, and are not the same — each walks on by his own road — so in the refuge of the Guru's feet are many Sikhs; the True Guru, the Doer and the Cause, is the powerful one.
ਜੈਸੇ ਜਨਮਤ ਕੰਨਿਆ ਦੀਜੀਐ ਦਹੇਜ ਘਨੋ ਤਾ ਕੇ ਸੁਤ ਆਗੈ ਬਿਆਹੈ ਬਹੁ ਪੁਨਿ ਲੀਜੀਐ ॥ ਜੈਸੇ ਦਾਮ ਲਾਈਅਤ ਪ੍ਰਿਥਮ ਬਨਜ ਬਿਖੈ ਪਾਛੈ ਲਾਭ ਹੇਤ ਮਨਿ ਸਕੁਚ ਨ ਕੀਜੀਐ ॥ ਜੈਸੇ ਗਊ ਸੇਵਾ ਕੈ ਸਹੇਤ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲੀਅਤ ਸਕਲ ਅਖਾਦ ਵਾ ਕੋ ਦੂਧ ਦੁਹਿ ਪੀਜੀਐ ॥ ਤੈਸੇ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਅਰਪ ਸਰਨਿ ਗੁਰ ਦੀਖਿਆ ਦਾਨ ਲੈ ਅਮਰ ਸਦ ਸਦ ਜੀਜੀਐ ॥੫੮੪॥
jaise janamat kanniā dījīai dahej ghano tā ke sut āgai biāhai bahu pun lījīai | jaise dām lāīat pritham banaj bikhai pāchhai lābh het man sakuch na kījīai | jaise gaū sevā kai sahet pratipālīat sakal akhād vā ko dūdh duh pījīai | taise tan man dhan arap saran gur dīkhiā dān lai amar sad sad jījīai |584|
As at a daughter's wedding a great dowry is given, and at the marriage of her son much is received again; as money is first laid out into the trade, and, for the profit's sake, the heart does not shrink from it; as the cow is tended and kept with loving care — she eats what none can eat, and her milk is drawn and drunk — so, offering body, mind and wealth in the Guru's refuge, take the gift of his teaching, and live undying for ever and ever.
ਜੈਸੇ ਲਾਖ ਕੋਰਿ ਲਿਖਤ ਨ ਕਨ ਭਾਰ ਲਾਗੈ ਜਾਨਤ ਸੁ ਸ੍ਰਮ ਹੋਇ ਜਾਂ ਕੈ ਗਨ ਰਾਖੀਐ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਹੈ ਪਾਈਐ ਨ ਅਮਰ ਪਦ ਜਉ ਲਉ ਜਿਹਵਾ ਕੈ ਸੁਰਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨ ਚਾਖੀਐ ॥ ਬੰਦੀ ਜਨ ਕੀ ਅਸੀਸ ਭੂਪਤਿ ਨ ਹੋਇ ਕੋਊ ਸਿੰਘਾਸਨ ਬੈਠੇ ੇਜਉ ਲਉ ਚਕ੍ਰਵੈ ਨ ਭਾਖੀਐ ॥ ਤੈਸੇ ਲਿਖੇ ਸੁਨੇ ਕਹੇ ਪਾਈਐ ਨਾ ਗੁਰਮਤਿ ਜਉ ਲਉ ਗੁਰ ਸਬਦ ਕੀ ਸੁ ਜੁਗਤਿ ਨ ਲਾਖੀਐ ॥੫੮੫॥
jaise lākh kor likhat na kan bhār lāgai jānat su sram hoi jān kai gan rākhīai | ammrit ammrit kahai pāīai na amar pad jau lau jihavā kai suras ammrit na chākhīai | bandī jan kī asīs bhūpat na hoi koū siṅghāsan baiṭhe jau lau chakravai na bhākhīai | taise likhe sune kahe pāīai nā guramat jau lau gur sabad kī su jugat na lākhīai |585|
As to write 'a hundred thousand crore' weighs less than a grain — the labour he knows who must gather and keep the hoard; as by saying 'nectar, nectar' the undying state is not won, so long as the tongue has not tasted the essence of the nectar; as by the minstrel's blessing no man becomes a king, so long as, throned, he is not proclaimed the sovereign — so by writing, hearing and telling, the Guru's wisdom is not won, so long as the secret way of the Guru's Word is not beheld.
ਜੈਸੇ ਤਉ ਚੰਪਕ ਬੇਲ ਬਿਬਿਧਿ ਬਿਥਾਰ ਚਾਰੁ ਬਾਸਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਤ ਫੂਲ ਹੀ ਮੈ ਜਾਇ ਕੈ ॥ ਜੈਸੇ ਦ੍ਰੁਮ ਦੀਰਘ ਸ੍ਵਰੂਪ ਦੇਖੀਐ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸ੍ਵਾਦ ਰਸ ਹੋਤ ਫਲ ਹੀ ਮੈ ਪੁਨਿ ਆਇ ਕੈ ॥ ਜੈਸੇ ਗੁਰ ਗਿਆਨ ਰਾਗ ਨਾਦ ਹਿਰਦੈ ਬਸਤ ਕਰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ ਤਾਸ ਰਸਨਾ ਰਸਾਇ ਕੈ ॥ ਤੈਸੇ ਘਟ ਘਟ ਬਿਖੈ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਜਾਨੀਐ ਪ੍ਰਤਛ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਮਨਾਇ ਕੈ ॥੫੮੬॥
jaise tau champak bel bibidh bithār chār bāsanā pragaṭ hot phūl hī mai jāi kai | jaise drum dīragh svarūp dekhīai prasidh svād ras hot phal hī mai pun āi kai | jaise gur giān rāg nād hiradai basat karat prakās tās rasanā rasāi kai | taise ghaṭ ghaṭ bikhai pūran braham rūp jānīai pratachh mahān purakh manāi kai |586|
As the champak spreads its fair and various boughs, its fragrance becomes manifest in the flower; as the tree stands tall in form, known afar, the savour of its taste arrives at last in the fruit; as the Guru's knowledge, its melody and music, dwells in the heart, and breaks into light when the tongue is steeped in its relish — so know: the perfect Brahm's own form is in every heart, made manifest in the Great Being — honour him and know.
ਜੈਸੇ ਬ੍ਰਿਥਾਵੰਤ ਜੰਤ ਪੂਛੈ ਬੈਦ ਬੈਦ ਪ੍ਰਤਿ ਜਉ ਲਉ ਨ ਮਿਟਤ ਰੋਗ ਤਉ ਲਉ ਬਿਲਲਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਭੀਖ ਮਾਂਗਤ ਭਿਖਾਰੀ ਘਰਿ ਘਰਿ ਡੋਲੈ ਤਉ ਲਉ ਨਹੀਂ ਆਵੈ ਚੈਨ ਜਉ ਲਉ ਨ ਅਘਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਬਿਰਹਨੀ ਸੌਨ ਸਗਨ ਲਗਨ ਸੋਧੈ ਜਉ ਲਉ ਨ ਭਤਾਰ ਭੇਟੈ ਤਉ ਲਉ ਅਕੁਲਾਤ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਖੋਜੀ ਖੋਜੈ ਅਲਿ ਕਮਲ ਕਮਲ ਗਤਿ ਜਉ ਲਉ ਨ ਪਰਮ ਪਦ ਸੰਪੁਟ ਸਮਾਤ ਹੈ ॥੫੮੭॥
jaise brithāvant jant pūchhai baid baid prat jau lau na miṭat rog tau lau bilalāt hai | jaise bhīkh māṅgat bhikhārī ghar ghar ḍolai tau lau nahīn āvai chain jau lau na aghāt hai | jaise birahanī saun sagan lagan sodhai jau lau na bhatār bheṭai tau lau akulāt hai | taise khojī khojai al kamal kamal gat jau lau na param pad sampuṭ samāt hai |587|
As the sufferer goes asking physician after physician, and, till the disease is not erased, he cries his pain; as the beggar, begging, wanders door to door, and no ease comes to him till he is filled; as the yearning bride sifts the omens and auspicious hours, and, till she has not met her husband, is all unrest — so the seeker searches, the bee from lotus to lotus, till he is folded into the casket of the supreme state.
ਪੇਖਤ ਪੇਖਤ ਜੈਸੇ ਰਤਨ ਪਾਰੁਖੁ ਹੋਤ ਸੁਨਤ ਸੁਨਤ ਜੈਸੇ ਪੰਡਿਤ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੈ ॥ ਸੰੂਘਤ ਸੰੂਘਤ ਸੌਧਾ ਜੈਸੇ ਤਉ ਸੁਬਾਸੀ ਹੋਤ ਗਾਵਤ ਗਾਵਤ ਜੈਸੇ ਗਾਇਨ ਗੁਨੀਨ ਹੈ ॥ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਲੇਖ ਜੈਸੇ ਤਉ ਲੇਖਕ ਹੋਤ ਚਾਖਤ ਚਾਖਤ ਜੈਸੇ ਭੋਗੀ ਰਸੁ ਭੀਨ ਹੈ ॥ ਚਲਤ ਚਲਤ ਜੈਸੇ ਪਹੁੰਚੈ ਠਿਕਾਨੈ ਜਾਇ ਖੋਜਤ ਖੋਜਤ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਲਿਵ ਲੀਨ ਹੈ ॥੫੮੮॥
pekhat pekhat jaise ratan pārukh hot sunat sunat jaise paṇḍit prabīn hai | sūṅghat sūṅghat saudhā jaise tau subāsī hot gāvat gāvat jaise gāin gunīn hai | likhat likhat lekh jaise tau lekhak hot chākhat chākhat jaise bhogī ras bhīn hai | chalat chalat jaise pahuñchai ṭhikānai jāi khojat khojat gur sabad liv līn hai |588|
Looking and looking, one becomes the tester of gems; hearing and hearing, the pandit grows adept. Smelling and smelling, one is versed in every fragrance; singing and singing, the singer is skilled in the art. Writing and writing the letters, one becomes the writer; tasting and tasting, the enjoyer is steeped in savour. Walking and walking, one arrives at the destination; searching and searching, one is absorbed in the Guru's Word.
ਜੈਸੇ ਅਲਿ ਕਮਲ ਕਮਲ ਬਾਸ ਲੇਤ ਫਿਰੈ ਕਾਹੂੰ ਏਕ ਪਦਮ ਕੈ ਸੰਪਟ ਸਮਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਪੰਛੀ ਬਿਰਖ ਬਿਰਖ ਫਲ ਖਾਤ ਫਿਰੈ ਬਰਹਨੇ ਬਿਰਖ ਬੈਠੇ ਰਜਨੀ ਬਿਹਾਤ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਤਉ ਬਿਆਪਾਰੀ ਹਾਟਿ ਹਾਟਿ ਕੈ ਦੇਖਤ ਫਿਰੈ ਬਿਰਲੇ ਕੀ ਹਾਟਿ ਬੈਠਿ ਬਨਜ ਲੈ ਜਾਤ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਹੀ ਗੁਰ ਸਬਦ ਰਤਨ ਖੋਜਤ ਖੋਜੀ ਕੋਟਿ ਮਧੇ ਕਾਹੂ ਸੰਗਿ ਰੰਗਿ ਲਪਟਾਤ ਹੈ ॥੫੮੯॥
jaise al kamal kamal bās let phirai kāhūn ek padam kai sampaṭ samāt hai | jaise pañchhī birakh birakh phal khāt phirai barahane birakh baiṭhe rajanī bihāt hai | jaise tau biāpārī hāṭ hāṭ kai dekhat phirai birale kī hāṭ baiṭh banaj lai jāt hai | taise hī gur sabad ratan khojat khojī koṭ madhe kāhū saṅg raṅg lapaṭāt hai |589|
As the bee goes taking the scent of lotus after lotus, and in the closed casket of some one lotus is enfolded; as the bird goes eating fruit from tree after tree, and, settled on some fine tree, its night is passed; as the trader goes looking from shop to shop, and sits at the shop of some rare one, and carries the merchandise home — so the seeker searches for the jewel of the Guru's Word, and among millions, with some one, he is wrapped in love.
ਜੈਸੇ ਦੀਪ ਦੀਪਤ ਪਤੰਗ ਲੋਟ ਪੋਤ ਹੋਤ ਕਬਹੂੰ ਕੈ ਜਾਰਾ ਮੈ ਪਰਤ ਜਰਿ ਜਾਇ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਖਗ ਦਿਨ ਪ੍ਰਤਿ ਚੋਗ ਚੁਗਿ ਆਵੈ ਉਡਿ ਕਾਹੂ ਦਿਨ ਫਾਸੀ ਫਾਸੈ ਬਹੁਰਿ ਨ ਆਇ ਹੈ ॥ ਜੈਸੇ ਅਲਿ ਕਮਲ ਕਮਲ ਪ੍ਰਤਿ ਖੋਜੈ ਨਿਤ ਕਬਹੂੰ ਕਮਲ ਦਲ ਸੰਪਟ ਸਮਾਇ ਹੈ ॥ ਤੈਸੇ ਗੁਰਬਾਨੀ ਅਵਗਾਹਨ ਕਰਤ ਚਿਤ ਕਬਹੂੰ ਮਗਨ ਹ੍ਵੈ ਸਬਦ ਉਰਝਾਇ ਹੈ ॥੫੯੦॥
jaise dīp dīpat pataṅg loṭ pot hot kabahūn kai jārā mai parat jar jāi hai | jaise khag din prat chog chug āvai uḍ kāhū din phāsī phāsai bahur na āi hai | jaise al kamal kamal prat khojai nit kabahūn kamal dal sampaṭ samāi hai | taise gurabānī avagāhan karat chit kabahūn magan hvai sabad urajhāi hai |590|
As the moth rolls and turns about the lamp's blazing, and some time, falling into the flame, is burned; as the bird flies out day upon day to pick its food, and some day, caught in the snare, comes back no more; as the bee searches on, lotus after lotus, daily, and some time is closed within the lotus petals — so let the heart keep bathing deep in the Guru's Word: some moment, sunk in it, it is caught fast in it.
ਜੈਸੇ ਪੋਸਤੀ ਸੁਨਤ ਕਹਤ ਪੋਸਤ ਬੁਰੋ ਤਾਂ ਕੇ ਬਸਿ ਭਇਓ ਛਾਡਿਓ ਚਾਹੈ ਪੈ ਨ ਛੂਟਈ ॥ ਜੈਸੇ ਜੂਆ ਖੇਲ ਬਿਤ ਹਾਰ ਬਿਲਖੈ ਜੁਆਰੀ ਤਊ ਪਰ ਜੁਆਰਨ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਨ ਟੂਟਈ ॥ ਜੈਸੇ ਚੋਰ ਚੋਰੀ ਜਾਤ ਹ੍ਰਿਦੈ ਸਹਕਤ ਪੁਨਿ ਤਜਤ ਨ ਚੋਰੀ ਜਉ ਲਉ ਸੀਸ ਹੀ ਨ ਫੂਟਈ ॥ ਤੈਸੇ ਸਭ ਕਹਤ ਸੁਨਤ ਮਾਯਾ ਦੁਖਦਾਈ ਕਾਹੂ ਪੈ ਨ ਜੀਤੀ ਪਰੈ ਮਾਇਆ ਜਗੁ ਲੂਟਈ ॥੫੯੧॥
jaise posatī sunat kahat posat buro tān ke bas bhaio chhāḍio chāhai pai na chhūṭaī | jaise jūā khel bit hār bilakhai juārī taū par juāran kī saṅgat na ṭūṭaī | jaise chor chorī jāt hridai sahakat pun tajat na chorī jau lau sīs hī na phūṭaī | taise sabh kahat sunat māyā dukhadāī kāhū pai na jītī parai māiā jag lūṭaī |591|
As the opium-eater hears it said, and says himself, 'opium is evil,' yet, fallen in its power, would leave it and cannot get free; as the gambler, losing his wealth at play, laments, and even then his company of gamblers does not break; as the thief, going to his theft, trembles at heart, yet quits not thieving till his very head is broken — so all men say, and hear, that Maya deals out grief; no one has ever conquered her — Maya plunders the world.
ਤਰਵਰੁ ਗਿਰੇ ਪਾਤ ਬਹੁਰੋ ਨ ਜੋਰੇ ਜਾਤ ਐਸੋ ਤਾਤ ਮਾਤ ਸੁਤ ਭ੍ਰਾਤ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਕੋ ॥ ਜੈਸੇ ਬੁਦਬੁਦਾ ਓਰਾ ਪੇਖਤ ਬਿਲਾਇ ਜਾਇ ਐਸੋ ਜਾਨਿ ਤਿਆਗਹੁ ਭਰੋਸੋ ਭ੍ਰਮ ਕਾਇਆ ਕੋ ॥ ਤ੍ਰਿਣ ਕੀ ਅਗਨਿ ਜਰਿ ਬੂਝਤ ਨ ਬਾਰ ਲਾਗੈ ਐਸੋ ਆਵਾ ਔਧਿ ਜੈਸੇ ਨੇਹੁ ਦ੍ਰੁਮ ਛਾਇਆ ਕੋ ॥ ਜਨਮ ਜੀਵਨ ਅੰਤ ਕਾਲ ਕੇ ਸੰਗਾਤੀ ਰਾਚਹੁ ਸਫਲ ਅਉਸਰ ਜਗ ਤਬ ਹੀ ਤਉ ਆਇਆ ਕੋ ॥੫੯੨॥
taravar gire pāt bahuro na jore jāt aiso tāt māt sut bhrāt moh māiā ko | jaise budabudā orā pekhat bilāi jāi aiso jān tiāgahu bharoso bhram kāiā ko | triṇ kī agan jar būjhat na bār lāgai aiso āvā audh jaise nehu drum chhāiā ko | janam jīvan ant kāl ke saṅgātī rāchahu saphal ausar jag tab hī tau āiā ko |592|
The leaf fallen from the tree is never joined again — such is the love of father, mother, son and brother, the attachment of Maya. As the bubble and the hailstone vanish while you watch, know the body's trust to be such illusion — let it go. The fire of straw burns out before a moment passes — such is the span of life, like love for a tree's passing shade. Bind your heart to the companions of birth, of life, and of the last hour — only then is this coming into the world made fruitful.
ਕੋਊ ਹਰ ਜੋਰੈ ਬੋਵੈ ਕੋਊ ਰਾਖੈ ਲੁਨੈ ਕੋਊ ਜਾਨੀਐ ਨ ਜਾਇ ਤਾਂਹਿ ਅੰਤ ਕੌਨ ਖਾਇਧੋ ॥ ਕੋਊ ਗੜੈ ਚਿਨੈ ਕੋਊ ਕੋਊ ਲੀਪੈ ਪੋਚੈ ਕੋਊ ਸਮਝ ਨ ਪਰੈ ਕੌਨ ਬਸੈ ਗ੍ਰਿਹ ਆਇਧੋ ॥ ਕੋਊ ਚੁਨੈ ਲੋੜੈ ਕੋਊ ਕੋਊ ਕਾਤੈ ਬੁਨੈ ਕੋਊ ਬੁਝੀਐ ਨ ਓਢੈ ਕੌਨ ਅੰਗ ਸੈ ਬਨਾਇਧੋ ॥ ਤੈਸੇ ਆਪਾ ਕਾਛਿ ਕਾਛਿ ਕਾਮਨੀ ਸਗਲ ਬਾਛੈ ਕਵਨ ਸੁਹਾਗਨਿ ਹ੍ਵੈ ਸਿਹਜਾ ਸਮਾਇਧੋ ॥੫੯੩॥
koū har jorai bovai koū rākhai lunai koū jānīai na jāi tānh ant kaun khāidho | koū gaṛai chinai koū koū līpai pochai koū samajh na parai kaun basai grih āidho | koū chunai loṛai koū koū kātai bunai koū bujhīai na oḍhai kaun aṅg sai banāidho | taise āpā kāchh kāchh kāmanī sagal bāchhai kavan suhāgan hvai sihajā samāidho |593|
One yokes the plough and sows, another tends and reaps — and it cannot be known who at the last shall eat it. One digs, another lays the bricks, another plasters and coats — and none understands who shall come to dwell in the house. One picks and gathers, another cards, another spins and weaves — and none can tell on whose body it shall be worn. So all the brides deck and deck themselves with longing — which one, made the true beloved, shall be taken into the bed?