Var 31 · Good and Evil

ਸਾਇਰ ਵਿਚਹੁ ਨਿਕਲੈ ਕਾਲਕੂਟੁ ਤੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਣੀ। ਉਤ ਖਾਧੈ ਮਰਿ ਮੁਕੀਐ ਉਤ ਖਾਧੈ ਹੁਇ ਅਮਰੁ ਪਰਾਣੀ। ਵਿਸੁ ਵਸੈ ਮੁਹਿ ਸਪ ਦੈ ਗਰੜ ਦੁਗਾਰਿ ਅਮਿਅ ਰਸ ਜਾਣੀ। ਕਾਉ ਨ ਭਾਵੈ ਬੋਲਿਆ ਕੋਇਲ ਬੋਲੀ ਸਭਨਾਂ ਭਾਣੀ। ਬੁਰਬੋਲਾ ਨ ਸੁਖਾਵਈ ਮਿਠ ਬੋਲਾ ਜਗਿ ਮਿਤੁ ਵਿਡਾਣੀ। ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਸੈਸਾਰ ਵਿਚਿ ਪਰਉਪਕਾਰ ਵਿਕਾਰ ਨਿਸਾਣੀ। ਗੁਣ ਅਵਗੁਣ ਗਤਿ ਆਖਿ ਵਖਾਣੀ ॥੧॥

sāir vichahu nikalai kālakūṭ tai ammrit vāṇī | ut khādhai mar mukīai ut khādhai hui amar parāṇī | vis vasai muh sap dai garaṛ dugār amia ras jāṇī | kāu na bhāvai boliā koil bolī sabhanān bhāṇī | burabolā na sukhāvaī miṭh bolā jag mit viḍāṇī | burā bhalā saisār vich paraupakār vikār nisāṇī | guṇ avaguṇ gat ākh vakhāṇī |1|

Out of the sea come both deadly poison and nectar-speech. Eat the one and you die; eat the other and the mortal becomes immortal. Poison lives in the snake's mouth; but in the eagle's beak, know it as nectar-sweetness. The crow's cawing pleases nobody; the cuckoo's song pleases everyone. The rough-spoken are not liked; the sweet-spoken are a wonderful friend to the world. Good and evil are in the world — doing good and doing wrong are the marks. That is how the fate of goodness and of fault is told.

ਸੁਝਹੁ ਸੁਝਨਿ ਤਿਨਿ ਲੋਅ ਅੰਨ੍ਹੇ ਘੁਘੂ ਸੁਝੁ ਨ ਸੁਝੈ। ਚਕਵੀ ਸੂਰਜ ਹੇਤੁ ਹੈ ਕੰਤੁ ਮਿਲੈ ਵਿਰਤੰਤੁ ਸੁ ਬੁਝੈ। ਰਾਤਿ ਅਨ੍ਹੇਰਾ ਪੰਖੀਆਂ ਚਕਵੀ ਚਿਤੁ ਅਨ੍ਹੇਰਿ ਨ ਰੁਝੈ। ਬਿੰਬ ਅੰਦਰਿ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬੁ ਦੇਖਿ ਭਰਤਾ ਜਾਣਿ ਸੁਜਾਣਿ ਸਮੁਝੈ। ਦੇਖਿ ਪਛਾਵਾ ਪਵੇ ਖੂਹਿ ਡੁਬਿ ਮਰੈ ਸੀਹੁ ਲੋਇਨ ਲੁਝੈ। ਖੋਜੀ ਖੋਜੈ ਖੋਜੁ ਲੈ ਵਾਦੀ ਵਾਦੁ ਕਰੇਂਦੜ ਖੁਝੈ। ਗੋਰਸ ਗਾਈਂ ਹਸਤਿਨ ਦੁਝੈ ॥੨॥

sujhahu sujhan tin loa annhe ghughū sujh na sujhai | chakavī sūraj het hai kant milai viratant su bujhai | rāt anherā paṅkhīān chakavī chit anher na rujhai | bimb andar pratibimb dekh bharatā jāṇ sujāṇ samujhai | dekh pachhāvā pave khūh ḍub marai sīhu loin lujhai | khojī khojai khoj lai vādī vād karendaṛ khujhai | goras gāīn hasatin dujhai |2|

Those who can see, see through the three worlds; the blind owl sees nothing. The sheldrake loves the sun — meeting her mate, she knows the news. The night is dark to the birds; but the sheldrake's mind is not caught in the dark. Seeing his reflection in the water, the wise man knows it for himself. But the lion, seeing his reflection, leaps into the well and drowns, tricked by his own eyes. The seeker seeks and finds the trail; the arguer, arguing, gets lost. Milk is drawn from cows, not from elephants — each gives by its own nature.

ਸਾਵਣ ਵਣ ਹਰੀਆਵਲੇ ਵੁਠੇ ਸੁਕੈ ਅਕੁ ਜਵਾਹਾ। ਚੇਤਿ ਵਣਸਪਤਿ ਮਉਲੀਐ ਅਪਤ ਕਰੀਰ ਨ ਕਰੈ ਉਸਾਹਾ। ਸੁਫਲ ਫਲੰਦੇ ਬਿਰਖ ਸਭ ਸਿੰਮਲੁ ਅਫਲੁ ਰਹੈ ਅਵਿਸਾਹਾ। ਚੰਨਣ ਵਾਸੁ ਵਣਾਸਪਤਿ ਵਾਂਸ ਨਿਵਾਸਿ ਨ ਉਭੇ ਸਾਹਾ। ਸੰਖੁ ਸਮੁੰਦਹੁ ਸਖਣਾ ਦੁਖਿਆਰਾ ਰੋਵੈ ਦੇ ਧਾਹਾਂ। ਬਗੁਲ ਸਮਾਧੀ ਗੰਗ ਵਿਚਿ ਝੀਗੈ ਚੁਣਿ ਚੁਣਿ ਖਾਇ ਭਿਛਾਹਾ। ਸਾਥ ਵਿਛੁੰਨੇ ਮਿਲਦਾ ਫਾਹਾ ॥੩॥

sāvaṇ vaṇ harīāvale vuṭhe sukai ak javāhā | chet vaṇasapat maulīai apat karīr na karai usāhā | suphal phalande birakh sabh simmal aphal rahai avisāhā | channaṇ vās vaṇāsapat vāns nivās na ubhe sāhā | saṅkh samundahu sakhaṇā dukhiārā rovai de dhāhān | bagul samādhī gaṅg vich jhīgai chuṇ chuṇ khāi bhichhāhā | sāth vichhunne miladā phāhā |3|

In the rainy month the woods turn green; in that same rain the bitter milkweed and the camel-thorn wither. In the spring month the plants blossom; the leafless karir bush takes no heart from it. All the fruitful trees bear fruit; the silk-cotton stays fruitless, and nobody trusts it. The sandal lays its fragrance among the plants; but the bamboo, living right beside it, takes no scent and stands tall. The conch, though it came out of the sea, is empty — the poor thing cries and wails. The heron's trance is in the Ganga — it picks out and eats the little creatures. Parted from the true company, it meets the noose.

ਆਪਿ ਭਲਾ ਸਭੁ ਜਗੁ ਭਲਾ ਭਲਾ ਭਲਾ ਸਭਨਾ ਕਰਿ ਦੇਖੈ। ਆਪਿ ਬੁਰਾ ਸਭੁ ਜਗੁ ਬੁਰਾ ਸਭ ਕੋ ਬੁਰਾ ਬੁਰੇ ਦੇ ਲੇਖੈ। ਕਿਸਨੁ ਸਹਾਈ ਪਾਂਡਵਾਂ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਕਰਤੂਤਿ ਵਿਸੇਖੈ। ਵੈਰ ਭਾਉ ਚਿਤਿ ਕੈਰਵਾਂ ਗਣਤੀ ਗਣਨਿ ਅੰਦਰਿ ਕਾਲੇਖੈ। ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਪਰਵੰਨਿਆ ਭਾਲਣ ਗਏ ਨ ਦਿਸਟਿ ਸਰੇਖੈ। ਬੁਰਾ ਨਾ ਕੋਈ ਜੁਧਿਸਟਰੈ ਦੁਰਜੋਧਨ ਕੋ ਭਲਾ ਨ ਭੇਖੈ। ਕਰਵੈ ਹੋਇ ਸੁ ਟੋਟੀ ਰੇਖੈ ॥੪॥

āp bhalā sabh jag bhalā bhalā bhalā sabhanā kar dekhai | āp burā sabh jag burā sabh ko burā bure de lekhai | kisan sahāī pāṇḍavān bhāi bhagat karatūt visekhai | vair bhāu chit kairavān gaṇatī gaṇan andar kālekhai | bhalā burā paravanniā bhālaṇ gae na disaṭ sarekhai | burā nā koī judhisaṭarai durajodhan ko bhalā na bhekhai | karavai hoi su ṭoṭī rekhai |4|

The one who is good himself sees the whole world as good — everyone looks good to him; the one who is evil himself sees the whole world as evil — he counts everybody evil. Krishna was the helper of the Pandavas — for their love, their devotion and their special deeds. The Kauravas held enmity in their hearts, and their reckoning was black. The good and the evil are marked out; go looking for a fault in the good, and it is not there. Yudhishthir found nobody evil; Duryodhana saw nobody good. As the water-pot is, so its spout runs.

ਸੂਰਜੁ ਘਰਿ ਅਵਤਾਰੁ ਲੈ ਧਰਮ ਵੀਚਾਰਣਿ ਜਾਇ ਬਹਿਠਾ। ਮੂਰਤਿ ਇਕਾ ਨਾਉ ਦੁਇ ਧਰਮਰਾਇ ਜਮ ਦੇਖਿ ਸਰਿਠਾ। ਧਰਮੀ ਡਿਠਾ ਧਰਮਰਾਇ ਪਾਪੁ ਕਮਾਇ ਪਾਪੀ ਜਮ ਡਿਠਾ। ਪਾਪੀ ਨੋ ਪਛੜਾਇੰਦਾ ਧਰਮੀ ਨਾਲਿ ਬੁਲੇਂਦਾ ਮਿਠਾ। ਵੈਰੀ ਦੇਖਨਿ ਵੈਰ ਭਾਇ ਮਿਤ੍ਰ ਭਾਇ ਕਰਿ ਦੇਖਨਿ ਇਠਾ। ਨਰਕ ਸੁਰਗ ਵਿਚਿ ਪੁੰਨ ਪਾਪ ਵਰ ਸਰਾਪ ਜਾਣਨਿ ਅਭਰਿਠਾ। ਦਰਪਣਿ ਰੂਪ ਜਿਵੇਹੀ ਪਿਠਾ ॥੫॥

sūraj ghar avatār lai dharam vīchāraṇ jāi bahiṭhā | mūrat ikā nāu dui dharamarāi jam dekh sariṭhā | dharamī ḍiṭhā dharamarāi pāp kamāi pāpī jam ḍiṭhā | pāpī no pachhaṛāindā dharamī nāl bulendā miṭhā | vairī dekhan vair bhāi mitr bhāi kar dekhan iṭhā | narak surag vich punn pāp var sarāp jāṇan abhariṭhā | darapaṇ rūp jivehī piṭhā |5|

Born in the house of the Sun, he sits to judge right living. One form, two names — the Judge of the dead and Death himself — and all creation looks on. To the upright he is the Judge; to the sinner who does his sinning, he appears as Death. To the sinner he speaks harshly; to the upright he speaks sweetly. Enemies he looks at with enmity; friends he looks at with love, as dear ones. Hell and heaven, sin and merit, blessing and curse — those who did not fulfil their lives come to know them. As the reflection in a mirror, so is what appears.

ਜਿਉਂ ਕਰਿ ਨਿਰਮਲ ਆਰਸੀ ਸਭਾ ਸੁਧ ਸਭ ਕੋਈ ਦੇਖੈ। ਗੋਰਾ ਗੋਰੇ ਦਿਸਦਾ ਕਾਲਾ ਕਾਲੇ ਵੰਨੁ ਵਿਸੇਖੈ। ਹਸਿ ਹਸਿ ਦੇਖੈ ਹਸਤ ਮੁਖ ਰੋਂਦਾ ਰੋਵਣਹਾਰੁ ਸੁਲੇਖੈ। ਲੇਪੁ ਨ ਲਗੈ ਆਰਸੀ ਛਿਅ ਦਰਸਨੁ ਦਿਸਨਿ ਬਹੁ ਭੇਖੈ। ਦੁਰਮਤਿ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਹੈ ਵੈਰੁ ਵਿਰੋਧੁ ਕਰੋਧ ਕੁਲੇਖੈ। ਗੁਰਮਤਿ ਨਿਰਮਲੁ ਨਿਰਮਲਾ ਸਮਦਰਸੀ ਸਮਦਰਸ ਸਰੇਖੈ। ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਹੁਇ ਰੂਪ ਨ ਰੇਖੈ ॥੬॥

jiun kar niramal ārasī sabhā sudh sabh koī dekhai | gorā gore disadā kālā kāle vann visekhai | has has dekhai hasat mukh rondā rovaṇahār sulekhai | lep na lagai ārasī chhia darasan disan bahu bhekhai | duramat dūjā bhāu hai vair virodh karodh kulekhai | guramat niramal niramalā samadarasī samadaras sarekhai | bhalā burā hui rūp na rekhai |6|

As in a clean mirror everything is pure, and everyone sees himself; the fair one looks fair, and the dark one dark in his own shade; the laughing face sees a laughing face, and the weeping one, clearly marked, sees weeping.

ਇਕਤੁ ਸੂਰਜਿ ਆਥਵੈ ਰਾਤਿ ਅਨੇਰੀ ਚਮਕਨਿ ਤਾਰੇ। ਸਾਹ ਸਵਨਿ ਘਰਿ ਆਪਣੈ ਚੋਰ ਫਿਰਣਿ ਘਰਿ ਮੁਸਣੈਹਾਰੇ। ਜਾਗਨਿ ਵਿਰਲੇ ਪਾਹਰੂ ਰੂਆਇਨਿ ਹੁਸੀਆਰ ਬਿਦਾਰੇ। ਜਾਗਿ ਜਗਾਇਨਿ ਸੁਤਿਆ ਸਾਹ ਫੜੰਦੇ ਚੋਰ ਚਗਾਰੇ। ਜਾਗਦਿਆ ਘਰੁ ਰਖਿਆ ਸੁਤੇ ਘਰ ਮੁਸਨਿ ਵੇਚਾਰੇ। ਸਾਹ ਆਏ ਘਰਿ ਆਪਣੈ ਚੋਰ ਜਾਰਿ ਲੈ ਗਰਦਨਿ ਮਾਰੈ। ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਵਰਤਨਿ ਸੈਸਾਰੇ ॥੭॥

ikat sūraj āthavai rāt anerī chamakan tāre | sāh savan ghar āpaṇai chor phiraṇ ghar musaṇaihāre | jāgan virale pāharū rūāin husīār bidāre | jāg jagāin sutiā sāh phaṛande chor chagāre | jāgadiā ghar rakhiā sute ghar musan vechāre | sāh āe ghar āpaṇai chor jār lai garadan mārai | bhale bure varatan saisāre |7|

Waking, the rare watchmen cry the alarm to those who are awake, and drive off the thieves; waking, they wake the sleepers, and the bankers catch the thieves and robbers. Those who are awake keep the house; those asleep are robbed, poor souls. The bankers come home safe; the thief and adulterer are seized by the neck and killed. Good and evil work away in the world.

ਮਉਲੇ ਅੰਬ ਬਸੰਤ ਰੁਤਿ ਅਉੜੀ ਅਕੁ ਸੁ ਫੁਲੀ ਭਰਿਆ। ਅੰਬਿ ਨ ਲਗੈ ਖਖੜੀ ਅਕਿ ਨ ਲਗੈ ਅੰਬੁ ਅਫਰਿਆ। ਕਾਲੀ ਕੋਇਲ ਅੰਬ ਵਣਿ ਅਕਿਤਿਡੁ ਚਿਤੁ ਮਿਤਾਲਾ ਹਰਿਆ। ਮਨ ਪੰਖੇਰੂ ਬਿਰਖ ਭੇਦੁ ਸੰਗ ਸੁਭਾਉ ਸੋਈ ਫਲੁ ਧਰਿਆ। ਗੁਰਮਤਿ ਡਰਦਾ ਸਾਧਸੰਗਿ ਦੁਰਮਤਿ ਸੰਗਿ ਅਸਾਧ ਨ ਡਰਿਆ। ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਭੀ ਆਖੀਐ ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣਿ ਪਤਿਤ ਉਧਰਿਆ। ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਣਾ ਸੋਈ ਤਰਿਆ ॥੮॥

maule amb basant rut auṛī ak su phulī bhariā | amb na lagai khakhaṛī ak na lagai amb aphariā | kālī koil amb vaṇ akitiḍ chit mitālā hariā | man paṅkherū birakh bhed saṅg subhāu soī phal dhariā | guramat ḍaradā sādhasaṅg duramat saṅg asādh na ḍariā | bhagat vachhal bhī ākhīai patit udhāraṇ patit udhariā | jo tis bhāṇā soī tariā |8|

Mangoes blossom in the spring; the withered milkweed fills with its own flowers. No pod grows on the mango, and no mango on the milkweed — each is swollen with its own. The black cuckoo in the mango grove; the milkweed locust, mottled-hearted, green in the milkweed. The mind is a bird, and the tree tells you which is which — by the company's nature it bears that fruit. By the Guru's wisdom he fears evil in the holy company; in bad thinking, in bad company, he has no fear. He is called the lover of His devotees, lifter of the fallen — and the fallen are lifted. Whoever pleases Him is ferried across.

ਜੇਕਰਿ ਉਧਰੀ ਪੂਤਨਾ ਵਿਹੁ ਪੀਆਲਣੁ ਕੰਮੁ ਨ ਚੰਗਾ। ਗਨਿਕਾ ਉਧਰੀ ਆਖੀਐ ਪਰ ਘਰਿ ਜਾਇ ਨ ਲਈਐ ਪੰਗਾ। ਬਾਲਮੀਕੁ ਨਿਸਤਾਰਿਆ ਮਾਰੈ ਵਾਟ ਨ ਹੋਇ ਨਿਸੰਗਾ। ਫੰਧਿਕ ਉਧਰੈ ਆਖੀਅਨਿ ਫਾਹੀ ਪਾਇ ਨ ਫੜੀਐ ਟੰਗਾ। ਜੇ ਕਾਸਾਈ ਉਧਰਿਆ ਜੀਆ ਘਾਇ ਨ ਖਾਈਐ ਭੰਗਾ। ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੈ ਬੋਹਿਥਾ ਸੁਇਨਾ ਲੋਹੁ ਨਾਹੀ ਇਕ ਰੰਗਾ। ਇਤੁ ਭਰਵਾਸੈ ਰਹਣੁ ਕੁਢੰਗਾ ॥੯॥

jekar udharī pūtanā vihu pīālaṇ kamm na chaṅgā | ganikā udharī ākhīai par ghar jāi na laīai paṅgā | bālamīk nisatāriā mārai vāṭ na hoi nisaṅgā | phandhik udharai ākhīan phāhī pāi na phaṛīai ṭaṅgā | je kāsāī udhariā jīā ghāi na khāīai bhaṅgā | pār utārai bohithā suinā lohu nāhī ik raṅgā | it bharavāsai rahaṇ kuḍhaṅgā |9|

If Putana was saved, poisoning is still no good deed. Ganika the prostitute was saved, they say — but do not go into another's house and court trouble. Balmik was delivered — and yet do not be fearless in waylaying and killing on the road. The fowler was saved, they say — and yet set no snare to trap a bird by the leg. If the butcher was saved, still do not kill creatures and eat their flesh. The ship carries gold and iron across alike — but to live on that trust is the crooked way.

ਪੈ ਖਾਜੂਰੀ ਜੀਵੀਐ ਚੜੑਹਿ ਖਾਜੂਰੀ ਝੜਉ ਨ ਕੋਈ। ਉਝੜਿ ਪਇਆ ਨ ਮਾਰੀਐ ਉਝੜ ਰਾਹੁ ਨ ਚੰਗਾ ਹੋਈ। ਜੇ ਸਪ ਖਾਧਾ ਉਬਰੇ ਸਪੁ ਨ ਫੜੀਐ ਅੰਤਿ ਵਿਗੋਈ। ਵਹਣਿ ਵਹੰਦਾ ਨਿਕਲੈ ਵਿਣੁ ਤੁਲਹੇ ਡੁਬਿ ਮਰੈ ਭਲੋਈ। ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣੁ ਆਖੀਐ ਵਿਰਤੀਹਾਣੁ ਜਾਣੁ ਜਾਣੋਈ। ਭਾਉਭਗਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਹੈ ਦੁਰਮਤਿ ਦਰਗਹ ਲਹੈ ਨ ਢੋਈ। ਅੰਤਿ ਕਮਾਣਾ ਹੋਇ ਸਥੋਈ ॥੧੦॥

pai khājūrī jīvīai chaṛhh khājūrī jhaṛau na koī | ujhaṛ paiā na mārīai ujhaṛ rāhu na chaṅgā hoī | je sap khādhā ubare sap na phaṛīai ant vigoī | vahaṇ vahandā nikalai viṇ tulahe ḍub marai bhaloī | patit udhāraṇ ākhīai viratīhāṇ jāṇ jāṇoī | bhāubhagat guramat hai duramat daragah lahai na ḍhoī | ant kamāṇā hoi sathoī |10|

A man may live after falling from a date palm — but do not climb it in order to fall. A man is not always killed when he falls in the wilds — and still the wilderness road is no good way. A man may survive a snake-bite — and still, do not grasp the snake, ruined at the end. A man may come out alive swimming a torrent — but a good man drowns crossing without a raft. He is called the lifter of the fallen — know the Knower who knows every state. Love and devotion are the Guru's wisdom; in bad thinking he finds no shelter in the Court. At the last, a person's own deeds are his companion.

ਥੋਮ ਕਥੂਰੀ ਵਾਸੁ ਜਿਉ ਕੰਚਨੁ ਲੋਹੁ ਨਹੀਂ ਇਕ ਵੰਨਾ। ਫਟਕ ਨ ਹੀਰੇ ਤੁਲਿ ਹੈ ਸਮਸਰਿ ਨੜੀ ਨ ਵੜੀਐ ਗੰਨਾ। ਤੁਲਿ ਨ ਰਤਨਾ ਰਤਕਾ ਮੁਲਿ ਨ ਕਚੁ ਵਿਕਾਵੈ ਪੰਨਾ। ਦੁਰਮਤਿ ਘੁੰਮਣ ਵਾਣੀਐ ਗੁਰਮਤਿ ਸੁਕ੍ਰਿਤੁ ਬੋਹਿਥੁ ਬੰਨਾਂ। ਨਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਬੁਰੇ ਦੀ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ ਭਲੇ ਧੰਨੁ ਧੰਨਾ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਗਟੁ ਜਾਣੀਐ ਮਨਮੁਖ ਸਚੁ ਰਹੈ ਪਰਛੰਨਾ। ਕੰਮਿ ਨ ਆਵੈ ਭਾਂਡਾ ਭੰਨਾ ॥੧੧॥

thom kathūrī vās jiu kañchan lohu nahīn ik vannā | phaṭak na hīre tul hai samasar naṛī na vaṛīai gannā | tul na ratanā ratakā mul na kach vikāvai pannā | duramat ghummaṇ vāṇīai guramat sukrit bohith bannān | nindā hove bure dī jai jai kār bhale dhann dhannā | guramukh paragaṭ jāṇīai manamukh sach rahai parachhannā | kamm na āvai bhāṇḍā bhannā |11|

As garlic and musk in scent, so gold and iron are not of one colour. Crystal is not the equal of the diamond; the reed does not rank with the sugarcane. A false weight is not the equal of a jewel; glass is not sold at the price of emerald. Bad thinking is a whirlpool; the Guru's wisdom is the ship of good deeds, well bolted. The evil one is slandered; on the good, hail upon hail, 'blessed, blessed'. The Gurmukh is known and made plain; in the manmukh, truth stays hidden. A broken vessel is of no use at all.

ਇਕ ਵੇਚਨਿ ਹਥੀਆਰ ਘੜਿ ਇਕ ਸਵਾਰਨਿ ਸਿਲਾ ਸੰਜੋਆ। ਰਣ ਵਿਚਿ ਘਾਉ ਬਚਾਉ ਕਰਿ ਦੁਇ ਦਲ ਨਿਤਿ ਉਠਿ ਕਰਦੇ ਢੋਆ। ਘਾਇਲੁ ਹੋਇ ਨੰਗਾਸਣਾ ਬਖਤਰ ਵਾਲਾ ਨਵਾਂ ਨਿਰੋਆ। ਕਰਨਿ ਗੁਮਾਨੁ ਕਮਾਨਗਰ ਖਾਨਜਰਾਦੀ ਬਹੁਤੁ ਬਖੋਆ। ਜਗ ਵਿਚਿ ਸਾਧ ਅਸਾਧ ਸੰਗੁ ਸੰਗ ਸੁਭਾਇ ਜਾਇ ਫਲੁ ਭੋਆ। ਕਰਮ ਸੁ ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਕਰਿ ਸੁਖ ਦੁਖ ਅੰਦਰਿ ਆਇ ਪਰੋਆ। ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਜਸੁ ਅਪਜਸੁ ਹੋਆ ॥੧੨॥

ik vechan hathīār ghaṛ ik savāran silā sañjoā | raṇ vich ghāu bachāu kar dui dal nit uṭh karade ḍhoā | ghāil hoi naṅgāsaṇā bakhatar vālā navān niroā | karan gumān kamānagar khānajarādī bahut bakhoā | jag vich sādh asādh saṅg saṅg subhāi jāi phal bhoā | karam su dharam adharam kar sukh dukh andar āi paroā | bhale bure jas apajas hoā |12|

Some forge and sell weapons, and some make the armour and the mail. In the field, wounding and warding, the two armies make their daily offering of battle. The wounded one lies bare and beaten; the armoured one is whole and fresh. The bow-makers and the armourers make their boast, and dress themselves up in it. In the world there is the company of the holy and the company of the unholy — and by the company's nature a person goes and eats the fruit. Deeds are right or wrong — and a person is strung on joy or on sorrow. Good and evil earn praise and bad name.

ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਦਇਆ ਧਰਮੁ ਅਰਥ ਸੁਗਰਥੁ ਸਾਧਸੰਗਿ ਆਵੈ। ਕਾਮੁ ਕਰੋਧੁ ਅਸਾਧ ਸੰਗਿ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਅਹੰਕਾਰ ਮਚਾਵੈ। ਦੁਕ੍ਰਿਤੁ ਸੁਕ੍ਰਿਤੁ ਕਰਮ ਕਰਿ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਹੁਇ ਨਾਉ ਧਰਾਵੈ। ਗੋਰਸੁ ਗਾਈ ਖਾਇ ਖੜੁ ਇਕੁ ਇਕੁ ਜਣਦੀ ਵਗੁ ਵਧਾਵੈ। ਦੁਧਿ ਪੀਤੈ ਵਿਹੁ ਦੇਇ ਸਪ ਜਣਿ ਜਣਿ ਬਹਲੇ ਬਚੇ ਖਾਵੈ। ਸੰਗ ਸੁਭਾਉ ਅਸਾਧੁ ਸਾਧੁ ਪਾਪੁ ਪੁੰਨੁ ਦੁਖੁ ਸੁਖੁ ਫਲੁ ਪਾਵੈ। ਪਰਉਪਕਾਰ ਵਿਕਾਰੁ ਕਮਾਵੈ ॥੧੩॥

sat santokh daiā dharam arath sugarath sādhasaṅg āvai | kām karodh asādh saṅg lobh mohu ahaṅkār machāvai | dukrit sukrit karam kar burā bhalā hui nāu dharāvai | goras gāī khāi khaṛ ik ik jaṇadī vag vadhāvai | dudh pītai vihu dei sap jaṇ jaṇ bahale bache khāvai | saṅg subhāu asādh sādh pāp punn dukh sukh phal pāvai | paraupakār vikār kamāvai |13|

Truth, contentment, pity, right living and able purpose come in the holy company. Lust and anger, in bad company, kindle greed, clinging and pride. By bad deeds or good deeds a person earns the name 'evil' or 'good'. The cow eats grass and gives milk, and calving and calving swells the herd. The snake, given milk to drink, gives poison, and breeding and breeding eats its own young. By the company's nature, holy or unholy, one harvests the fruit of sin or of merit, sorrow or joy. One earns by doing good, another by doing wrong.

ਚੰਨਣੁ ਬਿਰਖੁ ਸੁਬਾਸੁ ਦੇ ਚੰਨਣੁ ਕਰਦਾ ਬਿਰਖ ਸਬਾਏ। ਖਹਦੇ ਵਾਂਸਹੁਂ ਅਗਿ ਧੁਖਿ ਆਪਿ ਜਲੈ ਪਰਵਾਰੁ ਜਲਾਏ। ਮੁਲਹ ਜਿਵੈ ਪੰਖੇਰੂਆ ਫਾਸੈ ਆਪਿ ਕੁਟੰਬ ਫਹਾਏ। ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਹੁਇ ਪਰਬਤਹੁ ਪਾਰਸੁ ਕਰਿ ਕੰਚਨੁ ਦਿਖਲਾਏ। ਗਣਿਕਾ ਵਾੜੈ ਜਾਇ ਕੈ ਹੋਵਨਿ ਰੋਗੀ ਪਾਪ ਕਮਾਏ। ਦੁਖੀਏ ਆਵਨਿ ਵੈਦ ਘਰ ਦਾਰੂ ਦੇ ਦੇ ਰੋਗੁ ਮਿਟਾਏ। ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਦੁਇ ਸੰਗ ਸੁਭਾਏ ॥੧੪॥

channaṇ birakh subās de channaṇ karadā birakh sabāe | khahade vānsahun ag dhukh āp jalai paravār jalāe | mulah jivai paṅkherūā phāsai āp kuṭamb phahāe | asaṭ dhāt hui parabatahu pāras kar kañchan dikhalāe | gaṇikā vāṛai jāi kai hovan rogī pāp kamāe | dukhīe āvan vaid ghar dārū de de rog miṭāe | bhalā burā dui saṅg subhāe |14|

The sandal tree gives out its fragrance, and turns all the trees to sandal. Rubbing against the bamboo, the fire kindles — it burns itself and burns its own family. As the fowler traps the birds, so he traps himself and his kin. Out of the mountain's eight-metal ore, the gold-making stone makes gold and shows it. Going into the prostitutes' lane and sinning, they come away diseased. The sick come to the doctor's house — and giving medicine, he cures the disease. Good and evil are both a matter of the company's nature.

ਭਲਾ ਸੁਭਾਉ ਮਜੀਠ ਦਾ ਸਹੈ ਅਵਟਣੁ ਰੰਗੁ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਗੰਨਾ ਕੋਲੂ ਪੀੜੀਐ ਟਟਰਿ ਪਇਆ ਮਿਠਾਸੁ ਵਧਾਏ। ਤੁੰਮੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਿੰਜੀਐ ਕਉੜਤਣ ਦੀ ਬਾਣਿ ਨ ਜਾਏ। ਅਵਗੁਣ ਕੀਤੇ ਗੁਣ ਕਰੈ ਭਲਾ ਨ ਅਵਗੁਣ ਚਿਤਿ ਵਸਾਏ। ਗੁਣੁ ਕੀਤੇ ਅਉਗੁਣੁ ਕਰੈ ਬੁਰਾ ਨ ਮੰਨ ਅੰਦਰਿ ਗੁਣ ਪਾਏ। ਜੋ ਬੀਜੈ ਸੋਈ ਫਲੁ ਖਾਏ ॥੧੫॥

bhalā subhāu majīṭh dā sahai avaṭaṇ raṅg chaṛhāe | gannā kolū pīṛīai ṭaṭar paiā miṭhās vadhāe | tumme ammrit siñjīai kauṛataṇ dī bāṇ na jāe | avaguṇ kīte guṇ karai bhalā na avaguṇ chit vasāe | guṇ kīte auguṇ karai burā na mann andar guṇ pāe | jo bījai soī phal khāe |15|

The madder's nature is good — it bears the boiling and takes on its colour. The sugarcane is crushed in the press, and falling into the vat, swells its sweetness. The bitter gourd, watered with nectar, never gives up its bitter nature. He gives back goodness for a fault, that good one — he holds no fault in his heart. He gives back a fault for goodness, that bad one — he takes no goodness into his mind. Whatever a person sows, that fruit he eats.

ਪਾਣੀ ਪਥਰ ਲੀਕ ਜਿਉ ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਪਰਕਿਰਤਿ ਸੁਭਾਏ। ਵੈਰੁ ਨ ਟਿਕਦਾ ਭਲੇ ਚਿਤਿ ਹੇਤੁ ਨ ਟਿਕੈ ਬੁਰੈ ਮਨਿ ਆਏ। ਭਲਾ ਨ ਹੇਤੁ ਵਿਸਾਰਦਾ ਬੁਰਾ ਨ ਵੈਰੁ ਮਨਹੁ ਵਿਸਰਾਏ। ਆਸ ਨ ਪੁਜੈ ਦੁਹਾ ਦੀ ਦੁਰਮਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਅੰਤਿ ਲਖਾਏ। ਭਲਿਅਹੁ ਬੁਰਾ ਨ ਹੋਵਹੀ ਬੁਰਿਅਹੁ ਭਲਾ ਨ ਭਲਾ ਮਨਾਏ। ਵਿਰਤੀਹਾਣੁ ਵਖਾਣਿਆ ਸਈ ਸਿਆਣੀ ਸਿਖ ਸੁਣਾਏ। ਪਰਉਪਕਾਰ ਵਿਕਾਰ ਕਮਾਏ ॥੧੬॥

pāṇī pathar līk jiu bhalā burā parakirat subhāe | vair na ṭikadā bhale chit het na ṭikai burai man āe | bhalā na het visāradā burā na vair manahu visarāe | ās na pujai duhā dī duramat guramat ant lakhāe | bhaliahu burā na hovahī buriahu bhalā na bhalā manāe | viratīhāṇ vakhāṇiā saī siāṇī sikh suṇāe | paraupakār vikār kamāe |16|

Like a line drawn on water and a line cut in stone, good and evil are made by nature. Enmity does not hold in the good man's heart; and love does not hold in the bad man's mind. The good man does not forget his love; the bad man does not put enmity out of his mind. The hopes of the two are never fulfilled — bad thinking and the Guru's wisdom show themselves at the last. Out of the good comes no evil; out of the evil, no good, however he is coaxed. This has been told as the way things are — and the wise one tells it as a lesson to the Sikh. One earns by doing good, another by doing wrong.

ਵਿਰਤੀਹਾਣੁ ਵਖਾਣਿਆ ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦੀ ਸੁਣੀ ਕਹਾਣੀ। ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਦੁਇ ਚਲੇ ਰਾਹਿ ਉਸ ਥੈ ਤੋਸਾ ਉਸ ਥੈ ਪਾਣੀ। ਤੋਸਾ ਅਗੈ ਰਖਿਆ ਭਲੇ ਭਲਾਈ ਅੰਦਰਿ ਆਣੀ। ਬੁਰਾ ਬੁਰਾਈ ਕਰਿ ਗਇਆ ਹਥੀਂ ਕਢਿ ਨ ਦਿਤੋ ਪਾਣੀ। ਭਲਾ ਭਲਾਈਅਹੁ ਸਿਝਿਆ ਬੁਰੇ ਬੁਰਾਈਅਹੁੰ ਵੈਣਿ ਵਿਹਾਣੀ। ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਨਿਆਉ ਸਚੁ ਜੀਆਂ ਦਾ ਜਾਣੋਈ ਜਾਣੀ। ਕੁਦਰਤਿ ਕਾਦਰ ਨੋ ਕੁਰਬਾਣੀ ॥੧੭॥

viratīhāṇ vakhāṇiā bhale bure dī suṇī kahāṇī | bhalā burā dui chale rāh us thai tosā us thai pāṇī | tosā agai rakhiā bhale bhalāī andar āṇī | burā burāī kar gaiā hathīn kaḍh na dito pāṇī | bhalā bhalāīahu sijhiā bure burāīahun vaiṇ vihāṇī | sachā sāhib niāu sach jīān dā jāṇoī jāṇī | kudarat kādar no kurabāṇī |17|

The way things are has been told — now hear the tale of the good man and the evil one. Good and evil set out together on a road; one had food, and one had water. The good man set his food out to share — goodness he brought inside himself. The evil man went on doing evil — he would not even draw water with his hands for the other. The good man succeeded by his goodness; the evil man's night passed in wailing over his evil. The True Master's justice is true — the Knower knows every creature's state. To the Creator's power I give myself.

ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਸੈਸਾਰ ਵਿਚਿ ਜੋ ਆਇਆ ਤਿਸੁ ਸਰਪਰ ਮਰਣਾ। ਰਾਵਣ ਤੈ ਰਾਮਚੰਦ ਵਾਂਗਿ ਮਹਾਂ ਬਲੀ ਲੜਿ ਕਾਰਣੁ ਕਰਣਾ। ਜਰੁ ਜਰਵਾਣਾ ਵਸਿ ਕਰਿ ਅੰਤਿ ਅਧਰਮ ਰਾਵਣਿ ਮਨ ਧਰਣਾ। ਰਾਮਚੰਦੁ ਨਿਰਮਲੁ ਪੁਰਖੁ ਧਰਮਹੁ ਸਾਇਰ ਪਥਰ ਤਰਣਾ। ਬੁਰਿਆਈਅਹੁ ਰਾਵਣੁ ਗਇਆ ਕਾਲਕ ਟਿਕਾ ਪਰ ਤ੍ਰਿਅ ਹਰਣਾ। ਰਾਮਾਇਣੁ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਅਟਲੁ ਸੇ ਉਧਰੇ ਜੋ ਆਏ ਸਰਣਾ। ਜਸ ਅਪਜਸ ਵਿਚਿ ਨਿਡਰ ਡਰਣਾ ॥੧੮॥

bhalā burā saisār vich jo āiā tis sarapar maraṇā | rāvaṇ tai rāmachand vāṅg mahān balī laṛ kāraṇ karaṇā | jar jaravāṇā vas kar ant adharam rāvaṇ man dharaṇā | rāmachand niramal purakh dharamahu sāir pathar taraṇā | buriāīahu rāvaṇ gaiā kālak ṭikā par tria haraṇā | rāmāiṇ jug jug aṭal se udhare jo āe saraṇā | jas apajas vich niḍar ḍaraṇā |18|

Good and evil are in the world — and whoever comes must surely die. Like Ravan and Ramchandra, great warriors, they fought, and made a cause of it. Conquering age and the strong, at the last Ravan set wrong living in his mind. Ramchandra, the pure Being, by right living floated stones on the sea. By his evil Ravan went, with a black mark on him, carrying off another man's wife. The Ramayan lasts, age upon age — and those who came to the shelter were saved. In praise and in bad name, be fearless in fear.

ਸੋਇਨ ਲੰਕਾ ਵਡਾ ਗੜੁ ਖਾਰ ਸਮੁੰਦ ਜਿਵੇਹੀ ਖਾਈ। ਲਖ ਪੁਤੁ ਪੋਤੇ ਸਵਾ ਲਖੁ ਕੁੰਭਕਰਣੁ ਮਹਿਰਾਵਣੁ ਭਾਈ। ਪਵਣੁ ਬੁਹਾਰੀ ਦੇਇ ਨਿਤਿ ਇੰਦ੍ਰ ਭਰੈ ਪਾਣੀ ਵਰੑਹਿਆਈ। ਬੈਸੰਤੁਰ ਰਾਸੋਈਆ ਸੂਰਜੁ ਚੰਦੁ ਚਰਾਗ ਦੀਪਾਈ। ਬਹੁ ਖੂਹਣਿ ਚਤੁਰੰਗ ਦਲ ਦੇਸ ਨ ਵੇਸ ਨ ਕੀਮਤਿ ਪਾਈ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸੇਵ ਕਰਿ ਦੇਵ ਦਾਨਵ ਰਹਦੇ ਸਰਣਾਈ। ਅਪਜਸੁ ਲੈ ਦੁਰਮਤਿ ਬੁਰਿਆਈ ॥੧੯॥

soin laṅkā vaḍā gaṛ khār samund jivehī khāī | lakh put pote savā lakh kumbhakaraṇ mahirāvaṇ bhāī | pavaṇ buhārī dei nit indr bharai pāṇī varhhiāī | baisantur rāsoīā sūraj chand charāg dīpāī | bahu khūhaṇ chaturaṅg dal des na ves na kīmat pāī | mahādev dī sev kar dev dānav rahade saraṇāī | apajas lai duramat buriāī |19|

Golden Lanka, a great fort, with a moat like the salt sea; a hundred thousand sons and more grandsons still, Kumbhkaran and Mahiravan his brothers; the wind sweeps his floors daily, and Indra fills his water in the rains; fire is his cook, and sun and moon his lamps; many armies of the four-fold host, and his land and his dress past price; serving Mahadev, gods and demons stayed in his shelter — and yet he took a bad name through bad thinking and evil.

ਰਾਮਚੰਦੁ ਕਾਰਣ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਵਸਿ ਹੋਆ ਦੇਹਿਧਾਰੀ। ਮੰਨਿ ਮਤੇਈ ਆਗਿਆ ਲੈ ਵਣਵਾਸੁ ਵਡਾਈ ਚਾਰੀ। ਪਰਸਰਾਮੁ ਦਾ ਬਲੁ ਹਰੈ ਦੀਨ ਦਇਆਲੁ ਗਰਬ ਪਰਹਾਰੀ। ਸੀਤਾ ਲਖਮਣ ਸੇਵ ਕਰਿ ਜਤੀ ਸਤੀ ਸੇਵਾ ਹਿਤਕਾਰੀ। ਰਾਮਾਇਣੁ ਵਰਤਾਇਆ ਰਾਮ ਰਾਜੁ ਕਰਿ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਧਾਰੀ। ਮਰਣੁ ਮੁਣਸਾ ਸਚੁ ਹੈ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਪੈਜ ਸਵਾਰੀ। ਭਲਿਆਈ ਸਤਿਗੁਰ ਮਤਿ ਸਾਰੀ ॥੨੦॥੩੧॥

rāmachand kāraṇ karaṇ kāraṇ vas hoā dehidhārī | mann mateī āgiā lai vaṇavās vaḍāī chārī | parasarām dā bal harai dīn daiāl garab parahārī | sītā lakhamaṇ sev kar jatī satī sevā hitakārī | rāmāiṇ varatāiā rām rāj kar srisaṭ udhārī | maraṇ muṇasā sach hai sādhasaṅgat mil paij savārī | bhaliāī satigur mat sārī |20|31|

Ramchandra, the cause behind causes, took a body for a cause of his own. Obeying his stepmother, he went to the forest and earned greatness. He broke Parasram's strength — merciful to the meek, destroyer of pride. Served by Sita and Lakshman, lovers of a chaste and true service. He spread the Ramayan, ruled as Ram's reign, and saved creation. A man's death with honour is a true death — meeting the holy company, his honour was adorned. Goodness is the very essence of the True Guru's wisdom.

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥

ik oankaar satigur prasād |

One Creator. Known by the grace of the True Guru.