Var 25 · The Lowly Bear the Highest

ਆਦਿ ਪੁਰਖੁ ਆਦੇਸੁ ਕਰਿ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਆਦੇਸੁ ਕਰਾਇਆ। ਏਕੰਕਾਰ ਅਕਾਰ ਕਰਿ ਗੁਰੁ ਗੋਵਿੰਦੁ ਨਾਉ ਸਦਵਾਇਆ। ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਨਿਰਗੁਣ ਸਰਗੁਣ ਅਲਖੁ ਲਖਾਇਆ। ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਆਰਾਧਿਆ ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਹੋਇ ਅਛਲੁ ਛਲਾਇਆ। ਓਅੰਕਾਰ ਅਕਾਰ ਕਰਿ ਇਕ ਕਵਾਉ ਪਸਾਉ ਪਸਾਇਆ। ਰੋਮ ਰੋਮ ਵਿਚਿ ਰਖਿਓਨੁ ਕਰਿ ਬ੍ਰਹਮੰਡੁ ਕਰੋੜਿ ਸਮਾਇਆ। ਸਾਧ ਜਨਾ ਗੁਰ ਚਰਨ ਧਿਆਇਆ ॥੧॥

ād purakh ādes kar ād purakh ādes karāiā | ekaṅkār akār kar gur govind nāu sadavāiā | pārabraham pūran braham niraguṇ saraguṇ alakh lakhāiā | sādhasaṅgat ārādhiā bhagat vachhal hoi achhal chhalāiā | oaṅkār akār kar ik kavāu pasāu pasāiā | rom rom vich rakhion kar brahamaṇḍ karoṛ samāiā | sādh janā gur charan dhiāiā |1|

Homage to the First Being, who had homage paid to the First Being. Making Onkar into form, He is called Guru-Govind by name. The Highest One, the perfect Brahm — without qualities and with them, He showed the unseen. In the holy company He is worshipped — the lover of His devotees, never fooled, outwits maya. Making Onkar into form, with one Word's expanse He spread it out. In every hair He kept it, holding millions of universes inside. The holy meditate on the Guru's feet.

ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਾਰਗਿ ਪੈਰੁ ਧਰਿ ਦਹਿਦਿਸਿ ਬਾਰਹ ਵਾਟ ਨ ਧਾਇਆ। ਗੁਰਮੂਰਤਿ ਗੁਰ ਧਿਆਨੁ ਧਰਿ ਘਟਿ ਘਟਿ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮੁ ਦਿਖਾਇਆ। ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਉਪਦੇਸੁ ਲਿਵ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਗੁਰ ਗਿਆਨੁ ਜਣਾਇਆ। ਸਿਲਾ ਅਲੂਣੀ ਚਟਣੀ ਚਰਣ ਕਵਲ ਚਰਣੋਦਕੁ ਪਿਆਇਆ। ਗੁਰਮਤਿ ਨਿਹਚਲੁ ਚਿਤ ਕਰਿ ਸੁਖ ਸੰਪਟ ਵਿਚਿ ਨਿਜ ਘਰੁ ਛਾਇਆ। ਪਰ ਤਨ ਪਰ ਧਨ ਪਰਹਰੇ ਪਾਰਸ ਪਰਸਿ ਅਪਰਸੁ ਰਹਾਇਆ। ਸਾਧਿ ਅਸਾਧਿ ਸਾਧ ਸੰਗਿ ਆਇਆ ॥੨॥

guramukh mārag pair dhar dahidis bārah vāṭ na dhāiā | guramūrat gur dhiān dhar ghaṭ ghaṭ pūran braham dikhāiā | sabad surat upades liv pārabraham gur giān jaṇāiā | silā alūṇī chaṭaṇī charaṇ kaval charaṇodak piāiā | guramat nihachal chit kar sukh sampaṭ vich nij ghar chhāiā | par tan par dhan parahare pāras paras aparas rahāiā | sādh asādh sādh saṅg āiā |2|

Setting foot on the Gurmukh path, he does not run the twelve roads in ten directions. Fixing his meditation on the Guru's image, he sees the perfect Brahm in every heart. Awareness in the Word, the teaching, love — the Highest One, the Guru's knowledge, is made known. Licking the plain, saltless stone, he drinks the water from those lotus feet. By the Guru's wisdom, steadying the mind, in the box of joy he settles in his own home. Leaving other people's bodies and wealth alone, touching the gold-making stone, he stays untouched. From unmastered to mastered, he comes to the holy company.

ਜਿਉ ਵੜ ਬੀਉ ਸਜੀਉ ਹੋਇ ਕਰਿ ਵਿਸਥਾਰੁ ਬਿਰਖੁ ਉਪਜਾਇਆ। ਬਿਰਖਹੁ ਹੋਇ ਸਹੰਸ ਫਲ ਫਲ ਫਲ ਵਿਚਿ ਬਹੁ ਬੀਅ ਸਮਾਇਆ। ਦੁਤੀਆ ਚੰਦੁ ਅਗਾਸ ਜਿਉ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਆਦੇਸੁ ਕਰਾਇਆ। ਤਾਰੇ ਮੰਡਲ ਸੰਤ ਜਨ ਧਰਮ ਸਾਲ ਸਚਖੰਡ ਵਸਾਇਆ। ਪੈਰੀ ਪੈ ਪਾਖਾਕ ਹੋਇ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਨ ਆਪੁ ਜਣਾਇਆ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਧ੍ਰੂ ਜਿਵੈ ਨਿਹਚਲ ਵਾਸ ਅਗਾਸੁ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਸਭ ਤਾਰੇ ਚਉਫੇਰਿ ਫਿਰਾਇਆ ॥੩॥

jiu vaṛ bīu sajīu hoi kar visathār birakh upajāiā | birakhahu hoi sahans phal phal phal vich bahu bīa samāiā | dutīā chand agās jiu ād purakh ādes karāiā | tāre maṇḍal sant jan dharam sāl sachakhaṇḍ vasāiā | pairī pai pākhāk hoi āp gavāi na āp jaṇāiā | guramukh sukh phal dhrū jivai nihachal vās agās chaṛhāiā | sabh tāre chaupher phirāiā |3|

As the banyan seed springs to life and raises a great tree, and out of the tree come a thousand fruits, and inside each fruit many seeds again — homage to the First Being. As the new moon of the second day rises in the sky — homage to the First Being. The stars in their courses are the saints, settling the house of worship, the land of truth; they fall at the feet and become their dust, losing themselves and making no show of themselves. The Gurmukh's fruit of joy is like Dhru — an unshakable home fixed high in the sky, and all the stars turn around it.

ਨਾਮਾ ਛੀਂਬਾ ਆਖੀਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਲਿਵ ਲਾਈ। ਖਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇਹੁਰੈ ਉਤਮ ਜਾਤਿ ਕਰਨਿ ਵਡਿਆਈ। ਨਾਮ ਪਕੜਿ ਉਠਾਲਿਆ ਬਹਿ ਪਿਛਵਾੜੈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਈ। ਭਗਤ ਵਛਲ ਆਖਾਇਦਾ ਫੇਰਿ ਦੇਹੁਰਾ ਪੈਜਿ ਰਖਾਈ। ਦਰਗਹ ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣਿਆ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਾਈ। ਉਤਮੁ ਪਦਵੀ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਚਾਰੇ ਵਰਣ ਪਏ ਪਗ ਆਈ। ਜਿਉ ਨੀਵਾਣਿ ਨੀਰੁ ਚਲਿ ਜਾਈ ॥੪॥

nāmā chhīmbā ākhīai guramukh bhāi bhagat liv lāī | khatrī brahamaṇ dehurai utam jāt karan vaḍiāī | nām pakaṛ uṭhāliā bah pichhavāṛai har guṇ gāī | bhagat vachhal ākhāidā pher dehurā paij rakhāī | daragah māṇ nimāṇiā sādhasaṅgat satigur saraṇāī | utam padavī nīch jāt chāre varaṇ pae pag āī | jiu nīvāṇ nīr chal jāī |4|

Namdev the cloth-printer, they say — the Gurmukh fixed his love on loving devotion. The warriors and Brahmins in the temple, of high caste, made their show of greatness. They seized Namdev and threw him out; sitting behind the temple, he sang the Lord's praise. Called the lover of His devotees, He turned the temple round and saved Namdev's honour. Honour goes to the lowly in the Court, in the holy company, the True Guru's shelter. The high state to the low caste — the four castes came and fell at his feet. As water runs down to the low place.

ਅਸੁਰ ਭਭੀਖਣੁ ਭਗਤੁ ਹੈ ਬਿਦਰੁ ਧ੍ਰੂ ਵਿਖਲੀ ਸਰਣਾਈ। ਧੰਨਾ ਜਟੁ ਵਖਾਣੀਐ ਸਧਨਾ ਜਾਤਿ ਅਜਾਤਿ ਕਸਾਈ। ਭਗਤੁ ਕਬੀਰ ਜੁਲਾਹੜਾ ਨਾਮਾ ਛੀਂਬਾ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਈ। ਕੁਲਿ ਰਵਿਦਾਸੁ ਚਮਾਰੁ ਹੈ ਸੈਣੁ ਸਨਾਤੀ ਅੰਦਰਿ ਨਾਈ। ਕੋਇਲ ਪਾਲੈ ਕਾਵਣੀ ਅੰਤਿ ਮਿਲੈ ਅਪਣੇ ਕੁਲ ਜਾਈ। ਕਿਸਨੁ ਜਸੋਧਾ ਪਾਲਿਆ ਵਾਸਦੇਵ ਕੁਲ ਕਵਲ ਸਦਾਈ। ਘਿਅ ਭਾਂਡਾ ਨ ਵੀਚਾਰੀਐ ਭਗਤਾ ਜਾਤਿ ਸਨਾਤ ਨ ਕਾਈ। ਚਰਣ ਕਵਲ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਾਈ ॥੫॥

asur bhabhīkhaṇ bhagat hai bidar dhrū vikhalī saraṇāī | dhannā jaṭ vakhāṇīai sadhanā jāt ajāt kasāī | bhagat kabīr julāhaṛā nāmā chhīmbā har guṇ gāī | kul ravidās chamār hai saiṇ sanātī andar nāī | koil pālai kāvaṇī ant milai apaṇe kul jāī | kisan jasodhā pāliā vāsadev kul kaval sadāī | ghia bhāṇḍā na vīchārīai bhagatā jāt sanāt na kāī | charaṇ kaval satigur saraṇāī |5|

The demon Vibhishan is a devotee; Bidar and Dhru — the fallen took shelter. Dhanna the Jat is told of; Sadhna, of the low caste of butchers. Bhagat Kabir the weaver, and Namdev the cloth-printer, sing the Lord's praise. Of the cobbler line is Ravidas; and Sain, among the low, was a barber. The crow raises the cuckoo's young, but in the end it goes and joins its own kind. Krishna was raised by Yashoda, but is called the lotus of Vasudev's line. Nobody weighs the pot the butter came in — the devotees have no caste, high or low. The lotus feet, the True Guru's shelter.

ਡੇਮੂੰ ਖਖਰਿ ਮਿਸਰੀ ਮਖੀ ਮੇਲੁ ਮਖੀਰੁ ਉਪਾਇਆ। ਪਾਟ ਪਟੰਬਰਿ ਕੀੜਿਅਹੁ ਕੁਟਿ ਕਟਿ ਸਣੁ ਕਿਰਤਾਸੁ ਬਣਾਇਆ। ਮਲਮਲ ਹੋਇ ਵੜੇਵਿਅਹੁ ਚਿਕੜਿ ਕਵਲੁ ਭਵਰੁ ਲੋਭਾਇਆ। ਜਿਉ ਮਣਿ ਕਾਲੇ ਸਪ ਸਿਰਿ ਪਥਰੁ ਹੀਰੇ ਮਾਣਕ ਛਾਇਆ। ਜਾਣੁ ਕਥੂਰੀ ਮਿਰਗ ਤਨਿ ਨਾਉ ਭਗਉਤੀ ਲੋਹੁ ਘੜਾਇਆ। ਮੁਸਕੁ ਬਿਲੀਅਹੁ ਮੇਦੁ ਕਰਿ ਮਜਲਸ ਅੰਦਰਿ ਮਹ ਮਹਕਾਇਆ। ਨੀਚ ਜੋਨਿ ਉਤਮੁ ਫਲੁ ਪਾਇਆ ॥੬॥

ḍemūn khakhar misarī makhī mel makhīr upāiā | pāṭ paṭambar kīṛiahu kuṭ kaṭ saṇ kiratās baṇāiā | malamal hoi vaṛeviahu chikaṛ kaval bhavar lobhāiā | jiu maṇ kāle sap sir pathar hīre māṇak chhāiā | jāṇ kathūrī mirag tan nāu bhagautī lohu ghaṛāiā | musak bilīahu med kar majalas andar mah mahakāiā | nīch jon utam phal pāiā |6|

Out of the wasp's comb the sweet honey, as the bees gather and make the honeycomb. Out of the worm the silk and the fine robes; and beaten and beaten, the hemp becomes paper. Muslin comes out of cotton; in the mud grows the lotus, and the bee is drawn to it. As on the black snake's head sits the jewel, a stone laid over with diamonds and rubies. Know that musk comes from the deer's body; and iron is forged and named Bhagauti, the sword. Out of the cat is drawn the scent that perfumes the gathering. Out of low births the highest fruit is won.

ਬਲਿ ਪੋਤਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦਾ ਇੰਦਰ ਪੁਰੀ ਦੀ ਇਛ ਇਛੰਦਾ। ਕਰਿ ਸੰਪੂਰਣੁ ਜਗੁ ਸਉ ਇਕ ਇਕੋਤਰੁ ਜਗੁ ਕਰੰਦਾ। ਬਾਵਨ ਰੂਪੀ ਆਇ ਕੈ ਗਰਬੁ ਨਿਵਾਰਿ ਭਗਤ ਉਧਰੰਦਾ। ਇੰਦ੍ਰਾਸਣ ਨੋ ਪਰਹਰੈ ਜਾਇ ਪਤਾਲਿ ਸੁ ਹੁਕਮੀ ਬੰਦਾ। ਬਲਿ ਛਲਿ ਆਪੁ ਛਲਾਇਓਨੁ ਦਰਵਾਜੇ ਦਰਵਾਨ ਹੋਵੰਦਾ। ਸ੍ਵਾਂਤਿ ਬੂੰਦ ਲੈ ਸਿਪ ਜਿਉ ਮੋਤੀ ਚੁਭੀ ਮਾਰਿ ਸੁਹੰਦਾ। ਹੀਰੈ ਹੀਰਾ ਬੇਧਿ ਮਿਲੰਦਾ ॥੭॥

bal potā prahilād dā indar purī dī ichh ichhandā | kar sampūraṇ jag sau ik ikotar jag karandā | bāvan rūpī āi kai garab nivār bhagat udharandā | indrāsaṇ no paraharai jāi patāl su hukamī bandā | bal chhal āp chhalāion daravāje daravān hovandā | svānt būnd lai sip jiu motī chubhī mār suhandā | hīrai hīrā bedh milandā |7|

Bali, grandson of Prahlad, longed for the kingdom of Indra's city. Having finished his sacrifices, he did the hundred-and-first. Coming as the dwarf, He humbled Bali's pride and saved His devotee. Bali gave up Indra's throne and went to the world below, a man of the Command. Outwitting Bali, He let Himself be outwitted, and became the doorkeeper at Bali's gate. As the shell takes the raindrop and, diving, makes it a lovely pearl. Diamond piercing diamond, it merges.

ਨੀਚਹੁ ਨੀਚ ਸਦਾਵਣਾ ਕੀੜੀ ਹੋਇ ਨ ਆਪੁ ਗਣਾਏ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਾਰਗਿ ਚਲਣਾ ਇਕਤੁ ਖਡੁ ਸਹੰਸ ਸਮਾਏ। ਘਿਅ ਸਕਰ ਦੀ ਵਾਸ ਲੈ ਜਿਥੈ ਧਰੀ ਤਿਥੈ ਚਲਿ ਜਾਏ। ਡੁਲੈ ਖੰਡੁ ਜੁ ਰੇਤ ਵਿਚਿ ਖੰਡੂ ਦਾਣਾ ਚੁਣਿ ਚੁਣਿ ਖਾਏ। ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਦੇ ਭੈ ਜਾਇ ਮਰਿ ਹੋਵੈ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਮਾਰਿ ਜੀਵਾਏ। ਅੰਡਾ ਕਛੂ ਕੂੰਜ ਦਾ ਆਸਾ ਵਿਚਿ ਨਿਰਾਸੁ ਵਲਾਏ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਗੁਰਸਿਖੁ ਸੁਖ ਫਲ ਪਾਏ ॥੮॥

nīchahu nīch sadāvaṇā kīṛī hoi na āp gaṇāe | guramukh mārag chalaṇā ikat khaḍ sahans samāe | ghia sakar dī vās lai jithai dharī tithai chal jāe | ḍulai khaṇḍ ju ret vich khaṇḍū dāṇā chuṇ chuṇ khāe | bhriṅgī de bhai jāi mar hovai bhriṅgī mār jīvāe | aṇḍā kachhū kūñj dā āsā vich nirās valāe | guramukh gurasikh sukh phal pāe |8|

To be called the lowest of the low — becoming the ant, it makes no show of itself. Walking the Gurmukh path, a thousand of them pass through one hole. Catching the scent of butter and sugar, it goes wherever it is set. When sugar is spilled in the sand, the ant picks out and eats the sweet, grain by grain. In fear of the bhringi wasp it dies, and becomes the bhringi — killed, it is made to live. The egg of the tortoise and of the crane — in hope it passes, wanting nothing, nourished from far off by remembrance. The Gurmukh, the Gursikh, wins the fruit of joy.

ਸੂਰਜ ਪਾਸਿ ਬਿਆਸੁ ਜਾਇ ਹੋਇ ਭੁਣਹਣਾ ਕੰਨਿ ਸਮਾਣਾ। ਪੜੑਹਿ ਵਿਦਿਆ ਘਰਿ ਆਇਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬਾਲਮੀਕ ਮਨਿ ਭਾਣਾ। ਆਦਿ ਬਿਆਸ ਵਖਾਣੀਐ ਕਥਿ ਕਥਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਵੇਦ ਪੁਰਾਣਾ। ਨਾਰਦਿ ਮੁਨਿ ਉਪਦੇਸਿਆ ਭਗਤਿ ਭਾਗਵਤੁ ਪੜੑਹਿ ਪਤੀਆਣਾ। ਚਉਦਹ ਵਿਦਿਆ ਸੋਧਿਕੈ ਪਰਉਪਕਾਰੁ ਅਚਾਰੁ ਸੁਖਾਣਾ। ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸਾਧਸੰਗੁ ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣੁ ਬਿਰਦੁ ਵਖਾਣਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਪਤਿ ਪਰਵਾਣਾ ॥੯॥

sūraj pās biās jāi hoi bhuṇahaṇā kann samāṇā | paṛhh vidiā ghar āiā guramukh bālamīk man bhāṇā | ād biās vakhāṇīai kath kath sāsatr ved purāṇā | nārad mun upadesiā bhagat bhāgavat paṛhh patīāṇā | chaudah vidiā sodhikai paraupakār achār sukhāṇā | paraupakārī sādhasaṅg patit udhāraṇ birad vakhāṇā | guramukh sukh phal pat paravāṇā |9|

Vyas went to the sun and, becoming a gnat, entered its ear. Learning its knowledge, he came home; and the Gurmukh Balmik pleased his mind. Vyas is told of from the first, reciting again and again the law-books, the Vedas and the old holy stories. Narad the sage taught him; reading the devotion of the Bhagvat, he was satisfied. Sifting the fourteen sciences and doing good — good conduct is what brings ease. The good-doing holy company — 'lifter of the fallen' is its nature, they say. The Gurmukh's fruit of joy is honour, accepted.

ਬਾਰਹ ਵਰ੍ਹੇ ਗਰਭਾਸਿ ਵਸਿ ਜੰਮਦੇ ਹੀ ਸੁਕਿ ਲਈ ਉਦਾਸੀ। ਮਾਇਆ ਵਿਚਿ ਅਤੀਤ ਹੋਇ ਮਨ ਹਠ ਬੁਧਿ ਨ ਬੰਦਿਖਲਾਸੀ। ਪਿਤਾ ਬਿਆਸ ਪਰਬੋਧਿਆ ਗੁਰ ਕਰਿ ਜਨਕ ਸਹਜ ਅਭਿਆਸੀ। ਤਜਿ ਦੁਰਮਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਲਈ ਸਿਰ ਧਰਿ ਜੂਠਿ ਮਿਲੀ ਸਾਬਾਸੀ। ਗੁਰ ਉਪਦੇਸੁ ਅਵੇਸੁ ਕਰਿ ਗਰਬਿ ਨਿਵਾਰਿ ਜਗਤਿ ਗੁਰਦਾਸੀ। ਪੈਰੀ ਪੈ ਪਾਖਾਕ ਹੋਇ ਗੁਰਮਤਿ ਭਾਉ ਭਗਤਿ ਪਰਗਾਸੀ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਸਹਜ ਨਿਵਾਸੀ ॥੧੦॥

bārah varhe garabhās vas jammade hī suk laī udāsī | māiā vich atīt hoi man haṭh budh na bandikhalāsī | pitā biās parabodhiā gur kar janak sahaj abhiāsī | taj duramat guramat laī sir dhar jūṭh milī sābāsī | gur upades aves kar garab nivār jagat guradāsī | pairī pai pākhāk hoi guramat bhāu bhagat paragāsī | guramukh sukh phal sahaj nivāsī |10|

Twelve years living in the womb, and at birth Suk turned away from the world. Free of clinging in the middle of maya, by his stubborn mind and his cleverness he still found no release. His father Vyas taught him, making King Janak his Guru, a man practised in natural ease. Throwing off bad thinking, he took the Guru's wisdom; carrying the leftovers on his head, he won praise. Taking the Guru's warmth, throwing off pride, he became a servant of the world's Guru. Falling at the feet, becoming their dust, by the Guru's wisdom loving devotion was lit in him. The Gurmukh's fruit of joy lives in natural ease.

ਰਾਜੁ ਜੋਗੁ ਹੈ ਜਨਕ ਦੇ ਵਡਾ ਭਗਤੁ ਕਰਿ ਵੇਦ ਵਖਾਣੈ। ਸਨਕਾਦਿਕ ਨਾਰਦ ਉਦਾਸ ਬਾਲ ਸੁਭਾਇ ਅਤੀਤੁ ਸੁਹਾਣੈ। ਜੋਗ ਭੋਗ ਲਖ ਲੰਘਿ ਕੈ ਗੁਰੁ ਸਿਖ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਨਿਰਬਾਣੈ। ਆਪੁ ਗਣਾਇ ਵਿਗੁਚਣਾ ਆਪੁ ਗਵਾਏ ਆਪੁ ਸਿਞਾਣੈ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਾਰਗੁ ਸਚ ਦਾ ਪੈਰੀ ਪਵਣਾ ਰਾਜੇ ਰਾਣੈ। ਗਰਬੁ ਗੁਮਾਨੁ ਵਿਸਾਰਿਕੈ ਗੁਰਮਤਿ ਰਿਦੈ ਗਰੀਬੀ ਆਣੈ। ਸਚੀ ਦਰਗਹ ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣੈ ॥੧੧॥

rāj jog hai janak de vaḍā bhagat kar ved vakhāṇai | sanakādik nārad udās bāl subhāi atīt suhāṇai | jog bhog lakh laṅgh kai gur sikh sādhasaṅgat nirabāṇai | āp gaṇāi viguchaṇā āp gavāe āp siñāṇai | guramukh mārag sach dā pairī pavaṇā rāje rāṇai | garab gumān visārikai guramat ridai garībī āṇai | sachī daragah māṇ nimāṇai |11|

The rule of the king who is also a yogi is Janak's; a great devotee, so the Veda tells. The Sanak sages and Narad, free of clinging, childlike and simple, lovely in their freedom. Crossing past a hundred thousand yogas and enjoyments, the Guru's Sikh, in the holy company, is at peace. Making a show of yourself is ruin; losing yourself, you know the Self. The Gurmukh path of Truth — kings and queens fall at the feet. Forgetting pride and conceit, by the Guru's wisdom, humility in the heart. In the true Court, honour goes to the lowly.

ਸਿਰੁ ਉਚਾ ਅਭਿਮਾਨੁ ਵਿਚਿ ਕਾਲਖ ਭਰਿਆ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾ। ਭਰਵਟੇ ਕਾਲਖ ਭਰੇ ਪਿਪਣੀਆਂ ਕਾਲਖ ਸੂਰਾਲਾ। ਲੋਇਣ ਕਾਲੇ ਜਾਣੀਅਨਿ ਦਾੜੀ ਮੁਛਾ ਕਰਿ ਮੁਹ ਕਾਲਾ। ਨਕ ਅੰਦਰਿ ਨਕ ਵਾਲ ਬਹੁ ਲੂੰਇ ਲੂੰਇ ਕਾਲਖ ਬੇਤਾਲਾ। ਉਚੈ ਅੰਗ ਨ ਪੂਜੀਅਨਿ ਚਰਣ ਧੂੜਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਧਰਮਸਾਲਾ। ਪੈਰਾ ਨਖ ਮੁਖ ਉਜਲੇ ਭਾਰੁ ਉਚਾਇਨਿ ਦੇਹੁ ਦੁਰਾਲਾ। ਸਿਰ ਧੋਵਣੁ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚਰਣੋਦਕ ਜਗ ਭਾਲਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲ ਸਹਜੁ ਸੁਖਾਲਾ ॥੧੨॥

sir uchā abhimān vich kālakh bhariā kāle vālā | bharavaṭe kālakh bhare pipaṇīān kālakh sūrālā | loiṇ kāle jāṇīan dāṛī muchhā kar muh kālā | nak andar nak vāl bahu lūin lūin kālakh betālā | uchai aṅg na pūjīan charaṇ dhūṛ guramukh dharamasālā | pairā nakh mukh ujale bhār uchāin dehu durālā | sir dhovaṇ apavittr hai guramukh charaṇodak jag bhālā | guramukh sukh phal sahaj sukhālā |12|

The head, held high in pride, is full of blackness, with black hair; the brows full of blackness, and the eyelashes bristling black; the eyes themselves are called black; beard and moustache blacken the face; in the nose, nose-hairs in plenty, hair on hair, a dreadful blackness — and these high parts are not worshipped; but the dust of the feet is the Gurmukh's house of worship; the feet, the nails and the mouth are bright, and they carry the whole body's weight; washing the head is unclean — and the water from the Guru's feet is what the world seeks. The Gurmukh's fruit of joy is ease and comfort.

ਜਲ ਵਿਚਿ ਧਰਤੀ ਧਰਮਸਾਲ ਧਰਤੀ ਅੰਦਰਿ ਨੀਰ ਨਿਵਾਸਾ। ਚਰਣ ਕਵਲ ਸਰਣਾਗਤੀ ਨਿਹਚਲ ਧੀਰਜੁ ਧਰਮੁ ਸੁਵਾਸਾ। ਕਿਰਖ ਬਿਰਖ ਕੁਸਮਾਵਲੀ ਬੂਟੀ ਜੜੀ ਘਾਹ ਅਬਿਨਾਸਾ। ਸਰ ਸਾਇਰ ਗਿਰਿ ਮੇਰੁ ਬਹੁ ਰਤਨ ਪਦਾਰਥ ਭੋਗ ਬਿਲਾਸਾ। ਦੇਵ ਸਥਲ ਤੀਰਥ ਘਣੇ ਰੰਗ ਰੂਪ ਰਸ ਕਸ ਪਰਗਾਸਾ। ਗੁਰ ਚੇਲੇ ਰਹਰਾਸਿ ਕਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਗੁਣਤਾਸਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਆਸ ਨਿਰਾਸਾ ॥੧੩॥

jal vich dharatī dharamasāl dharatī andar nīr nivāsā | charaṇ kaval saraṇāgatī nihachal dhīraj dharam suvāsā | kirakh birakh kusamāvalī būṭī jaṛī ghāh abināsā | sar sāir gir mer bahu ratan padārath bhog bilāsā | dev sathal tīrath ghaṇe raṅg rūp ras kas paragāsā | gur chele raharās kar guramukh sādhasaṅgat guṇatāsā | guramukh sukh phal ās nirāsā |13|

In the water the earth, the house of worship; and in the earth the water lives. In the shelter of the lotus feet: unshakable patience, right living and sweet fragrance. Crops, trees, the array of flowers, herbs, roots and grass, that never die out. Pools, seas, Mount Sumeru, many jewels, goods, enjoyments and delights. Shrines of gods, pilgrimages in plenty, colours, forms and tastes revealed. Guru and disciple make the Way; the Gurmukh, the holy company, is the treasure of goodness. The Gurmukh's fruit of joy hopes for nothing in the middle of hope.

ਰੋਮ ਰੋਮ ਵਿਚਿ ਰਖਿਓਨੁ ਕਰਿ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਕਰੋੜਿ ਸਮਾਈ। ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸਤਿ ਪੁਰਖ ਸਤਿਗੁਰ ਸੁਖਦਾਈ। ਚਾਰਿ ਵਰਨ ਗੁਰਸਿਖ ਹੋਇ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਾਈ। ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਸਿਮਰਣਿ ਸਦਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਬਦਿ ਸੁਰਤਿ ਲਿਵ ਲਾਈ। ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਭਉ ਪਿਰਮ ਰਸ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੂਰਤਿ ਰਿਦੇ ਵਸਾਈ। ਏਵਡੁ ਭਾਰੁ ਉਚਾਇਂਦੇ ਸਾਧ ਚਰਣ ਪੂਜਾ ਗੁਰ ਭਾਈ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਕੀਮ ਨ ਪਾਈ ॥੧੪॥

rom rom vich rakhion kar brahamaṇḍ karoṛ samāī | pārabraham pūran braham sat purakh satigur sukhadāī | chār varan gurasikh hoi sādhasaṅgat satigur saraṇāī | giān dhiān simaraṇ sadā guramukh sabad surat liv lāī | bhāi bhagat bhau piram ras satigur mūrat ride vasāī | evaḍ bhār uchāinde sādh charaṇ pūjā gur bhāī | guramukh sukh phal kīm na pāī |14|

In every hair He kept it, holding millions of universes inside. The Highest One, the perfect Brahm, the True Being, the True Guru, giver of joy. The four castes, becoming Gursikhs, in the holy company, the True Guru's shelter. Knowledge, meditation and remembrance always — the Gurmukh fixes his awareness in the Word. Love, devotion, awe and the sweetness of love — the True Guru's image lives in the heart. Such a great weight they carry — and worship at the saints' feet is dear to the Guru's Sikhs. The Gurmukh's fruit of joy cannot be priced.

ਵਸੈ ਛਹਬਰ ਲਾਇਕੈ ਪਰਨਾਲੀਂ ਹੁਇ ਵੀਹੀਂ ਆਵੈ। ਲਖ ਨਾਲੇ ਉਛਲ ਚਲਨਿ ਲਖ ਪਰਵਾਹੀ ਵਾਹ ਵਹਾਵੈ। ਲਖ ਨਾਲੇ ਲਖ ਵਾਹਿ ਵਹਿ ਨਦੀਆ ਅੰਦਰਿ ਰਲੇ ਰਲਾਵੈ। ਨਉ ਸੈ ਨਦੀ ਨੜਿੰਨਵੈ ਪੂਰਬਿ ਪਛਮਿ ਹੋਇ ਚਲਾਵੈ। ਨਦੀਆ ਜਾਇ ਸਮੁੰਦ ਵਿਚਿ ਸਾਗਰ ਸੰਗਮੁ ਹੋਇ ਮਿਲਾਵੈ। ਸਤਿ ਸਮੁੰਦ ਗੜਾੜ ਮਹਿ ਜਾਇ ਸਮਾਹਿ ਨ ਪੇਟੁ ਭਰਾਵੈ। ਜਾਇ ਗੜਾੜੁ ਪਤਾਲ ਹੇਠਿ ਹੋਇ ਤਵੇ ਦੀ ਬੂੰਦ ਸਮਾਵੈ। ਸਿਰ ਪਤਿਸਾਹਾ ਲਖ ਲਖ ਇੰਨਣੁ ਜਾਲਿ ਤਵੇ ਨੋ ਤਾਵੈ। ਮਰਦੇ ਖਹਿ ਖਹਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾਵੈ ॥੧੫॥

vasai chhahabar lāikai paranālīn hui vīhīn āvai | lakh nāle uchhal chalan lakh paravāhī vāh vahāvai | lakh nāle lakh vāh vah nadīā andar rale ralāvai | nau sai nadī naṛinnavai pūrab pachham hoi chalāvai | nadīā jāi samund vich sāgar saṅgam hoi milāvai | sat samund gaṛāṛ mah jāi samāh na peṭ bharāvai | jāi gaṛāṛ patāl heṭh hoi tave dī būnd samāvai | sir patisāhā lakh lakh innaṇ jāl tave no tāvai | marade khah khah dunīā dāvai |15|

The rain pours down in torrents, and runs through the channels into the streets; a hundred thousand brooks leap and run, and a hundred thousand streams flow their flow; a hundred thousand brooks in a hundred thousand currents merge into the rivers; nine hundred and ninety-nine rivers flow east and west; the rivers go into the sea, meeting where the ocean gathers; the seven seas going into the vast deep cannot fill its belly; and the deep, going under the world below, becomes one drop on a hot griddle. On the heads of the emperors, mountains of fuel are burnt to heat that griddle. Clashing and clashing, they die for a claim on the world.

ਇਕਤੁ ਥੇਕੈ ਦੁਇ ਖੜਗੁ ਦੁਇ ਪਾਤਸਾਹ ਨ ਮੁਲਕਿ ਸਮਾਣੈ। ਵੀਹ ਫਕੀਰ ਮਸੀਤਿ ਵਿਚਿ ਖਿੰਥ ਖਿੰਧੋਲੀ ਹੇਠਿ ਲੁਕਾਣੈ। ਜੰਗਲ ਅੰਦਰਿ ਸੀਹ ਦੁਇ ਪੋਸਤ ਡੋਡੇ ਖਸਖਸ ਦਾਣੈ। ਸੂਲੀ ਉਪਰਿ ਖੇਲਣਾ ਸਿਰਿ ਧਰਿ ਛਤ੍ਰ ਬਜਾਰ ਵਿਕਾਣੈ। ਕੋਲੂ ਅੰਦਰਿ ਪੀੜੀਅਨਿ ਪੋਸਤਿ ਪੀਹਿ ਪਿਆਲੇ ਛਾਣੈ। ਲਉਬਾਲੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚਿ ਗਰਬੁ ਗੁਨਾਹੀ ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣੈ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਂਦੇ ਤਾਣਿ ਨਿਤਾਣੈ ॥੧੬॥

ikat thekai dui khaṛag dui pātasāh na mulak samāṇai | vīh phakīr masīt vich khinth khindholī heṭh lukāṇai | jaṅgal andar sīh dui posat ḍoḍe khasakhas dāṇai | sūlī upar khelaṇā sir dhar chhatr bajār vikāṇai | kolū andar pīṛīan posat pīh piāle chhāṇai | laubālī daragāh vich garab gunāhī māṇ nimāṇai | guramukh honde tāṇ nitāṇai |16|

Two swords in one sheath; two kings cannot fit in one land. Twenty holy beggars in a mosque hide under one patched quilt. In the forest, two lions; poppy-pods and poppy grain — opposites cannot share. Playing on the gallows, the poppy is crowned with a canopy, and then sold in the market. Crushed in the press, it is ground and strained into cups. In the carefree Court, pride is the sin, and honour goes to the lowly one. The Gurmukhs, having strength, are as those with none.

ਸੀਹ ਪਜੂਤੀ ਬਕਰੀ ਮਰਦੀ ਹੋਈ ਹੜ ਹੜ ਹਸੀ। ਸੀਹੁ ਪੁਛੈ ਵਿਸਮਾਦੁ ਹੋਇ ਇਤੁ ਅਉਸਰ ਕਿਤੁ ਰਹਸਿ ਰਹਸੀ। ਬਿਨਉ ਕਰੇਂਦੀ ਬਕਰੀ ਪੁਤ੍ਰ ਅਸਾਡੇ ਕੀਚਨਿ ਖਸੀ। ਅਕ ਧਤੂਰਾ ਖਾਧਿਆ ਕੁਹਿ ਕੁਹਿ ਖਲ ਉਖਲਿ ਵਿਣਸੀ। ਮਾਸੁ ਖਾਨਿ ਗਲ ਵਢਿਕੈ ਹਾਲੁ ਤਿਨਾੜਾ ਕਉਣੁ ਹੋਵਸੀ। ਗਰਬੁ ਗਰੀਬੀ ਦੇਹ ਖੇਹ ਖਾਜੁ ਅਖਾਜੁ ਅਕਾਜੁ ਕਰਸੀ। ਜਗਿ ਆਇਆ ਸਭ ਕੋਇ ਮਰਸੀ ॥੧੭॥

sīh pajūtī bakarī maradī hoī haṛ haṛ hasī | sīhu puchhai visamād hoi it ausar kit rahas rahasī | binau karendī bakarī putr asāḍe kīchan khasī | ak dhatūrā khādhiā kuh kuh khal ukhal viṇasī | mās khān gal vaḍhikai hāl tināṛā kauṇ hovasī | garab garībī deh kheh khāj akhāj akāj karasī | jag āiā sabh koi marasī |17|

Seized by the lion, the dying goat laughs and laughs. The lion, astonished, asks: 'At a moment like this, what makes you laugh?' The goat pleads: 'Our young are gelded; feeding on bitter milkweed and thorn-apple, we are butchered, our hides stripped off, and we perish. What, then, will your own state be, who eat flesh by cutting throats?' Pride turns the body to dust; humility makes what could not be eaten into food, and what was useless into something useful. Everyone who comes into the world must die.

ਚਰਣ ਕਵਲ ਰਹਰਾਸਿ ਕਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਪਰਗਾਸੀ। ਪੈਰੀ ਪੈ ਪਾਖਾਕ ਹੋਇ ਲੇਖ ਅਲੇਖ ਅਮਰ ਅਬਿਨਾਸੀ। ਕਰਿ ਚਰਣੋਦਕੁ ਆਚਮਨ ਆਧਿ ਬਿਆਧਿ ਉਪਾਧਿ ਖਲਾਸੀ। ਗੁਰਮਤਿ ਆਪੁ ਗਵਾਇਆ ਮਾਇਆ ਅੰਦਰਿ ਕਰਨਿ ਉਦਾਸੀ। ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਲਿਵਲੀਣੁ ਹੋਇ ਨਿਰੰਕਾਰ ਸਚਖੰਡਿ ਨਿਵਾਸੀ। ਅਬਿਗਤਿ ਗਤਿ ਅਗਾਧਿ ਬੋਧਿ ਅਕਥ ਕਥਾ ਅਚਰਜ ਗੁਰਦਾਸੀ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਆਸ ਨਿਰਾਸੀ ॥੧੮॥

charaṇ kaval raharās kar guramukh sādhasaṅgat paragāsī | pairī pai pākhāk hoi lekh alekh amar abināsī | kar charaṇodak āchaman ādh biādh upādh khalāsī | guramat āp gavāiā māiā andar karan udāsī | sabad surat livalīṇ hoi niraṅkār sachakhaṇḍ nivāsī | abigat gat agādh bodh akath kathā acharaj guradāsī | guramukh sukh phal ās nirāsī |18|

Making the lotus feet his Way, the Gurmukh is lit up in the holy company. Falling at the feet, becoming their dust, past all writing, undying, never perishing. Sipping the water from those feet, trouble, sickness and strife are set loose. By the Guru's wisdom he loses himself, staying free in the middle of maya. Awareness merged in the Word, he lives in the Formless One, the land of truth. The state of the Hidden One, of wisdom past sounding, the untold story, the wonder Gurdas speaks of. The Gurmukh's fruit of joy hopes for nothing in the middle of hope.

ਸਣ ਵਣ ਵਾੜੀ ਖੇਤੁ ਇਕੁ ਪਰਉਪਕਾਰੁ ਵਿਕਾਰ ਜਣਾਵੈ। ਖਲ ਕਢਾਹਿ ਵਟਾਇ ਸਣ ਰਸਾ ਬੰਧਨੁ ਹੋਇ ਬਨ੍ਹਾਵੈ। ਖਾਸਾ ਮਲਮਲ ਸਿਰੀਸਾਫੁ ਸੂਤੁ ਕਤਾਇ ਕਪਾਹ ਵੁਣਾਵੈ। ਲਜਣੁ ਕਜਣੁ ਹੋਇ ਕੈ ਸਾਧੁ ਅਸਾਧੁ ਬਿਰਦੁ ਬਿਰਦਾਵੈ। ਸੰਗ ਦੋਖ ਨਿਰਦੋਖ ਮੋਖ ਸੰਗ ਸੁਭਾਉ ਨ ਸਾਧੁ ਮਿਟਾਵੈ। ਤ੍ਰਪੜੁ ਹੋਵੈ ਧਰਮਸਾਲ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਪਗ ਧੂੜਿ ਧੁਮਾਵੈ। ਕੁਟਿ ਕੁਟਿ ਸਣ ਕਿਰਤਾਸੁ ਕਰਿ ਹਰਿ ਜਸੁ ਲਿਖਿ ਪੁਰਾਣ ਸੁਨਾਵੈ। ਪਤਿਤ ਪੁਨੀਤੁ ਕਰੈ ਜਨ ਭਾਵੈ ॥੧੯॥

saṇ vaṇ vāṛī khet ik paraupakār vikār jaṇāvai | khal kaḍhāh vaṭāi saṇ rasā bandhan hoi banhāvai | khāsā malamal sirīsāph sūt katāi kapāh vuṇāvai | lajaṇ kajaṇ hoi kai sādh asādh birad biradāvai | saṅg dokh niradokh mokh saṅg subhāu na sādh miṭāvai | trapaṛ hovai dharamasāl sādhasaṅgat pag dhūṛ dhumāvai | kuṭ kuṭ saṇ kiratās kar har jas likh purāṇ sunāvai | patit punīt karai jan bhāvai |19|

The hemp in the field is one crop — and it shows both good use and harm. Its skin is peeled and twisted into rope, and it becomes a binding that binds; spun as thread with cotton, it becomes fine muslin and delicate cloth; becoming a cover and a screen for the holy and the unholy alike — its nature stays its nature; in bad company it stays faultless, and in freeing company the holy man never rubs out his own good nature; becoming the mat of the house of worship, it is churned in the dust of the holy company's feet; beaten and beaten into paper, the Lord's praise is written on it and the old stories are read from it. It makes the fallen pure — dear to the servant.

ਪਥਰ ਚਿਤੁ ਕਠੋਰੁ ਹੈ ਚੂਨਾਂ ਹੋਵੈ ਅਗੀ ਦਧਾ। ਅਗ ਬੁਝੈ ਜਲੁ ਛਿੜਕਿਐ ਚੂਨਾ ਅਗਿ ਉਠੈ ਅਤਿ ਵਧਾ। ਪਾਣੀ ਪਾਏ ਵਿਹੁ ਨ ਜਾਇ ਅਗਨਿ ਨ ਛੁਟੈ ਅਵਗੁਣ ਬਧਾ। ਜੀਭੈ ਉਤੈ ਰਖਿਆ ਛਾਲੇ ਪਵਨਿ ਸੰਗਿ ਦੁਖ ਲਧਾ। ਪਾਨ ਸੁਪਾਰੀ ਕਥੁ ਮਿਲਿ ਰੰਗੁ ਸੁਰੰਗੁ ਸੰਪੂਰਣੁ ਸਧਾ। ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਸਾਧੁ ਹੋਇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਹਾ ਅਸਾਧ ਸਮਧਾ। ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਮਿਲੈ ਪਲੁ ਅਧਾ ॥੨੦॥੨੫॥

pathar chit kaṭhor hai chūnān hovai agī dadhā | ag bujhai jal chhiṛakiai chūnā ag uṭhai at vadhā | pāṇī pāe vihu na jāi agan na chhuṭai avaguṇ badhā | jībhai utai rakhiā chhāle pavan saṅg dukh ladhā | pān supārī kath mil raṅg suraṅg sampūraṇ sadhā | sādhasaṅgat mil sādh hoi guramukh mahā asādh samadhā | āp gavāi milai pal adhā |20|25|

Stone-hearted and hard is the limestone, burnt in the fire. Fire is put out by sprinkling water, but limestone only flares up more with water. Water poured on it does not take its bite away; the fire does not escape, bound to its own fault. Kept on the tongue it blisters — and meeting the wind it finds pain. But betel leaf, areca nut and catechu meeting — a lovely, full and perfect red. Meeting the holy in the holy company, one becomes holy; the Gurmukh tames what was wildly untamed. Losing himself, he merges in half an instant.

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥

ik oankaar satigur prasād |

One Creator. Known by the grace of the True Guru.