Var 30 · Truth and Falsehood

ਸਤਿਗੁਰ ਸਚਾ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚਾ ਪੰਥੁ ਸੁਹੇਲਾ। ਮਨਮੁਖ ਕਰਮ ਕਮਾਂਵਦੇ ਦੁਰਮਤਿ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਦੁਹੇਲਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਸਾਧਸੰਗ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਕਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੇਲਾ। ਕੂੜੁ ਕੁਸਤੁ ਅਸਾਧ ਸੰਗੁ ਮਨਮੁਖ ਦੁਖਫਲੁ ਹੈ ਵਿਹੁਵੇਲਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੁ ਗਵਾਵਣਾ ਪੈਰੀ ਪਾਉਣਾ ਨੇਹੁ ਨਵੇਲਾ। ਮਨਮੁਖ ਆਪੁ ਗਵਾਵਣਾ ਗੁਰਮਤਿ ਗੁਰ ਤੇ ਉਕੜੁ ਚੇਲਾ। ਕੂੜੁ ਸਚੁ ਸੀਹ ਬਕਰ ਖੇਲਾ ॥੧॥

satigur sachā pātisāhu guramukh sachā panth suhelā | manamukh karam kamānvade duramat dūjā bhāu duhelā | guramukh sukh phal sādhasaṅg bhāi bhagat kar guramukh melā | kūṛ kusat asādh saṅg manamukh dukhaphal hai vihuvelā | guramukh āp gavāvaṇā pairī pāuṇā nehu navelā | manamukh āp gavāvaṇā guramat gur te ukaṛ chelā | kūṛ sach sīh bakar khelā |1|

The True Guru is the true Emperor; the Gurmukh's true path is a comfort. The manmukhs, who follow only their own minds, do their deeds in bad thinking, in the sorrowful love of something else. The Gurmukh's fruit of joy is the holy company — in love and devotion, the Gurmukh's union. Falsehood and deceit are bad company; the manmukh's fruit of sorrow is a poisoned time. The Gurmukh loses himself and falls at the feet — a love always new. The manmukh loses his footing — by the Guru's wisdom, the disciple stands apart from him. Truth and falsehood are the play of lion and goat.

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਸਚੁ ਹੈ ਮਨਮੁਖ ਦੁਖ ਫਲੁ ਕੂੜੁ ਕੂੜਾਵਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਸੰਤੋਖੁ ਰੁਖੁ ਦੁਰਮਤਿ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਪਛਾਵਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਅਡੋਲ ਹੈ ਮਨਮੁਖਿ ਫੇਰਿ ਫਿਰੰਦੀ ਛਾਵਾਂ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਕੋਇਲ ਅੰਬ ਵਣ ਮਨਮੁਖ ਵਣਿ ਵਣਿ ਹੰਢਨਿ ਕਾਂਵਾਂ। ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਸਚੁ ਬਾਗ ਹੈ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਗੁਰਮੰਤੁ ਸਚਾਵਾਂ। ਵਿਹੁ ਵਣ ਵਲਿ ਅਸਾਧ ਸੰਗਿ ਬਹੁਤੁ ਸਿਆਣਪ ਨਿਗੋਸਾਵਾਂ। ਜਿਉ ਕਰਿ ਵੇਸੁਆ ਵੰਸੁ ਨਿਨਾਵਾਂ ॥੨॥

guramukh sukh phal sach hai manamukh dukh phal kūṛ kūṛāvā | guramukh sach santokh rukh duramat dūjā bhāu pachhāvā | guramukh sach aḍol hai manamukh pher phirandī chhāvān | guramukh koil amb vaṇ manamukh vaṇ vaṇ haṇḍhan kānvān | sādhasaṅgat sach bāg hai sabad surat guramant sachāvān | vihu vaṇ val asādh saṅg bahut siāṇap nigosāvān | jiu kar vesuā vans nināvān |2|

The Gurmukh's fruit of joy is Truth; the manmukh's fruit of sorrow is false, and falser still. The Gurmukh is the tree of truth and contentment; bad thinking, loving something else, is only a shadow. The Gurmukh's truth is unshakable; the manmukh's shadow turns and wanders. The Gurmukh is the cuckoo in the mango grove; the manmukh a crow wandering grove to grove. The holy company is the garden of truth — awareness in the Word, the Guru's sacred word, true. The poison-vine of bad company — much cleverness has no master, like a line with no name to it.

ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਇ ਵੀਆਹੀਐ ਦੁਹੀ ਵਲੀ ਮਿਲਿ ਮੰਗਲਚਾਰਾ। ਦੁਹੁ ਮਿਲਿ ਜੰਮੈ ਜਾਣੀਐ ਪਿਤਾ ਜਾਤਿ ਪਰਵਾਰ ਸਧਾਰਾ। ਜੰਮਦਿਆਂ ਰਣਝੁੰਝਣਾ ਵੰਸਿ ਵਧਾਈ ਰੁਣਝੁਣਕਾਰਾ। ਨਾਨਕ ਦਾਦਕ ਸੋਹਿਲੇ ਵਿਰਤੀਸਰ ਬਹੁ ਦਾਨ ਦਤਾਰਾ। ਬਹੁ ਮਿਤੀ ਹੋਇ ਵੇਸੁਆ ਨਾ ਪਿਉ ਨਾਉਂ ਨਿਨਾਉ ਪੁਕਾਰਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੰਸੀ ਪਰਮ ਹੰਸ ਮਨਮੁਖਿ ਠਗ ਬਗ ਵੰਸ ਹਤਿਆਰਾ। ਸਚਿ ਸਚਿਆਰ ਕੂੜਹੁ ਕੂੜਿਆਰਾ ॥੩॥

guramukh hoi vīāhīai duhī valī mil maṅgalachārā | duhu mil jammai jāṇīai pitā jāt paravār sadhārā | jammadiān raṇajhuñjhaṇā vans vadhāī ruṇajhuṇakārā | nānak dādak sohile viratīsar bahu dān datārā | bahu mitī hoi vesuā nā piu nāun nināu pukārā | guramukh vansī param hans manamukh ṭhag bag vans hatiārā | sach sachiār kūṛahu kūṛiārā |3|

The Gurmukh is wedded, the two sides meeting in the wedding song. Out of the two, a child is born, known by the father's caste, the family's support. At the birth the joyful sounds, and the family line swelling in glad music. On father's and mother's side, the wedding songs — and the wealthy giving much to charity. But the woman of many friends — her son has no father's name, and is called nameless. The Gurmukh's line is the highest swan; the manmukh's is the cheating heron's, a killing line. Truth makes the truthful, and falsehood makes the false.

ਮਾਨ ਸਰੋਵਰੁ ਸਾਧਸੰਗੁ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਰਤਨ ਅਮੋਲਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੰਸੀ ਪਰਮਹੰਸ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਅਡੋਲਾ। ਖੀਰਹੁ ਨੀਰ ਨਿਕਾਲਦੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਨਿਰੋਲਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਸਲਾਹੀਐ ਤੋਲੁ ਨ ਤੋਲਨਹਾਰੁ ਅਤੋਲਾ। ਮਨਮੁਖ ਬਗੁਲ ਸਮਾਧਿ ਹੈ ਘੁਟਿ ਘੁਟਿ ਜੀਆਂ ਖਾਇ ਅਬੋਲਾ। ਹੋਇ ਲਖਾਉ ਟਿਕਾਇ ਜਾਇ ਛਪੜਿ ਊਹੁ ਪੜੈ ਮੁਹਚੋਲਾ। ਸਚੁ ਸਾਊ ਕੂੜੁ ਗਹਿਲਾ ਗੋਲਾ ॥੪॥

mān sarovar sādhasaṅg māṇak motī ratan amolā | guramukh vansī paramahans sabad surat guramat aḍolā | khīrahu nīr nikālade guramukh giān dhiān nirolā | guramukh sach salāhīai tol na tolanahār atolā | manamukh bagul samādh hai ghuṭ ghuṭ jīān khāi abolā | hoi lakhāu ṭikāi jāi chhapaṛ ūhu paṛai muhacholā | sach sāū kūṛ gahilā golā |4|

Lake Mansarovar is the holy company — priceless rubies, pearls and jewels. The Gurmukh's line is the highest swan — awareness in the Word, the Guru's wisdom, unshakable. They part the water from the milk — the Gurmukh's knowledge and meditation, pure. The Gurmukh praises the True One — past weighing, and no weigher can weigh Him. The manmukh's is a heron's trance — silent, it gulps down the creatures. Becoming visible, it settles, then falls into a pond — a great clamour. Truth is the wise one, and falsehood a foolish slave.

ਗੁਰਮੁਖ ਸਚੁ ਸੁਲਖਣਾ ਸਭਿ ਸੁਲਖਣ ਸਚੁ ਸੁਹਾਵਾ। ਮਨਮੁਖ ਕੂੜੁ ਕੁਲਖਣਾ ਸਭ ਕੁਲਖਣ ਕੂੜੁ ਕੁਦਾਵਾ। ਸਚੁ ਸੁਇਨਾ ਕੂੜੁ ਕਚੁ ਹੈ ਕਚੁ ਨ ਕੰਚਨ ਮੁਲਿ ਮੁਲਾਵਾ। ਸਚੁ ਭਾਰਾ ਕੂੜੁ ਹਉਲੜਾ ਪਵੈ ਨ ਰਤਕ ਰਤਨੁ ਭੁਲਾਵਾ। ਸਚੁ ਹੀਰਾ ਕੂੜੁ ਫਟਕੁ ਹੈ ਜੜੈ ਜੜਾਵ ਨ ਜੁੜੈ ਜੁੜਾਵਾ। ਸਚੁ ਦਾਤਾ ਕੂੜੁ ਮੰਗਤਾ ਦਿਹੁ ਰਾਤੀ ਚੋਰ ਸਾਹ ਮਿਲਾਵਾ। ਸਚੁ ਸਾਬਤੁ ਕੂੜਿ ਫਿਰਦਾ ਫਾਵਾ ॥੫॥

guramukh sach sulakhaṇā sabh sulakhaṇ sach suhāvā | manamukh kūṛ kulakhaṇā sabh kulakhaṇ kūṛ kudāvā | sach suinā kūṛ kach hai kach na kañchan mul mulāvā | sach bhārā kūṛ haulaṛā pavai na ratak ratan bhulāvā | sach hīrā kūṛ phaṭak hai jaṛai jaṛāv na juṛai juṛāvā | sach dātā kūṛ maṅgatā dihu rātī chor sāh milāvā | sach sābat kūṛ phiradā phāvā |5|

The Gurmukh's truth is well marked — every good mark, and truth is lovely. The manmukh's falsehood is badly marked — every ill mark, and falsehood is a losing throw. Truth is gold, and falsehood glass — glass is not priced against gold. Truth is heavy, and falsehood light — a false weight does not tip the scale against a jewel. Truth is the diamond, and falsehood the crystal — set in a mount, it will not hold. Truth is the giver, falsehood the beggar — day and night, thief and banker; falsehood is the thief. Truth is whole; falsehood wanders about, distracted.

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਸੁਰੰਗ ਹੈ ਮੂਲ ਮਜੀਠ ਨ ਟਲੈ ਟਲੰਦਾ। ਮਨਮੁਖ ਕੂੜੁ ਕੁਰੰਗ ਹੈ ਫੁਲ ਕੁਸੁੰਭੈ ਥਿਰ ਨ ਰਹੰਦਾ। ਥੋਮ ਕਥੂਰੀ ਵਾਸੁ ਲੈ ਨਕੁ ਮਰੋੜੈ ਮਨਿ ਭਾਵੰਦਾ। ਕੂੜੁ ਸਚੁ ਅਕ ਅੰਬ ਫਲ ਕਉੜਾ ਮਿਠਾ ਸਾਉ ਲਹੰਦਾ। ਸਾਹ ਚੋਰ ਸਚ ਕੂੜੁ ਹੈ ਸਾਹੁ ਸਵੈ ਚੋਰੁ ਫਿਰੈ ਭਵੰਦਾ। ਸਾਹ ਫੜੈ ਉਠਿ ਚੋਰ ਨੋ ਤਿਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀਬਾਣ ਕਰੰਦਾ। ਸਚੁ ਕੂੜੈ ਲੈ ਨਿਹਣਿ ਬਹੰਦਾ ॥੬॥

guramukh sach suraṅg hai mūl majīṭh na ṭalai ṭalandā | manamukh kūṛ kuraṅg hai phul kusumbhai thir na rahandā | thom kathūrī vās lai nak maroṛai man bhāvandā | kūṛ sach ak amb phal kauṛā miṭhā sāu lahandā | sāh chor sach kūṛ hai sāhu savai chor phirai bhavandā | sāh phaṛai uṭh chor no tis nukasān dībāṇ karandā | sach kūṛai lai nihaṇ bahandā |6|

The Gurmukh's truth is a fast colour — the madder root does not fade. The manmukh's falsehood is a fleeting colour — the safflower flower does not hold fast. Taking the smell of garlic for musk, he twists his nose, pleased in his mind — mistaking bad for good. Falsehood and truth are the bitter milkweed fruit and the mango — one bitter and one sweet in taste. The banker and the thief are truth and falsehood — the banker sleeps and the thief roams about. The banker rises and catches the thief, and puts him to loss in the Court. Truth ties falsehood down and sits in judgment.

ਸਚੁ ਸੋਹੈ ਸਿਰ ਪਗ ਜਿਉ ਕੋਝਾ ਕੂੜੁ ਕੁਥਾਇ ਕਛੋਟਾ। ਸਚੁ ਸਤਾਣਾ ਸਾਰਦੂਲੁ ਕੂੜੁ ਜਿਵੈ ਹੀਣਾ ਹਰਣੋਟਾ। ਲਾਹਾ ਸਚੁ ਵਣੰਜੀਐ ਕੂੜੁ ਕਿ ਵਣਜਹੁ ਆਵੈ ਤੋਟਾ। ਸਚੁ ਖਰਾ ਸਾਬਾਸਿ ਹੈ ਕੂੜੁ ਨ ਚਲੈ ਦਮੜਾ ਖੋਟਾ। ਤਾਰੇ ਲਖ ਅਮਾਵਸੈ ਘੇਰਿ ਅਨੇਰਿ ਚਨਾਇਣੁ ਹੋਟਾ। ਸੂਰਜ ਇਕ ਚੜ੍ਹੰਦਿਆ ਹੋਇ ਅਠ ਖੰਡ ਪਵੈ ਫਲਫੋਟਾ। ਕੂੜੁ ਸਚੁ ਜਿਉਂ ਵਟੁ ਘੜੋਟਾ ॥੭॥

sach sohai sir pag jiu kojhā kūṛ kuthāi kachhoṭā | sach satāṇā sāradūl kūṛ jivai hīṇā haraṇoṭā | lāhā sach vaṇañjīai kūṛ ki vaṇajahu āvai toṭā | sach kharā sābās hai kūṛ na chalai damaṛā khoṭā | tāre lakh amāvasai gher aner chanāiṇ hoṭā | sūraj ik chaṛhandiā hoi aṭh khaṇḍ pavai phalaphoṭā | kūṛ sach jiun vaṭ ghaṛoṭā |7|

Truth adorns the head like a turban; ugly falsehood is a loincloth in the wrong place. Truth is the mighty tiger; falsehood is a weak little deer. Trade in truth, and it profits; trade in falsehood, and loss comes. A true coin is 'bravo!', accepted; a false, base coin does not pass. A hundred thousand stars on the night of no moon, in thick dark, give a dim glimmer. When one sun rises, it bursts into eight parts and fills every quarter. Falsehood and truth are like the pebble and the pot.

ਸੁਹਣੇ ਸਾਮਰਤਖ ਜਿਉ ਕੂੜੁ ਸਚੁ ਵਰਤੈ ਵਰਤਾਰਾ। ਹਰਿ ਚੰਦਉਰੀ ਨਗਰ ਵਾਂਗੁ ਕੂੜੁ ਸਚੁ ਪਰਗਟੁ ਪਾਹਾਰਾ। ਨਦੀ ਪਛਾਵਾਂ ਮਾਣਸਾ ਸਿਰ ਤਲਵਾਇਆ ਅੰਬਰੁ ਤਾਰਾ। ਧੂਅਰੁ ਧੁੰਧੂਕਾਰੁ ਹੋਇ ਤੁਲਿ ਨ ਘਣਹਰਿ ਵਰਸਣਹਾਰਾ। ਸਾਉ ਨ ਸਿਮਰਣਿ ਸੰਕਰੈ ਦੀਪਕ ਬਾਝੁ ਨ ਮਿਟੈ ਅੰਧਾਰਾ। ਲੜੇ ਨ ਕਾਗਲਿ ਲਿਖਿਆ ਚਿਤੁ ਚਿਤੇਰੇ ਸੈ ਹਥੀਆਰਾ। ਸਚੁ ਕੂੜੁ ਕਰਤੂਤਿ ਵੀਚਾਰਾ ॥੮॥

suhaṇe sāmaratakh jiu kūṛ sach varatai varatārā | har chandaurī nagar vāṅg kūṛ sach paragaṭ pāhārā | nadī pachhāvān māṇasā sir talavāiā ambar tārā | dhūar dhundhūkār hoi tul na ghaṇahar varasaṇahārā | sāu na simaraṇ saṅkarai dīpak bājh na miṭai andhārā | laṛe na kāgal likhiā chit chitere sai hathīārā | sach kūṛ karatūt vīchārā |8|

As in a dream, so before the eyes — falsehood and truth play their play. Like a mirage city, falsehood and truth are made plain in the world. The reflection of a man in the river — head down, and sky and stars upside down; smoke and thick haze rise, but do not equal the rain-cloud that pours; there is no sweetness in mere ritual remembering — without the lamp, the darkness does not lift; a letter written on paper does not fight — a word is not a deed; the painter's mind holds a hundred skills. Think over the deeds of truth and of falsehood.

ਸਚੁ ਸਮਾਇਣੁ ਦੁਧ ਵਿਚਿ ਕੂੜ ਵਿਗਾੜੁ ਕਾਂਜੀ ਦੀ ਚੁਖੈ। ਸਚੁ ਭੋਜਨੁ ਮੁਹਿ ਖਾਵਣਾ ਇਕੁ ਦਾਣਾ ਨਕੈ ਵਲਿ ਦੁਖੈ। ਫਲਹੁ ਰੁਖ ਰੁਖਹੁ ਸੁ ਫਲੁ ਅੰਤਿਕਾਲਿ ਖਉ ਲਾਖਹੁ ਰੁਖੈ। ਸਉ ਵਰਿਆ ਅਗਿ ਰੁਖ ਵਿਚਿ ਭਸਮ ਕਰੈ ਅਗਿ ਬਿੰਦਕੁ ਧੁਖੈ। ਸਚੁ ਦਾਰੂ ਕੂੜੁ ਰੋਗੁ ਹੈ ਵਿਣੁ ਗੁਰ ਵੈਦ ਵੇਦਨਿ ਮਨਮੁਖੈ। ਸਚੁ ਸਥੋਈ ਕੂੜ ਠਗੁ ਲਗੈ ਦੁਖੁ ਨ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖੈ। ਕੂੜੁ ਪਚੈ ਸਚੈ ਦੀ ਭੁਖੈ ॥੯॥

sach samāiṇ dudh vich kūṛ vigāṛ kāñjī dī chukhai | sach bhojan muh khāvaṇā ik dāṇā nakai val dukhai | phalahu rukh rukhahu su phal antikāl khau lākhahu rukhai | sau variā ag rukh vich bhasam karai ag bindak dhukhai | sach dārū kūṛ rog hai viṇ gur vaid vedan manamukhai | sach sathoī kūṛ ṭhag lagai dukh na guramukh sukhai | kūṛ pachai sachai dī bhukhai |9|

Truth is the starter in the milk; falsehood the spoiling drop of sour whey. Truth is the food eaten by the mouth; a single grain up the nose brings pain. From fruit the tree, from tree the fruit — and at the last, the resin grown on it destroys the tree. A hundred years the fire is in the wood; one spark burns it to ashes. Truth is the medicine, falsehood the disease — and without the Guru-physician, the manmukh suffers the pain. Truth is the true companion; falsehood, the cheat, clings on — no sorrow to the Gurmukh, only joy. Falsehood rots in its hunger for truth.

ਕੂੜੁ ਕਪਟ ਹਥਿਆਰ ਜਿਉ ਸਚੁ ਰਖਵਾਲਾ ਸਿਲਹ ਸੰਜੋਆ। ਕੂੜੁ ਵੈਰੀ ਨਿਤ ਜੋਹਦਾ ਸਚੁ ਸੁਮਿਤੁ ਹਿਮਾਇਤਿ ਹੋਆ। ਸੂਰਵੀਰੁ ਵਰੀਆਮੁ ਸਚੁ ਕੂੜੁ ਕੁੜਾਵਾ ਕਰਦਾ ਢੋਆ। ਨਿਹਚਲੁ ਸਚੁ ਸੁਥਾਇ ਹੈ ਲਰਜੈ ਕੂੜੁ ਕੁਥਾਇ ਖੜੋਆ। ਸਚਿ ਫੜਿ ਕੂੜੁ ਪਛਾੜਿਆ ਚਾਰਿ ਚਕ ਵੇਖਨ ਤ੍ਰੈ ਲੋਆ। ਕੂੜੁ ਕਪਟੁ ਰੋਗੀ ਸਦਾ ਸਚੁ ਸਦਾ ਹੀ ਨਵਾਂ ਨਿਰੋਆ। ਸਚੁ ਸਚਾ ਕੂੜੁ ਕੂੜੁ ਵਿਖੋਆ ॥੧੦॥

kūṛ kapaṭ hathiār jiu sach rakhavālā silah sañjoā | kūṛ vairī nit johadā sach sumit himāit hoā | sūravīr varīām sach kūṛ kuṛāvā karadā ḍhoā | nihachal sach suthāi hai larajai kūṛ kuthāi khaṛoā | sach phaṛ kūṛ pachhāṛiā chār chak vekhan trai loā | kūṛ kapaṭ rogī sadā sach sadā hī navān niroā | sach sachā kūṛ kūṛ vikhoā |10|

Falsehood and deceit are like weapons; truth is the guard, the armour and the mail. Falsehood, the enemy, is always spying; truth is the good friend, the protector. Truth is the brave hero-warrior; false falsehood makes its empty offering. Truth is unshakable in its true place; falsehood trembles, standing in the wrong place. Truth seizes falsehood and throws it down — the four quarters and the three worlds look on. Falsehood and deceit are always sick; truth is always new and whole. Truth is truth, and falsehood is falsehood, made plain.

ਸਚੁ ਸੂਰਜੁ ਪਰਗਾਸੁ ਹੈ ਕੂੜਹੁ ਘੁਘੂ ਕੁਝੁ ਨ ਸੁਝੈ। ਸਚ ਵਣਸਪਤਿ ਬੋਹੀਐ ਕੂੜਹੁ ਵਾਸ ਨ ਚੰਦਨ ਬੁਝੈ। ਸਚਹੁ ਸਫਲ ਤਰੋਵਰਾ ਸਿੰਮਲੁ ਅਫਲੁ ਵਡਾਈ ਲੁਝੈ। ਸਾਵਣਿ ਵਣ ਹਰੀਆਵਲੇ ਸੁਕੈ ਅਕੁ ਜਵਾਹਾਂ ਰੁਝੈ। ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ਮਾਨਸਰਿ ਸੰਖ ਨਿਸਖਣ ਹਸਤਨ ਦੁਝੈ। ਸਚੁ ਗੰਗੋਦਕੁ ਨਿਰਮਲਾ ਕੂੜਿ ਰਲੈ ਮਦ ਪਰਗਟੁ ਗੁਝੈ। ਸਚੁ ਸਚਾ ਕੂੜੁ ਕੂੜਹੁ ਖੁਝੈ ॥੧੧॥

sach sūraj paragās hai kūṛahu ghughū kujh na sujhai | sach vaṇasapat bohīai kūṛahu vās na chandan bujhai | sachahu saphal tarovarā simmal aphal vaḍāī lujhai | sāvaṇ vaṇ harīāvale sukai ak javāhān rujhai | māṇak motī mānasar saṅkh nisakhaṇ hasatan dujhai | sach gaṅgodak niramalā kūṛ ralai mad paragaṭ gujhai | sach sachā kūṛ kūṛahu khujhai |11|

Truth is the sunlight; and in falsehood, the owl sees nothing. Truth perfumes the plants; falsehood knows nothing of the scent of sandal. From truth comes the fruitful tree; the fruitless silk-cotton quarrels for greatness. In the rainy month the woods turn green; the bitter milkweed withers and the camel-thorn dries out. Pearls and rubies in Lake Mansarovar; the conch of falsehood is squeezed with pincers and gives nothing. Truth is the pure Ganga water; falsehood mixed in is wine — plain to see, however it hides. Truth is true; falsehood strays even from falsehood.

ਸਚੁ ਕੂੜ ਦੁਇ ਝਾਗੜੂ ਝਗੜਾ ਕਰਦੇ ਚਉਤੈ ਆਇਆ। ਅਗੇ ਸਚਾ ਸਚਿ ਨਿਆਇ ਆਪ ਹਜੂਰਿ ਦੋਵੈ ਝਗੜਾਇਆ। ਸਚੁ ਸਚਾ ਕੂੜਿ ਕੂੜਿਆਰੁ ਪੰਚਾ ਵਿਚਿਦੋ ਕਰਿ ਸਮਝਾਇਆ। ਸਚਿ ਜਿਤਾ ਕੂੜਿ ਹਾਰਿਆ ਕੂੜੁ ਕੂੜਾ ਕਰਿ ਸਹਰਿ ਫਿਰਾਇਆ। ਸਚਿਆਰੈ ਸਾਬਾਸਿ ਹੈ ਕੂੜਿਆਰੈ ਫਿਟੁ ਫਿਟੁ ਕਰਾਇਆ। ਸਚ ਲਹਣਾ ਕੂੜਿ ਦੇਵਣਾ ਖਤੁ ਸਤਾਗਲੁ ਲਿਖਿ ਦੇਵਾਇਆ। ਆਪ ਠਗਾਇ ਨ ਠਗੀਐ ਠਗਣਹਾਰੈ ਆਪੁ ਠਗਾਇਆ। ਵਿਰਲਾ ਸਚੁ ਵਿਹਾਝਣ ਆਇਆ ॥੧੨॥

sach kūṛ dui jhāgaṛū jhagaṛā karade chautai āiā | age sachā sach niāi āp hajūr dovai jhagaṛāiā | sach sachā kūṛ kūṛiār pañchā vichido kar samajhāiā | sach jitā kūṛ hāriā kūṛ kūṛā kar sahar phirāiā | sachiārai sābās hai kūṛiārai phiṭ phiṭ karāiā | sach lahaṇā kūṛ devaṇā khat satāgal likh devāiā | āp ṭhagāi na ṭhagīai ṭhagaṇahārai āp ṭhagāiā | viralā sach vihājhaṇ āiā |12|

Truth and falsehood, the two quarrellers, came quarrelling to the assembly. Ahead is the True Judge, true in His justice — and in His presence He had the two argue it out. Truth is true and falsehood false — through the five elders He made it understood. Truth won and falsehood lost — and falsehood, called false, was paraded through the city. To the truthful, 'bravo!'; on the false, 'shame, shame' was called. Truth is owed its due; falsehood must pay — and a full bond of surety was written out and given. Cheat yourself, but do not be cheated — the cheater cheats only himself. Rare is the one who comes to trade in truth.

ਕੂੜੁ ਸੁਤਾ ਸਚੁ ਜਾਗਦਾ ਸਚੁ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਨਿ ਭਾਇਆ। ਸਚੁ ਸਚੈ ਕਰਿ ਪਾਹਰੂ ਸਚ ਭੰਡਾਰ ਉਤੇ ਬਹਿਲਾਇਆ। ਸਚੁ ਆਗੂ ਆਨ੍ਹੇਰ ਕੂੜ ਉਝੜਿ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਚਲਾਇਆ। ਸਚੁ ਸਚੇ ਕਰਿ ਫਉਜਦਾਰੁ ਰਾਹੁ ਚਲਾਵਣ ਜੋਗੁ ਪਠਾਇਆ। ਜਗ ਭਵਜਲ ਮਿਲਿ ਸਾਧਸੰਗਿ ਗੁਰ ਬੋਹਿਥੈ ਚਾੜੑਹਿ ਤਰਾਇਆ। ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਫੜਿ ਅਹੰਕਾਰੁ ਗਰਦਨਿ ਮਰਵਾਇਆ। ਪਾਰਿ ਪਏ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਪਾਇਆ ॥੧੩॥

kūṛ sutā sach jāgadā sach sāhib de man bhāiā | sach sachai kar pāharū sach bhaṇḍār ute bahilāiā | sach āgū ānher kūṛ ujhaṛ dūjā bhāu chalāiā | sach sache kar phaujadār rāhu chalāvaṇ jog paṭhāiā | jag bhavajal mil sādhasaṅg gur bohithai chāṛhh tarāiā | kām krodh lobh mohu phaṛ ahaṅkār garadan maravāiā | pār pae gur pūrā pāiā |13|

Falsehood sleeps and truth wakes — truth pleases the Master's mind. Making truth the true watchman, He set it over the treasure of truth. Truth is the guide; in the darkness, falsehood set the love of something else on the wrong road. Making truth the true commander, He sent it out, able to run the road of life. In the ocean of the world, meeting the holy company, He mounts them on the Guru's ship and ferries them. Seizing lust, anger, greed and clinging, He had pride's neck struck through. They landed on the far shore, having found the perfect Guru.

ਲੂਣੁ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਖਾਇਕੈ ਰਣ ਅੰਦਰਿ ਲੜਿ ਮਰੈ ਸੁ ਜਾਪੈ। ਸਿਰ ਵਢੈ ਹਥੀਆਰੁ ਕਰਿ ਵਰੀਆਮਾ ਵਰੀਆਮੁ ਸਿਞਾਪੈ। ਤਿਸੁ ਪਿਛੈ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਥਪਿ ਥੇਈ ਦੇ ਵਰੈ ਸਰਾਪੈ। ਪੋਤੈ ਪੁਤ ਵਡੀਰੀਅਨਿ ਪਰਵਾਰੈ ਸਾਧਾਰੁ ਪਰਾਪੈ। ਵਖਤੈ ਉਪਰਿ ਲੜਿ ਮਰੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੈ ਸਬਦੁ ਅਲਾਪੈ। ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਵਿਚਿ ਜਾਇਕੈ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਮਰੈ ਆਪੁ ਆਪੈ। ਲੜਿ ਮਰਣਾ ਤੈ ਸਤੀ ਹੋਣੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪੰਥੁ ਪੂਰਣ ਪਰਤਾਪੈ। ਸਚਿ ਸਿਦਕ ਸਚ ਪੀਰੁ ਪਛਾਪੈ ॥੧੪॥

lūṇ sāhib dā khāikai raṇ andar laṛ marai su jāpai | sir vaḍhai hathīār kar varīāmā varīām siñāpai | tis pichhai jo isatarī thap theī de varai sarāpai | potai put vaḍīrīan paravārai sādhār parāpai | vakhatai upar laṛ marai ammrit velai sabad alāpai | sādhasaṅgat vich jāikai haumai mār marai āp āpai | laṛ maraṇā tai satī hoṇ guramukh panth pūraṇ paratāpai | sach sidak sach pīr pachhāpai |14|

Eating the Master's salt, a man is known by fighting and dying in the field. Cutting off his head, taking up arms, the hero is known as a hero. She who, after him, holds firm grants blessings and curses. Grandsons and sons are raised up; and the family gains support. He who fights and dies at the appointed hour, chanting the Word in the still hour before dawn; going into the holy company, killing pride, he dies to his own self. To die fighting, and to give everything like the true one — the Gurmukh path shines in perfect glory. In truth and faith, the true master is recognized.

ਨਿਹਚਲ ਸਚਾ ਥੇਹੁ ਹੈ ਸਾਧਸੰਗੁ ਪੰਜੇ ਪਰਧਾਨਾ। ਸਤਿ ਸੰਤੋਖੁ ਦਇਆ ਧਰਮੁ ਅਰਥੁ ਸਮਰਥੁ ਸਭੋ ਬੰਧਾਨਾ। ਗੁਰ ਉਪਦੇਸੁ ਕਮਾਵਣਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਦਾਨੁ ਇਸਨਾਨਾ। ਮਿਠਾ ਬੋਲਣੁ ਨਿਵਿ ਚਲਣੁ ਹਥਹੁ ਦੇਣ ਭਗਤਿ ਗੁਰਗਿਆਨਾ। ਦੁਹੀ ਸਰਾਈ ਸੁਰਖੁਰੂ ਸਚ ਸਬਦੁ ਵਜੈ ਨੀਸਾਨਾ। ਚਲਣੁ ਜਿੰਨ੍ਹੀ ਜਾਣਿਆਂ ਜਗ ਅੰਦਰਿ ਵਿਰਲੇ ਮਿਹਮਾਨਾ। ਆਪ ਗਵਾਏ ਤਿਸੁ ਕੁਰਬਾਨਾ ॥੧੫॥

nihachal sachā thehu hai sādhasaṅg pañje paradhānā | sat santokh daiā dharam arath samarath sabho bandhānā | gur upades kamāvaṇā guramukh nām dān isanānā | miṭhā bolaṇ niv chalaṇ hathahu deṇ bhagat guragiānā | duhī sarāī surakhurū sach sabad vajai nīsānā | chalaṇ jinnhī jāṇiān jag andar virale mihamānā | āp gavāe tis kurabānā |15|

Unshakable is the true mound — the holy company, with the five great virtues. Truth, contentment, pity, right living and purpose — able, and all bound together. Living the Guru's teaching, the Gurmukh does the Name, the giving and the clean living. Sweet of speech, walking humbly, giving with the hand — devotion, and the Guru's knowledge. In both worlds his face is bright — the true Word sounds out its mark. Those who know they must leave are rare guests in this world. To the one who loses himself I give myself.

ਕੂੜ ਅਹੀਰਾਂ ਪਿੰਡੁ ਹੈ ਪੰਜ ਦੂਤ ਵਸਨਿ ਬੁਰਿਆਰਾ। ਕਾਮ ਕਰੋਧੁ ਵਿਰੋਧੁ ਨਿਤ ਲੋਭ ਮੋਹੁ ਧ੍ਰੋਹੁ ਅਹੰਕਾਰਾ। ਖਿੰਜੋਤਾਣੁ ਅਸਾਧੁ ਸੰਗੁ ਵਰਤੈ ਪਾਪੈ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ। ਪਰ ਧਨ ਪਰ ਨਿੰਦਾ ਪਿਆਰੁ ਪਰ ਨਾਰੀ ਸਿਉ ਵਡੇ ਵਿਕਾਰਾ। ਖਲੁਹਲੁ ਮੂਲਿ ਨ ਚੁਕਈ ਰਾਜ ਡੰਡੁ ਜਮ ਡੰਡੁ ਕਰਾਰਾ। ਦੁਹੀ ਸਰਾਈ ਜਰਦਰੂ ਜੰਮਣ ਮਰਣ ਨਰਕਿ ਅਵਤਾਰਾ। ਅਗੀ ਫਲ ਹੋਵਨਿ ਅੰਗਿਆਰਾ ॥੧੬॥

kūṛ ahīrān piṇḍ hai pañj dūt vasan buriārā | kām karodh virodh nit lobh mohu dhrohu ahaṅkārā | khiñjotāṇ asādh saṅg varatai pāpai dā varatārā | par dhan par nindā piār par nārī siu vaḍe vikārā | khaluhal mūl na chukaī rāj ḍaṇḍ jam ḍaṇḍ karārā | duhī sarāī jaradarū jammaṇ maraṇ narak avatārā | agī phal hovan aṅgiārā |16|

Falsehood is a herdsmen's village, the body, where the five evil messengers live: lust, anger and strife always, and greed, clinging, deceit and pride. The tug-of-war of bad company runs on — a trade in sin. Loving other people's wealth, other people's gossip, and great sins with other people's women. The clamour never stops — the king's rod and Death's rod fall hard. In both worlds their faces are yellow with shame — birth, death, and the fall into hell. Their fruit on the fire is glowing coals.

ਸਚੁ ਸਪੂਰਣ ਨਿਰਮਲਾ ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਕੂੜੁ ਨ ਰਲਦਾ ਰਾਈ। ਅਖੀ ਕਤੁ ਨ ਸੰਜਰੈ ਤਿਣੁ ਅਉਖਾ ਦੁਖਿ ਰੈਣਿ ਵਿਹਾਈ। ਭੋਜਣ ਅੰਦਰਿ ਮਖਿ ਜਿਉ ਹੋਇ ਦੁਕੁਧਾ ਫੇਰਿ ਕਢਾਈ। ਰੂਈ ਅੰਦਰਿ ਚਿਣਗ ਵਾਂਗ ਦਾਹਿ ਭਸਮੰਤੁ ਕਰੇ ਦੁਖਦਾਈ। ਕਾਂਜੀ ਦੁਧੁ ਕੁਸੁਧੁ ਹੋਇ ਫਿਟੈ ਸਾਦਹੁ ਵੰਨਹੁ ਜਾਈ। ਮਹੁਰਾ ਚੁਖਕੁ ਚਖਿਆ ਪਾਤਿਸਾਹਾ ਮਾਰੈ ਸਹਸਾਈ। ਸਚਿ ਅੰਦਰਿ ਕਿਉ ਕੂੜੁ ਕਮਾਈ/ਸਮਾਈ ॥੧੭॥

sach sapūraṇ niramalā tis vich kūṛ na raladā rāī | akhī kat na sañjarai tiṇ aukhā dukh raiṇ vihāī | bhojaṇ andar makh jiu hoi dukudhā pher kaḍhāī | rūī andar chiṇag vāṅg dāh bhasamant kare dukhadāī | kāñjī dudh kusudh hoi phiṭai sādahu vannahu jāī | mahurā chukhak chakhiā pātisāhā mārai sahasāī | sach andar kiu kūṛ kamāī/samāī |17|

Truth is whole and spotless — and falsehood cannot mix one grain into it. The eye cannot bear a single hair — and a painful night passes in trouble. Like a fly in the food, you are made to spit it out; like a spark in the cotton, it burns, makes ash and gives pain; sour whey in milk turns it false, robbing its taste and its colour; and a little poison tasted kills even emperors in a moment. How, then, can falsehood be practised inside truth?

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਅਲਿਪਤੁ ਹੈ ਕੂੜਹੁ ਲੇਪੁ ਨ ਲਗੈ ਭਾਈ। ਚੰਦਨ ਸਪੀਂ ਵੇੜਿਆ ਚੜ੍ਹੈ ਨ ਵਿਸੁ ਨ ਵਾਸੁ ਘਟਾਈ। ਪਾਰਸੁ ਅੰਦਰਿ ਪਥਰਾਂ ਅਸਟਧਾਤੁ ਮਿਲਿ ਵਿਗੜਿ ਨ ਜਾਈ। ਗੰਗ ਸੰਗਿ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਜਲੁ ਕਰਿ ਨ ਸਕੈ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਮਿਲਾਈ। ਸਾਇਰ ਅਗਿ ਨ ਲਗਈ ਮੇਰੁ ਸੁਮੇਰੁ ਨ ਵਾਉ ਡੁਲਾਈ। ਬਾਣੁ ਨ ਧੁਰਿ ਅਸਮਾਣਿ ਜਾਇ ਵਾਹੇਂਦੜੁ ਪਿਛੈ ਪਛੁਤਾਈ। ਓੜਕਿ ਕੂੜੁ ਕੂੜੋ ਹੁਇ ਜਾਈ ॥੧੮॥

guramukh sach alipat hai kūṛahu lep na lagai bhāī | chandan sapīn veṛiā chaṛhai na vis na vās ghaṭāī | pāras andar patharān asaṭadhāt mil vigaṛ na jāī | gaṅg saṅg apavitr jal kar na sakai apavitr milāī | sāir ag na lagaī mer sumer na vāu ḍulāī | bāṇ na dhur asamāṇ jāi vāhendaṛ pichhai pachhutāī | oṛak kūṛ kūṛo hui jāī |18|

The Gurmukh's truth stands free — no smear of falsehood clings to it, my brother. The sandal wrapped about by snakes takes on no poison, and loses none of its scent. The gold-making stone among the stones, meeting the eight metals, is not spoiled. Impure water beside the Ganga cannot make the Ganga impure. The sea does not catch fire; the wind does not sway Mount Sumeru. The arrow never reaches the sky — and the shooter regrets the wasted shot afterwards. In the end, falsehood turns out false and is exposed.

ਸਚੁ ਸਚਾਵਾ ਮਾਣੁ ਹੈ ਕੂੜ ਕੂੜਾਵੀ ਮਣੀ ਮਨੂਰੀ। ਕੂੜੈ ਕੂੜੀ ਪਾਇ ਹੈ ਸਚੁ ਸਚਾਵੀ ਗੁਰਮਤਿ ਪੂਰੀ। ਕੂੜੈ ਕੂੜਾ ਜੋਰਿ ਹੈ ਸਚਿ ਸਤਾਣੀ ਗਰਬ ਗਰੂਰੀ। ਕੂੜ ਨ ਦਰਗਹ ਮੰਨੀਐ ਸਚੁ ਸੁਹਾਵਾ ਸਦਾ ਹਜੂਰੀ। ਸੁਕਰਾਨਾ ਹੈ ਸਚੁ ਘਰਿ ਕੂੜੁ ਕੁਫਰ ਘਰਿ ਨਾ ਸਾਬੂਰੀ। ਹਸਤਿ ਚਾਲ ਹੈ ਸਚ ਦੀ ਕੂੜਿ ਕੁਢੰਗੀ ਚਾਲ ਭੇਡੂਰੀ। ਮੂਲੀ ਪਾਨ ਡਿਕਾਰ ਜਿਉ ਮੁਲਿ ਨ ਤੁਲਿ ਲਸਣੁ ਕਸਤੂਰੀ। ਬੀਜੈ ਵਿਸੁ ਨ ਖਾਵੈ ਚੂਰੀ ॥੧੯॥

sach sachāvā māṇ hai kūṛ kūṛāvī maṇī manūrī | kūṛai kūṛī pāi hai sach sachāvī guramat pūrī | kūṛai kūṛā jor hai sach satāṇī garab garūrī | kūṛ na daragah mannīai sach suhāvā sadā hajūrī | sukarānā hai sach ghar kūṛ kuphar ghar nā sābūrī | hasat chāl hai sach dī kūṛ kuḍhaṅgī chāl bheḍūrī | mūlī pān ḍikār jiu mul na tul lasaṇ kasatūrī | bījai vis na khāvai chūrī |19|

Truth has true honour; falsehood, being false, is waste and rust. Falsehood's gain is false; truth's gain is true, and the Guru's wisdom perfect. Falsehood's strength is false; truth is mighty, in noble pride. Falsehood is not accepted in the Court; truth is lovely, and always present. Truth's home is thankfulness; falsehood's home, the home of deceit, has no contentment. Truth walks with an elephant's gait; falsehood has the ill-gaited walk of a sheep. As a radish belch against betel — garlic is not priced against musk. Sow poison, and you will eat no sweet porridge.

ਸਚੁ ਸੁਭਾਉ ਮਜੀਠ ਦਾ ਸਹੈ ਅਵਟਣ ਰੰਗੁ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਸਣ ਜਿਉ ਕੂੜੁ ਸੁਭਾਉ ਹੈ ਖਲ ਕਢਾਇ ਵਟਾਇ ਬਨਾਏ। ਚੰਨਣ ਪਰਉਪਕਾਰ ਕਰਿ ਅਫਲ ਸਫਲ ਵਿਚਿ ਵਾਸੁ ਵਸਾਏ। ਵਡਾ ਵਿਕਾਰੀ ਵਾਂਸੁ ਹੈ ਹਉਮੈ ਜਲੈ ਗਵਾਂਢੁ ਜਲਾਏ। ਜਾਣ ਅਮਿਓ ਰਸੁ ਕਾਲਕੂਟੁ ਖਾਧੈ ਮਰੈ ਮੁਏ ਜੀਵਾਏ। ਦਰਗਹ ਸਚੁ ਕਬੂਲੁ ਹੈ ਕੂੜਹੁ ਦਰਗਹ ਮਿਲੈ ਸਜਾਏ। ਜੋ ਬੀਜੈ ਸੋਈ ਫਲੁ ਖਾਏ ॥੨੦॥੩੦॥

sach subhāu majīṭh dā sahai avaṭaṇ raṅg chaṛhāe | saṇ jiu kūṛ subhāu hai khal kaḍhāi vaṭāi banāe | channaṇ paraupakār kar aphal saphal vich vās vasāe | vaḍā vikārī vāns hai haumai jalai gavāṇḍh jalāe | jāṇ amio ras kālakūṭ khādhai marai mue jīvāe | daragah sach kabūl hai kūṛahu daragah milai sajāe | jo bījai soī phal khāe |20|30|

Truth's nature is the madder's — it bears the boiling and takes on its colour. Falsehood's nature is the hemp's — its skin peeled off, twisted, and made into rope to bind with. The sandal does good — in the fruitless and the fruitful alike it lays its scent. The bamboo is a great offender — burning in its own pride, it burns its neighbour too. Take it for nectar-sweetness, and it is deadly poison — eat it and you die, while by truth the dead are brought back to life. In the Court truth is accepted; and for falsehood, punishment is met in the Court. Whatever a person sows, that is the fruit he eats.

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥

ik oankaar satigur prasād |

One Creator. Known by the grace of the True Guru.