Var 37 · The Priceless Birth

ਇਕੁ ਕਵਾਉ ਪਸਾਉ ਕਰਿ ਓਅੰਕਾਰ ਅਕਾਰ ਬਨਾਇਆ। ਅੰਬਰਿ ਧਰਤਿ ਵਿਛੋੜਿ ਕੈ ਵਿਣੁ ਥੰਮਾ ਆਕਾਸਿ ਰਹਾਇਆ। ਜਲ ਵਿਚਿ ਧਰਤੀ ਰਖੀਅਨਿ ਧਰਤੀ ਅੰਦਰਿ ਨੀਰੁ ਧਰਾਇਆ। ਕਾਠੈ ਅੰਦਰਿ ਅਗੁ ਧਰਿ ਅਗੀ ਹੋਂਦੀ ਸੁਫਲੁ ਫਲਾਇਆ। ਪਉਣ ਪਾਣੀ ਬੈਸੰਤਰੋ ਤਿੰਨੇ ਵੈਰੀ ਮੇਲੁ ਮਿਲਾਇਆ। ਰਾਜਸ ਸਾਤਕ ਤਾਮਸੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸੁ ਉਪਾਇਆ। ਚੋਜ ਵਿਡਾਣੁ ਚਲਿਤੁ ਵਰਤਾਇਆ ॥੧॥

ik kavāu pasāu kar oaṅkār akār banāiā | ambar dharat vichhoṛ kai viṇ thammā ākās rahāiā | jal vich dharatī rakhīan dharatī andar nīr dharāiā | kāṭhai andar ag dhar agī hondī suphal phalāiā | pauṇ pāṇī baisantaro tinne vairī mel milāiā | rājas sātak tāmaso brahamā bisan mahes upāiā | choj viḍāṇ chalit varatāiā |1|

With one Word's expanse He made Onkar and all the forms. Parting sky and earth, He held the sky up without pillars. He set the earth inside the water, and the water inside the earth. Putting fire in the wood, out of that fire He brought good fruit. Air, water and fire — the three enemies He joined together. The restless, the calm and the dark qualities — Brahma, Vishnu and Mahesh He raised. A wonderful play, a marvel, He set going.

ਸਿਵ ਸਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਕਰਿ ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਚਰਾਗ ਬਲਾਇਆ। ਰਾਤੀ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਘਰਿ ਘਰਿ ਦੀਪਕ ਜੋਤਿ ਜਗਾਇਆ। ਸੂਰਜੁ ਏਕੰਕਾਰੁ ਦਿਹੁ ਤਾਰੇ ਦੀਪਕ ਰੂਪ ਲੁਕਾਇਆ। ਲਖ ਦਰੀਆਉ ਕਵਾਉ ਵਿਚਿ ਤੋਲ ਅਤੋਲੁ ਨ ਤੋਲਿ ਤੁਲਾਇਆ। ਓਅੰਕਾਰ ਅਕਾਰੁ ਜਿਸਿ ਪਰਵਦਗਾਰੁ ਅਪਾਰੁ ਅਲਾਇਆ। ਅਬਗਤਿ ਗਤਿ ਅਤਿ ਅਗਮ ਹੈ ਅਕਥ ਕਥਾ ਨਹ ਅਲਖੁ ਲਖਾਇਆ। ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਆਖਣੁ ਆਖਿ ਸੁਣਾਇਆ ॥੨॥

siv sakatī dā rūp kar sūraj chand charāg balāiā | rātī tāre chamakade ghar ghar dīpak jot jagāiā | sūraj ekaṅkār dihu tāre dīpak rūp lukāiā | lakh darīāu kavāu vich tol atol na tol tulāiā | oaṅkār akār jis paravadagār apār alāiā | abagat gat at agam hai akath kathā nah alakh lakhāiā | suṇ suṇ ākhaṇ ākh suṇāiā |2|

Making the form of Shiva and his power, He lit the lamps of sun and moon. At night the stars twinkle; and in house after house He kindled the lamp's flame. By day the sun is the One-Creator; and the stars and the lamps hide their forms in its light. A hundred thousand rivers in one Word — past weighing, weighed by no scale. He whose form is Onkar is called the boundless Cherisher. His state is hidden and past reaching, the untold story — the unseen is not seen. Hearing and hearing, we tell only what we have heard.

ਖਾਣੀ ਬਾਣੀ ਚਾਰ ਜੁਗ ਜਲ ਥਲ ਤਰੁਵਰੁ ਪਰਬਤ ਸਾਜੇ। ਤਿੰਨ ਲੋਅ ਚੌਦਹ ਭਵਣ ਕਰਿ ਇਕੀਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨਿਵਾਜੇ। ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾ ਦੀਪ ਸਤ ਨਉ ਖੰਡ ਦਹ ਦਿਸਿ ਵਜਣਿ ਵਾਜੇ। ਇਕਸ ਇਕਸ ਖਾਣਿ ਵਿਚਿ ਇਕੀਹ ਇਕੀਹ ਲਖ ਉਪਾਜੇ। ਇਕਤ ਇਕਤ ਜੂਨਿ ਵਿਚਿ ਜੀਅ ਜੰਤੁ ਅਣਗਣਤ ਬਿਰਾਜੇ। ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਸਰੂਪ ਕਰਿ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗ ਤਰੰਗ ਅਗਾਜੇ। ਪਉਣੁ ਪਾਣੀ ਘਰਿ ਨਉ ਦਰਵਾਜੇ ॥੩॥

khāṇī bāṇī chār jug jal thal taruvar parabat sāje | tinn loa chaudah bhavaṇ kar ikīh brahamaṇḍ nivāje | chāre kuṇḍā dīp sat nau khaṇḍ dah dis vajaṇ vāje | ikas ikas khāṇ vich ikīh ikīh lakh upāje | ikat ikat jūn vich jīa jant aṇagaṇat birāje | rūp anūp sarūp kar raṅg biraṅg taraṅg agāje | pauṇ pāṇī ghar nau daravāje |3|

The four ways of being born, the four kinds of speech, the four ages; water, land, tree and mountain He made. The three worlds and the fourteen realms He graced with twenty-one universes. The four quarters, the seven islands, the nine regions — the music sounds in ten directions. In each and every source He raised more than two million kinds. In each and every kind live creatures past counting. Making matchless forms and shapes, colours and hues, waves surging. Air and water, in the house of the nine doors.

ਕਾਲਾ ਧਉਲਾ ਰਤੜਾ ਨੀਲਾ ਪੀਲਾ ਹਰਿਆ ਸਾਜੇ। ਰਸੁ ਕਸੁ ਕਰਿ ਵਿਸਮਾਦ ਸਾਦੁ ਜੀਭਹੁਂ ਜਾਪ ਨ ਖਾਜ ਅਖਾਜੇ। ਮਿਠਾ ਕਉੜਾ ਖਟੁ ਤੁਰਸੁ ਫਿਕਾ ਸਾਉ ਸਲੂਣਾ ਛਾਜੇ। ਗੰਧ ਸੁਗੰਧਿ ਅਵੇਸ ਕਰਿ ਚੋਆ ਚੰਦਨ ਕੇਸਰੁ ਕਾਜੇ। ਮੇਦੁ ਕਥੂਰੀ ਪਾਨ ਫੁਲੁ ਅੰਬਰੁ ਚੂਰ ਕਪੂਰ ਅੰਦਾਜੇ। ਰਾਗ ਨਾਦ ਸੰਬਾਦ ਬਹੁ ਚਉਦਹ ਵਿਦਿਆ ਅਨਹਦ ਗਾਜੇ। ਲਖ ਦਰੀਆਉ ਕਰੋੜ ਜਹਾਜੇ ॥੪॥

kālā dhaulā rataṛā nīlā pīlā hariā sāje | ras kas kar visamād sād jībhahun jāp na khāj akhāje | miṭhā kauṛā khaṭ turas phikā sāu salūṇā chhāje | gandh sugandh aves kar choā chandan kesar kāje | med kathūrī pān phul ambar chūr kapūr andāje | rāg nād sambād bahu chaudah vidiā anahad gāje | lakh darīāu karoṛ jahāje |4|

Black, white, red, blue, yellow and green He made. Sweet and sour, the wonderful tastes — the tongue tells what is fit to eat and what is not. Sweet, bitter, sour, sharp, flat and salt — the flavours spread out. Scents and fragrances He set — distilled sandal and saffron do their work. Musk, betel, flower and amber, ground camphor, in measure. Melody, tune, discourse, and the fourteen sciences sound the unplayed strain. A hundred thousand rivers, and millions of ships.

ਸਤ ਸਮੁੰਦ ਅਥਾਹ ਕਰਿ ਰਤਨ ਪਦਾਰਥ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰਾ। ਮਹੀਅਲ ਖੇਤੀ ਅਉਖਧੀ ਛਾਦਨ ਭੋਜਨ ਬਹੁ ਬਿਸਥਾਰਾ। ਤਰੁਵਰ ਛਾਇਆ ਫੁਲ ਫਲ ਸਾਖਾ ਪਤ ਮੂਲ ਬਹੁ ਭਾਰਾ। ਪਰਬਤ ਅੰਦਰਿ ਅਸਟਧਾਤੁ ਲਾਲੁ ਜਵਾਹਰੁ ਪਾਰਸੁ ਪਾਰਾ। ਚਉਰਾਸੀ ਲਖ ਜੋਨਿ ਵਿਚਿ ਮਿਲਿ ਮਿਲਿ ਵਿਛੁੜੇ ਵਡ ਪਰਵਾਰਾ। ਜੰਮਣੁ ਜੀਵਣੁ ਮਰਣ ਵਿਚਿ ਭਵਜਲ ਪੂਰ ਭਰਾਇ ਹਜਾਰਾ। ਮਾਣਸ ਦੇਹੀ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰਾ ॥੫॥

sat samund athāh kar ratan padārath bhare bhaṇḍārā | mahīal khetī aukhadhī chhādan bhojan bahu bisathārā | taruvar chhāiā phul phal sākhā pat mūl bahu bhārā | parabat andar asaṭadhāt lāl javāhar pāras pārā | chaurāsī lakh jon vich mil mil vichhuṛe vaḍ paravārā | jammaṇ jīvaṇ maraṇ vich bhavajal pūr bharāi hajārā | māṇas dehī pār utārā |5|

Making seven seas past sounding, storehouses filled with jewels and goods; on the earth the crops and herbs, clothing and food in wide array; the tree's shade, flower and fruit, branch, leaf and root, a heavy load; in the mountains the eight metals, ruby, jewel, gold-making stone and quicksilver; in the eight million four hundred thousand kinds of life, great families meet and part; in birth, life and death, thousands are ferried through the ocean of fear. It is by the human body that one lands on the far shore.

ਮਾਣਸ ਜਨਮ ਦੁਲੰਭੁ ਹੈ ਛਿਣ ਭੰਗਰੁ ਛਲ ਦੇਹੀ ਛਾਰਾ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਰਿ ਪੂਤਰਾ ਉਡੈ ਨ ਪਉਣੁ ਖੁਲੇ ਨਉ ਦੁਆਰਾ। ਅਗਨਿ ਕੁੰਡ ਵਿਚਿ ਰਖੀਅਨਿ ਨਰਕ ਘੋਰ ਮਹਿਂ ਉਦਰੁ ਮਝਾਰਾ। ਕਰੈ ਉਰਧ ਤਪੁ ਗਰਭ ਵਿਚਿ ਚਸਾ ਨ ਵਿਸਰੈ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾ। ਦਸੀ ਮਹੀਨੀ ਜੰਮਿਆਂ ਸਿਮਰਣ ਕਰੀ ਕਰੇ ਨਿਸਤਾਰਾ। ਜੰਮਦੋ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿਆ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵੈ ਰਖਣਹਾਰਾ। ਸਾਹੋਂ ਵਿਛੁੜਿਆ ਵਣਜਾਰਾ ॥੬॥

māṇas janam dulambh hai chhiṇ bhaṅgar chhal dehī chhārā | pāṇī dā kar pūtarā uḍai na pauṇ khule nau duārā | agan kuṇḍ vich rakhīan narak ghor mahn udar majhārā | karai uradh tap garabh vich chasā na visarai sirajaṇahārā | dasī mahīnī jammiān simaraṇ karī kare nisatārā | jammado māiā mohiā nadar na āvai rakhaṇahārā | sāhon vichhuṛiā vaṇajārā |6|

A human birth is rare, a flash and gone, a deceiving body of ash. A puppet of water, and the breath does not fly out through the nine open doors. Kept in the fire-pit, in the dread hell of the belly's middle; doing his upside-down penance in the womb, not forgetting the Creator for an instant. Born after ten months, if he remembered he could be set free — but once born, maya casts her spell, and the Protector never comes into sight. The trader is parted from his Banker.

ਰੋਵੈ ਰਤਨੁ ਗਵਾਇ ਕੈ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਅਨੇਰੁ ਗੁਬਾਰਾ। ਓਹੁ ਰੋਵੈ ਦੁਖੁ ਆਪਣਾ ਹਸਿ ਹਸਿ ਗਾਵੈ ਸਭ ਪਰਵਾਰਾ। ਸਭਨਾਂ ਮਨਿ ਵਾਧਾਈਆਂ ਰੁਣ ਝੁੰਝਨੜਾ ਰੁਣ ਝੁਣਕਾਰਾ। ਨਾਨਕੁ ਦਾਦਕੁ ਸੋਹਲੇ ਦੇਨਿ ਅਸੀਸਾਂ ਬਾਲੁ ਪਿਆਰਾ। ਚੁਖਹੁਂ ਬਿੰਦਕ ਬਿੰਦੁ ਕਰਿ ਬਿੰਦਹੁਂ ਕੀਤਾ ਪਰਬਤ ਭਾਰਾ। ਸਤਿ ਸੰਤੋਖ ਦਇਆ ਧਰਮੁ ਅਰਥੁ ਸੁਗਰਥ ਵਿਸਾਰਿ ਵਿਸਾਰਾ। ਕਾਮ ਕਰੋਧੁ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚਿ ਲੋਭੁ ਮੋਹੁ ਧ੍ਰੋਹ ਅਹੰਕਾਰਾ। ਮਹਾਂ ਜਾਲ ਫਾਥਾ ਵੇਚਾਰਾ ॥੭॥

rovai ratan gavāi kai māiā mohu aner gubārā | ohu rovai dukh āpaṇā has has gāvai sabh paravārā | sabhanān man vādhāīān ruṇ jhuñjhanaṛā ruṇ jhuṇakārā | nānak dādak sohale den asīsān bāl piārā | chukhahun bindak bind kar bindahun kītā parabat bhārā | sat santokh daiā dharam arath sugarath visār visārā | kām karodh virodh vich lobh mohu dhroh ahaṅkārā | mahān jāl phāthā vechārā |7|

He weeps, having lost the jewel — the clinging of maya, thick darkness. He weeps his own sorrow, while the whole family laughs and sings. Congratulations in every mind, and the tinkling music of joy. On father's and mother's side the wedding songs, and blessings on the dear child. Out of a speck he makes a mite, and out of a mite a mountain-load. Truth, contentment, pity, right living and able purpose — he forgets and forgets. In lust, anger and strife, in greed, clinging, deceit and pride — the poor thing is caught in the great net.

ਹੋਇ ਸੁਚੇਤ ਅਚੇਤ ਇਵ ਅਖੀਂ ਹੋਂਦੀ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਆ। ਵੈਰੀ ਮਿਤੁ ਨ ਜਾਣਦਾ ਡਾਇਣੁ ਮਾਉ ਸੁਭਾਉ ਸਮੋਆ। ਬੋਲਾ ਕੰਨੀ ਹੋਂਦਈ ਜਸੁ ਅਪਜਸੁ ਮੋਹੁ ਧੋਹੁ ਨਾ ਸੋਆ। ਗੁੰਗਾ ਜੀਭੈ ਹੁੰਦੀਐ ਦੁਧੁ ਵਿਚਿ ਵਿਸੁ ਘੋਲਿ ਮੁਹਿ ਚੋਆ। ਵਿਹੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਸਰ ਪੀਐ ਮਰਣ ਜੀਵਨ ਆਸ ਤ੍ਰਾਸ ਨ ਢੋਆ। ਸਰਪੁ ਅਗਨਿ ਵਲਿ ਹਥੁ ਪਾਇ ਕਰੈ ਮਨੋਰਥ ਪਕੜ ਖਲੋਆ। ਸਮਝੈ ਨਾਹੀ ਟਿਬਾ ਟੋਆ ॥੮॥

hoi suchet achet iv akhīn hondī annhā hoā | vairī mit na jāṇadā ḍāiṇ māu subhāu samoā | bolā kannī hondaī jas apajas mohu dhohu nā soā | guṅgā jībhai hundīai dudh vich vis ghol muh choā | vihu ammrit samasar pīai maraṇ jīvan ās trās na ḍhoā | sarap agan val hath pāi karai manorath pakaṛ khaloā | samajhai nāhī ṭibā ṭoā |8|

Being conscious, he is somehow unconscious — he has eyes and is blind. He does not know an enemy from a friend — the world's witch-nature has soaked into him. Deaf, though he has ears — he hears no praise, no blame, no love and no deceit. Mute, though he has a tongue — poison dissolved in milk is poured into his mouth. He drinks poison and nectar alike — with no thought of death or life, hope or fear. He puts his hand to the snake and the leaping fire, and grasps them, and stands there to get his wish. He cannot tell a mound from a hollow.

ਲੂਲਾ ਪੈਰੀ ਹੋਦਈ ਟੰਗਾਂ ਮਾਰਿ ਨ ਉਠਿ ਖਲੋਆ। ਹਥੋ ਹਥੁ ਨਚਾਈਐ ਆਸਾ ਬੰਧੀ ਹਾਰੁ ਪਰੋਆ। ਉਦਮ ਉਕਤਿ ਨ ਆਵਈ ਦੇਹਿ ਬਿਦੇਹਿ ਨ ਨਵਾਂ ਨਿਰੋਆ। ਹਗਣ ਮੂਤਣ ਛਡਣਾ ਰੋਗੁ ਸੋਗੁ ਵਿਚਿ ਦੁਖੀਆ ਰੋਆ। ਘੁਟੀ ਪੀਐ ਨ ਖੁਸੀ ਹੋਹਿ ਸਪਹੁੰ ਰਖਿਅੜਾ ਅਣਖੋਆ। ਗੁਣੁ ਅਵਗੁਣ ਨ ਵਿਚਾਰਦਾ ਨ ਉਪਕਾਰੁ ਵਿਕਾਰੁ ਅਲੋਆ। ਸਮਸਰ ਤਿਸੁ ਹਥੀਆਰੁ ਸੰਜੋਆ ॥੯॥

lūlā pairī hodaī ṭaṅgān mār na uṭh khaloā | hatho hath nachāīai āsā bandhī hār paroā | udam ukat na āvaī deh bideh na navān niroā | hagaṇ mūtaṇ chhaḍaṇā rog sog vich dukhīā roā | ghuṭī pīai na khusī hoh sapahun rakhiaṛā aṇakhoā | guṇ avaguṇ na vichāradā na upakār vikār aloā | samasar tis hathīār sañjoā |9|

Lame, though he has feet — he cannot get up and stand, and kicks his legs. He is danced from hand to hand, and hope strings a garland. No effort and no wit come to him — in a body and yet bodiless, never quite whole. Passing his stool and his water, in sickness and grief the poor thing weeps. He drinks the potion, and is still not pleased — protected only by somebody else from the snake. He weighs no goodness and no fault, and sees neither a good deed nor a bad. Weapon and armour are all the same to him.

ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਮਿਲਿ ਨਿੰਮਿਆ ਆਸਾਵੰਤੀ ਉਦਰੁ ਮਝਾਰੇ। ਰਸ ਕਸ ਖਾਇ ਨਿਲਜ ਹੋਇ ਛਹੁ ਛਹੁ ਧਰਣਿ ਧਰੈ ਪਗ ਧਾਰੇ। ਪੇਟ ਵਿਚਿ ਦਸ ਮਾਹ ਰਖਿ ਪੀੜਾ ਖਾਇ ਜਣੈ ਪੁਤੁ ਪਿਆਰੇ। ਜਣ ਕੈ ਪਾਲੈ ਕਸਟ ਕਰਿ ਖਾਨ ਪਾਨ ਵਿਚਿ ਸੰਜਮ ਸਾਰੇ। ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਦੇਇ ਪਿਆਲਿ ਦੁਧੁ ਘੁਟੀ ਵਟੀ ਦੇਇ ਨਿਹਾਰੇ। ਛਾਦਨੁ ਭੋਜਨੁ ਪੋਖਿਆ ਝੰਡਨ ਮੰਗਨ ਪੜ੍ਹਨ ਚਿਤਾਰੇ। ਪਾਂਧੇ ਪਾਸਿ ਬਹਾਲਿਆ ਖਟਿ ਲੁਟਾਇ ਹੋਇ ਸੁਚਿਆਰੇ। ਅਰਿਣਤ ਹੋਏ ਭਾਰੁ ਉਤਾਰੇ ॥੧੦॥

māt pitā mil nimmiā āsāvantī udar majhāre | ras kas khāi nilaj hoi chhahu chhahu dharaṇ dharai pag dhāre | peṭ vich das māh rakh pīṛā khāi jaṇai put piāre | jaṇ kai pālai kasaṭ kar khān pān vich sañjam sāre | guṛhatī dei piāl dudh ghuṭī vaṭī dei nihāre | chhādan bhojan pokhiā jhaṇḍan maṅgan paṛhan chitāre | pāndhe pās bahāliā khaṭ luṭāi hoi suchiāre | ariṇat hoe bhār utāre |10|

Mother and father met and conceived him; and she, full of hope, carried him in her belly. Eating what she liked, she sets her feet down gingerly, carefully on the ground. Keeping him ten months in her belly and bearing the pain, she bears the dear son. Having borne him, she rears him with hardship, keeping restraint in her own eating and drinking. She gives him the first drop, the cup of milk, gazing at him as she gives it. Clothing and feeding, she nourishes him; she thinks about his combing and his schooling. She seats him with the teacher, spending her earnings to make him fine. Free of the debt, she has laid down her burden.

ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਨੰਦ ਵਿਚਿ ਪੁਤੈ ਦੀ ਕੁੜਮਾਈ ਹੋਈ। ਰਹਸੀ ਅੰਗ ਨ ਮਾਵਈ ਗਾਵੈ ਸੋਹਿਲੜੇ ਸੁਖ ਹੋਈ। ਵਿਗਸੀ ਪੁਤ੍ਰ ਵਿਆਹਿਐ ਘੋੜੀ ਲਾਵਾਂ ਗਾਵ ਭਲੋਈ। ਸੁਖਾਂ ਸੁਖੈ ਮਾਵੜੀ ਪੁਤੁ ਨੂੰਹ ਦਾ ਮੇਲ ਅਲੋਈ। ਨੁਹੁ ਨਿਤ ਕੰਤ ਕੁਮੰਤੁ ਦੇਇ ਵਿਹਰੇ ਹੋਵਨਿ ਸਸੁ ਵਿਗੋਈ। ਲਖ ਉਪਕਾਰੁ ਵਿਸਾਰਿ ਕੈ ਪੁਤੁ ਕੁਪੁਤਿ ਚਕੀ ਉਠਿ ਝੋਈ। ਹੋਵੈ ਸਰਵਣ ਵਿਰਲਾ ਕੋਈ ॥੧੧॥

mātā pitā anand vich putai dī kuṛamāī hoī | rahasī aṅg na māvaī gāvai sohilaṛe sukh hoī | vigasī putr viāhiai ghoṛī lāvān gāv bhaloī | sukhān sukhai māvaṛī put nūnh dā mel aloī | nuhu nit kant kumant dei vihare hovan sas vigoī | lakh upakār visār kai put kuput chakī uṭh jhoī | hovai saravaṇ viralā koī |11|

Mother and father, in bliss, at the betrothal of their son. She cannot be contained for joy, singing the songs of happiness. Delighted at the son's wedding, she sings the wedding songs sweetly. The mother makes her vows, seeing son and daughter-in-law meet. The daughter-in-law gives her husband bad advice every day; they grow estranged, and the mother-in-law is undone. Forgetting a hundred thousand kindnesses, the bad son sets his mother to grind at the mill. Rare is a Sarvan, the devoted son.

ਕਾਮਣਿ ਕਾਮਣਿਆਰੀਐ ਕੀਤੋ ਕਾਮਣੁ ਕੰਤ ਪਿਆਰੇ। ਜੰਮੇ ਸਾਈਂ ਵਿਸਾਰਿਆ ਵੀਵਾਹਿਆ ਮਾਂ ਪਿਓ ਵਿਸਾਰੇ। ਸੁਖਾਂ ਸੁਖਿ ਵਿਵਾਹਿਆ ਸਉਣੁ ਸੰਜੋਗੁ ਵਿਚਾਰਿ ਵਿਚਾਰੇ। ਪੁਤ ਨੂਹੈਂ ਦਾ ਮੇਲੁ ਵੇਖਿ ਅੰਗ ਨ ਮਾਵਨਿ ਮਾਂ ਪਿਉ ਵਾਰੇ। ਨੁੰਹੁ ਨਿਤ ਮੰਤ ਕੁਮੰਤ ਦੇਇ ਮਾਂ ਪਿਓ ਛਡਿ ਵਡੇ ਹਤਿਆਰੇ। ਵਖ ਹੋਵੈ ਪੁਤੁ ਰੰਨਿ ਲੈ ਮਾਂ ਪਿਉ ਦੇ ਉਪਕਾਰੁ ਵਿਸਾਰੇ। ਲੋਕਾਚਾਰਿ ਹੁਇ ਵਡੇ ਕੁਚਾਰੇ ॥੧੨॥

kāmaṇ kāmaṇiārīai kīto kāmaṇ kant piāre | jamme sāīn visāriā vīvāhiā mān pio visāre | sukhān sukh vivāhiā sauṇ sañjog vichār vichāre | put nūhain dā mel vekh aṅg na māvan mān piu vāre | nunhu nit mant kumant dei mān pio chhaḍ vaḍe hatiāre | vakh hovai put rann lai mān piu de upakār visāre | lokāchār hui vaḍe kuchāre |12|

O charming woman, you have cast your spell on the dear husband. Born, he forgot the Lord; married, he forgot his mother and father. Making his vows, he was wed, weighing omen and match. Seeing son and daughter-in-law meet, mother and father could not be contained for joy. The daughter-in-law gives daily bad advice — leaving mother and father, they become great murderers. The son splits off, taking his wife, forgetting the kindness of mother and father. In worldly custom they grow great in bad conduct.

ਮਾਂ ਪਿਉ ਪਰਹਰਿ ਸੁਣੈ ਵੇਦੁ ਭੇਦੁ ਨ ਜਾਣੈ ਕਥਾ ਕਹਾਣੀ। ਮਾਂ ਪਿਉ ਪਰਹਰਿ ਕਰੈ ਤਪੁ ਵਣਖੰਡਿ ਭੁਲਾ ਫਿਰੈ ਬਿਬਾਣੀ। ਮਾਂ ਪਿਉ ਪਰਹਰਿ ਕਰੈ ਪੂਜੁ ਦੇਵੀ ਦੇਵ ਨ ਸੇਵ ਕਮਾਣੀ। ਮਾਂ ਪਿਉ ਪਰਹਰਿ ਨ੍ਹਾਵਣਾ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਘੁੰਮਣ ਵਾਣੀ। ਮਾਂ ਪਿਉ ਪਰਹਰਿ ਕਰੈ ਦਾਨ ਬੇਈਮਾਨ ਅਗਿਆਨ ਪਰਾਣੀ। ਮਾਂ ਪਿਉ ਪਰਹਰਿ ਵਰਤ ਕਰਿ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੰਮੈ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਣੀ। ਗੁਰੁ ਪਰਮੇਸਰੁ ਸਾਰੁ ਨ ਜਾਣੀ ॥੧੩॥

mān piu parahar suṇai ved bhed na jāṇai kathā kahāṇī | mān piu parahar karai tap vaṇakhaṇḍ bhulā phirai bibāṇī | mān piu parahar karai pūj devī dev na sev kamāṇī | mān piu parahar nhāvaṇā aṭhasaṭh tīrath ghummaṇ vāṇī | mān piu parahar karai dān beīmān agiān parāṇī | mān piu parahar varat kar mar mar jammai bharam bhulāṇī | gur paramesar sār na jāṇī |13|

Leaving his mother and father, he hears the Veda — and knows neither the secret, nor the story, nor the telling. Leaving his mother and father, he does penance — lost in the forest, wandering the waste. Leaving his mother and father, he worships — and earns the service of no god and no goddess. Leaving his mother and father, he bathes — whirling round all sixty-eight holy places. Leaving his mother and father, he gives charity — a faithless, ignorant creature. Leaving his mother and father, he fasts — dying and dying, he is born again, lost in doubt. He does not know the heart of it: the Guru is God.

ਕਾਦਰੁ ਮਨਹੁਂ ਵਿਸਾਰਿਆ ਕੁਦਰਤਿ ਅੰਦਰਿ ਕਾਦਰੁ ਦਿਸੈ। ਜੀਉ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਜਿਆ ਸਾਸ ਮਾਸ ਦੇ ਜਿਸੈ ਕਿਸੈ। ਅਖੀਂ ਮੁਹੁਂ ਨਕੁ ਕੰਨੁ ਦੇਇ ਹਥੁ ਪੈਰੁ ਸਭਿ ਦਾਤ ਸੁ ਤਿਸੈ। ਅਖੀਂ ਦੇਖੈ ਰੂਪ ਰੰਗੁ ਸਬਦਿ ਸੁਰਤਿ ਮੁਹਿ ਕੰਨ ਸਰਿਸੈ। ਨਕ ਵਾਸ ਹਥੀਂ ਕਿਰਤ ਪੈਰੀ ਚਲਣ ਪਲ ਪਲ ਖਿਸੈ। ਵਾਲ ਦੰਦ ਮੂੰਹ ਰੋਮ ਰੋਮ ਸਾਸ ਗਿਰਾਸਿ ਸਮਾਲਿ ਸਲਿਸੈ। ਸਾਦੀ ਲਬੈ ਸਾਹਿਬੋ ਤਿਸ ਤੂੰ ਸੰਮਲ ਸੌਵੈਂ ਹਿਸੈ। ਲੂਣ ਪਾਇ ਕਰਿ ਆਟੈ ਮਿਸੈ ॥੧੪॥

kādar manahun visāriā kudarat andar kādar disai | jīu piṇḍ de sājiā sās mās de jisai kisai | akhīn muhun nak kann dei hath pair sabh dāt su tisai | akhīn dekhai rūp raṅg sabad surat muh kann sarisai | nak vās hathīn kirat pairī chalaṇ pal pal khisai | vāl dand mūnh rom rom sās girās samāl salisai | sādī labai sāhibo tis tūn sammal sauvain hisai | lūṇ pāi kar āṭai misai |14|

He forgot the Creator out of his mind — and yet the Creator is seen inside the creation. He shaped the life and the body, giving breath and flesh to each and all. The eyes, the mouth, the nose and the ears He gave; hands and feet — every gift is His. With the eyes He sees form and colour; awareness of the Word joins the mouth and the ears. The nose to smell, the hands to work, the feet to walk — and every moment slipping away. Hair, teeth, mouth, every pore — with breath and mouthful He tends and cares. You take the sweetness that is the Master's gift — so remember the One whose even the hundredth part is. As salt is put into the flour and kneaded, so He is mixed into everything.

ਦੇਹੀ ਵਿਚਿ ਨ ਜਾਪਈ ਨੀਂਦ ਭੁਖੁ ਤੇਹ ਕਿਥੈ ਵਸੈ। ਹਸਣੁ ਰੋਵਣੁ ਗਾਵਣਾ ਛਿਕ ਡਿਕਾਰੁ ਖੰਘੂਰਣੁ ਦਸੈ। ਆਲਕ ਤੇ ਅੰਗਵਾੜੀਆਂ ਹਿਡਕੀ ਖੁਰਕਣੁ ਪਰਸ ਪਰਸੈ। ਉਭੇ ਸਾਹ ਉਬਾਸੀਆਂ ਚੁਟਕਾਰੀ ਤਾੜੀ ਸੁਣਿ ਕਿਸੈ। ਆਸਾ ਮਨਸਾ ਹਰਖੁ ਸੋਗੁ ਜੋਗੁ ਭੋਗੁ ਦੁਖੁ ਸੁਣਿ ਨ ਵਿਗਸੈ। ਜਾਗਦਿਆਂ ਲਖੁ ਚਿਤਵਣੀ ਸੁਤਾ ਸੁਹਣੇ ਅੰਦਰਿ ਧਸੈ। ਸੁਤਾ ਹੀ ਬਰੜਾਂਵਦਾ ਕਿਰਤ ਵਿਰਤ ਵਿਚਿ ਜਸ ਅਪਜਸੈ। ਤਿਸਨਾ ਅੰਦਰਿ ਘਣਾ ਤਰਸੈ ॥੧੫॥

dehī vich na jāpaī nīnd bhukh teh kithai vasai | hasaṇ rovaṇ gāvaṇā chhik ḍikār khaṅghūraṇ dasai | ālak te aṅgavāṛīān hiḍakī khurakaṇ paras parasai | ubhe sāh ubāsīān chuṭakārī tāṛī suṇ kisai | āsā manasā harakh sog jog bhog dukh suṇ na vigasai | jāgadiān lakh chitavaṇī sutā suhaṇe andar dhasai | sutā hī baraṛānvadā kirat virat vich jas apajasai | tisanā andar ghaṇā tarasai |15|

It is not known inside the body — where do sleep, hunger and thirst live? Laughing, weeping, singing, sneezing, belching, coughing — they tell of a hidden order. Yawning and stretching, hiccups, itching, touch on touch; deep sighs and gapings, snapping fingers, hearing a clap — from whom? Hope and craving, joy and sorrow, yoga, enjoyment, pain — hearing of them, a man does not blossom. Awake, a hundred thousand thoughts; asleep, he sinks into a dream. Even asleep he mutters, in his work praise and bad name. Inside his own thirst he pines away.

ਗੁਰਮਤਿ ਦੁਰਮਤਿ ਵਰਤਣਾ ਸਾਧੁ ਅਸਾਧੁ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚਿ ਵਸੈ। ਤਿੰਨ ਵੇਸ ਜਮਵਾਰ ਵਿਚਿ ਹੋਇ ਸੰਜੋਗੁ ਵਿਜੋਗੁ ਮੁਣਸੈ। ਸਹਸ ਕੁਬਾਣ ਨ ਵਿਸਰੈ ਸਿਰਜਣਹਾਰੁ ਵਿਸਾਰਿ ਵਿਗਸੈ। ਪਰ ਨਾਰੀ ਪਰ ਦਰਬੁ ਹਿਤੁ ਪਰ ਨਿੰਦਾ ਪਰਪੰਚ ਰਹਸੈ। ਨਾਮ ਦਾਨ ਇਸਨਾਨੁ ਤਜਿ ਕੀਰਤਨ ਕਥਾ ਨ ਸਾਧੁ ਪਰਸੈ। ਕੁਤਾ ਚਉਕ ਚੜ੍ਹਾਈਐ ਚਕੀ ਚਟਣਿ ਕਾਰਣ ਨਸੈ। ਅਵਗੁਣਿਆਰਾ ਗੁਣ ਨ ਸਰਸੈ ॥੧੬॥

guramat duramat varataṇā sādh asādh saṅgat vich vasai | tinn ves jamavār vich hoi sañjog vijog muṇasai | sahas kubāṇ na visarai sirajaṇahār visār vigasai | par nārī par darab hit par nindā parapañch rahasai | nām dān isanān taj kīratan kathā na sādh parasai | kutā chauk chaṛhāīai chakī chaṭaṇ kāraṇ nasai | avaguṇiārā guṇ na sarasai |16|

The Guru's wisdom and bad thinking work away; the holy and the unholy live side by side. In the three costumes of Death's turn, meeting and parting are measured out. He never forgets a thousand ill words — and yet he forgets the Creator, and still blossoms. Loving other men's women, other people's wealth, other people's gossip, he delights in show. Leaving the Name, the giving and the clean living, he never touches kirtan, teaching or the holy. A dog raised at the crossroads still runs off to lick the millstone. The faulty man takes no pleasure in goodness.

ਜਿੳ ਬਹੁ ਵਰਨ ਵਣਾਸਪਤਿ ਮੂਲ ਪਤ੍ਰ ਫਲੁ ਫੁਲੁ ਘਨੇਰੇ। ਇਕ ਵਰਣ ਬੈਸੰਤਰੈ ਸਭਸੈ ਅੰਦਰਿ ਕਰਦਾ ਡੇਰੇ। ਰੂਪੁ ਅਨੂਪ ਅਨੇਕ ਹੋਇ ਰੰਗੁ ਸੁਰੰਗ ਸੁ ਵਾਂਸ ਚੰਗੇਰੇ। ਵਾਂਸਹੁ ਉਠਿ ਉਪਠਿ ਕਰਿ ਜਾਲਿ ਕਰੰਦਾ ਭਸਮੈ ਢੇਰੇ। ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀ ਗਊ ਵੰਸ ਅੰਗੁ ਅੰਗੁ ਧਰਿ ਨਾਉ ਲਵੇਰੇ। ਸਦੀ ਆਵੈ ਨਾਉ ਸੁਣਿ ਪਾਲੀ ਚਾਰੈ ਮੇਰੇ ਤੇਰੇ। ਸਭਨਾ ਦਾ ਇਕੁ ਰੰਗੁ ਦੁਧ ਘਿਅ ਪਟ ਭਾਂਡੈ ਦੋਖ ਨੇ ਹੇਰੇ। ਚਿਤੈ ਅੰਦਰਿ ਚੇਤੁ ਚਿਤੇਰੇ ॥੧੭॥

jiu bahu varan vaṇāsapat mūl patr phal phul ghanere | ik varaṇ baisantarai sabhasai andar karadā ḍere | rūp anūp anek hoi raṅg suraṅg su vāns chaṅgere | vānsahu uṭh upaṭh kar jāl karandā bhasamai ḍhere | raṅg biraṅgī gaū vans aṅg aṅg dhar nāu lavere | sadī āvai nāu suṇ pālī chārai mere tere | sabhanā dā ik raṅg dudh ghia paṭ bhāṇḍai dokh ne here | chitai andar chet chitere |17|

As in the many-coloured plants — root, leaf, fruit and flower in plenty — the one fire is of a single kind, making its home inside them all; matchless and many are the forms, and the lovely-coloured good bamboo — but rising out of the bamboo, the fire burns it to a heap of ash; the varied cows, limb on limb, are called milk-cows; called by name, the herdsman grazes them, 'mine and yours' — and yet they all give one milk and one butter, though the vessels differ, and no fault is seen. Inside your own mind, remember the Painter of it all.

ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਾਸੁ ਹੈ ਫੁਲੀ ਵਾਸੁ ਨਿਵਾਸ ਚੰਗੇਰੀ। ਤਿਲ ਫੁਲਾਂ ਦੇ ਸੰਗਿ ਮਿਲਿ ਪਤਿਤੁ ਪੁਨੀਤੁ ਫੁਲੇਲ ਘਵੇਰੀ । ਅਖੀਂ ਦੇਖਿ ਅਨ੍ਹੇਰ ਕਰਿ ਮਨ ਅੰਧੇ ਤਨ ਅੰਧ ਅੰਧੇਰੀ। ਛਿਅ ਰੁਤ ਬਾਰਹ ਮਾਹ ਵਿਚਿ ਸੂਰਜ ਇਕੁ ਨ ਘੁਘੂ ਹੇਰੀ। ਸਿਮਰਣ ਕੂੰਜ ਧਿਆਨ ਕਛੁ ਪਥਰ ਕੀੜੇ ਰਿਜਕ ਸਵੇਰੀ। ਕਰਤੈ ਨੋ ਕੀਤਾ ਨ ਚਿਤੇਰੀ ॥੧੮॥

dharatī pāṇī vās hai phulī vās nivās chaṅgerī | til phulān de saṅg mil patit punīt phulel ghaverī | akhīn dekh anher kar man andhe tan andh andherī | chhia rut bārah māh vich sūraj ik na ghughū herī | simaraṇ kūñj dhiān kachh pathar kīṛe rijak saverī | karatai no kītā na chiterī |18|

The earth and the water have their fragrance; and the flower's scent lives better in it. Meeting the sesame, the flowers make the fallen pure — fragrant perfume-oil out of a lowly seed. Seeing with his eyes, he makes darkness — mind blind, body in the dark of the dark. Through six seasons and twelve months there is one sun — and the owl does not see it. The crane's remembering, the tortoise's meditation, the stone-insect's early food — the One feeds them all. And still the created does not remember the Creator.

ਘੁਘੂ ਚਾਮਚਿੜਕ ਨੋ ਦੇਹੁਂ ਨ ਸੁਝੈ ਚਾਨਣ ਹੋਂਦੇ। ਰਾਤਿ ਅਨ੍ਹੇਰੀ ਦੇਖਦੇ ਬੋਲੁ ਕੁਬੋਲੁ ਅਬੋਲੁ ਖਲੋਂਦੇ। ਮਨਮੁਖ ਅੰਨ੍ਹੇ ਰਾਤਿ ਦਿਹੁਂ ਸੁਰਤਿ ਵਿਹੂਣੇ ਚਕੀ ਝੋਂਦੇ। ਅਉਗੁਣ ਚੁਣਿ ਚੁਣਿ ਛਡਿ ਗੁਣ ਪਰਹਰਿ ਹੀਰੇ ਫਟਕ ਪਰੋਂਦੇ। ਨਾਉ ਸੁਜਾਖੇ ਅੰਨੑਹਿਆਂ ਮਾਇਆ ਮਦ ਮਤਵਾਲੇ ਰੋਂਦੇ। ਕਾਮ ਕਰੋਧ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚਿ ਚਾਰੇ ਪਲੇ ਭਰਿ ਭਰਿ ਧੋਂਦੇ। ਪਥਰ ਪਾਪ ਨ ਛੁਟਹਿ ਢੋਂਦੇ ॥੧੯॥

ghughū chāmachiṛak no dehun na sujhai chānaṇ honde | rāt anherī dekhade bol kubol abol khalonde | manamukh annhe rāt dihun surat vihūṇe chakī jhonde | auguṇ chuṇ chuṇ chhaḍ guṇ parahar hīre phaṭak paronde | nāu sujākhe annhhiān māiā mad matavāle ronde | kām karodh virodh vich chāre pale bhar bhar dhonde | pathar pāp na chhuṭah ḍhonde |19|

The owl and the bat do not see, though the daylight shines. They see in the dark night; well spoken to or ill, they stand mute. The manmukhs are blind night and day, empty of awareness, grinding at the mill. Picking out and throwing away the goodness, and holding on to the faults — they string crystals and leave the diamonds. Named 'clear-sighted', they are the blind; drunk on the wine of maya, they weep. In lust, anger and strife they fill all four skirts and wash them endlessly. The stones of sin, once carried, are never shed.

ਥਲਾਂ ਅੰਦਰਿ ਅਕ ਉਗਵਨਿ ਵੁਠੇ ਮੀਂਹ ਪਵੈ ਮੁਹਿ ਮੋਆ। ਪਤਿ ਟੁਟੈ ਦੁਧ ਵਹਿ ਚਲੈ ਪੀਤੈ ਕਾਲਕੂਟ ਓਹੁ ਹੋਆ। ਅਕਹੁਂ ਫਲ ਹੁਇ ਖਖੜੀ ਨਿਹਫਲ ਸੋ ਫਲ ਅਕਤਿਡੁ ਭੋਆ। ਵਿਹੁ ਨਸੈ ਅਕ ਦੁਧ ਤੇ ਸਪੁ ਖਾਧਾ ਖਾਇ ਅਕ ਨਰੋਆ। ਸੋ ਅਕ ਚਰਿ ਕੈ ਬਕਰੀ ਦੇਇ ਦੁਧੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮੋਹਿ ਚੋਆ। ਸਪੈ ਦੁਧੁ ਪੀਆਲੀਐ ਵਿਸੁ ਉਗਾਲੈ ਪਾਸਿ ਖੜੋਆ। ਗੁਣ ਕੀਤੇ ਅਵਗੁਣ ਕਰਿ ਢੋਆ ॥੨੦॥

thalān andar ak ugavan vuṭhe mīnh pavai muh moā | pat ṭuṭai dudh vah chalai pītai kālakūṭ ohu hoā | akahun phal hui khakhaṛī nihaphal so phal akatiḍ bhoā | vihu nasai ak dudh te sap khādhā khāi ak naroā | so ak char kai bakarī dei dudh ammrit moh choā | sapai dudh pīālīai vis ugālai pās khaṛoā | guṇ kīte avaguṇ kar ḍhoā |20|

In the wastes the milkweed grows; and when the rain falls, its milk withers at the mouth. Break its leaf, and milk flows; drink it, and it is deadly poison. Out of the milkweed comes a pod, fruitless — and the milkweed locust eats that fruit. The poison flees from the milkweed's milk — a snake-bitten man, eating milkweed, is healed. Grazing on that milkweed, the goat gives milk, dripping nectar into the mouth. Give the snake milk to drink, and it stands there spewing poison. For good it gives back evil.

ਕੁਹੈ ਕਸਾਈ ਬਕਰੀ ਲਾਇ ਲੂਣ ਸੀਖ ਮਾਸੁ ਪਰੋਆ। ਹਸਿ ਹਸਿ ਬੋਲੈ ਕੁਹੀਂਦੀ ਖਾਧੇ ਅਕੁ ਹਾਲ ਇਹ ਹੋਆ। ਮਾਸ ਖਾਨ ਗਲ ਛੁਰੀ ਦੇ ਹਾਲ ਤਿਨਾੜਾ ਕਉਣੁ ਅਲੋਆ। ਜੀਭੈ ਹੰਦਾ ਫੇੜਿਐ ਖਉ ਦੰਦਾਂ ਮੁਹੁ ਭੰਨਿ ਵਿਗੋਆ। ਪਰ ਤਨ ਪਰ ਧਨ ਨਿੰਦ ਕਰਿ ਹੋਆ ਦੁਜੀਭਾ ਬਿਸੀਅਰੁ ਭੋਆ। ਵਸਿ ਆਵੈ ਗੁਰਮੰਤ ਸੁਣਿ ਨਿਗੁਰਾ ਮਨਮੁਖ ਸੁਣੈ ਨ ਸੋਆ। ਵੇਖਿ ਨ ਚਲੈ ਅਗੈ ਟੋਆ ॥੨੧॥

kuhai kasāī bakarī lāi lūṇ sīkh mās paroā | has has bolai kuhīndī khādhe ak hāl ih hoā | mās khān gal chhurī de hāl tināṛā kauṇ aloā | jībhai handā pheṛiai khau dandān muhu bhann vigoā | par tan par dhan nind kar hoā dujībhā bisīar bhoā | vas āvai guramant suṇ nigurā manamukh suṇai na soā | vekh na chalai agai ṭoā |21|

The butcher slaughters the goat, salts it, and spits the flesh on the skewer. Being slaughtered, it laughs and laughs, and accepts it: 'From eating the milkweed, this state has come.' Those who eat that flesh, with the knife at the throat — what will their state be? By the tongue's misdeed and the teeth's ruin, the mouth is broken and spoiled. Slandering other people's bodies and wealth, he becomes a two-tongued, wandering serpent. He is tamed by hearing the Guru's sacred word — but the guru-less manmukh does not hear it. He walks without looking, and there is a pit ahead.

ਆਪਿ ਨ ਵੰਞੈ ਸਾਹੁਰੈ ਲੋਕਾਂ ਮਤੀਂ ਦੇ ਸਮਝਾਏ। ਚਾਨਣੁ ਘਰ ਵਿਚਿ ਦੀਵਿਅਹੁਂ ਹੇਠ ਅੰਨੇਰੁ ਨ ਸਕੈ ਮਿਟਾਏ। ਹਥੁ ਦੀਵਾ ਫੜਿ ਆਖੁੜੈ ਹੁਇ ਚਕਚਉਧੀ ਪੈਰ ਥਿੜਾਏ॥ ਹਥ ਕੰਙਣੁ ਲੈ ਆਰਸੀ ਅਉਖਾ ਹੋਵੈ ਦੇਖਿ ਦਿਖਾਏ। ਦੀਵਾ ਇਕਤੁ ਹਥੁ ਲੈ ਆਰਸੀ ਦੂਜੈ ਹਥਿ ਫੜਾਏ। ਹੁੰਦੇ ਦੀਵੇ ਆਰਸੀ ਆਖੁਰ ਟੋਏ ਪਾਉਂਦਾ ਜਾਏ। ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਕੁਦਾਉ ਹਰਾਏ ॥੨੨॥

āp na vañai sāhurai lokān matīn de samajhāe | chānaṇ ghar vich dīviahun heṭh anner na sakai miṭāe | hath dīvā phaṛ ākhuṛai hui chakachaudhī pair thiṛāe | hath kaṅaṇ lai ārasī aukhā hovai dekh dikhāe | dīvā ikat hath lai ārasī dūjai hath phaṛāe | hunde dīve ārasī ākhur ṭoe pāundā jāe | dūjā bhāu kudāu harāe |22|

He does not go to the true home himself, and still he instructs the people with his advice. The lamp gives light in the house, and cannot drive off the dark right under itself. Holding the lamp in his hand, he stumbles, dazzled, his feet slipping. With a bracelet and a mirror in his hands, he finds it hard to see or to show. A lamp in one hand and a mirror in the other — and with lamp and mirror both, he stumbles into pits as he goes. Loving anything else is a losing throw, and it is beaten.

ਅਮਿਅ ਸਰੋਵਰੁ ਮਰੈ ਡੁਬਿ ਤਰੈ ਨ ਮਨਤਾਰੂ ਸੁ ਅਵਾਈ। ਪਾਰਸ ਪਰਸਿ ਨ ਪੱਥਰਹੁਂ ਕੰਚਨ ਹੋਇ ਨ ਅਘੜੁ ਘੜਾਈ। ਬਿਸੀਅਰੁ ਵਿਸੁ ਨ ਪਰਹਰੈ ਅਠ ਪਹਰਿ ਚੰਨਣਿ ਲਪਟਾਈ। ਸੰਖ ਸਮੁੰਦਹੁਂ ਸਖਣਾ ਰੋਵੈ ਧਾਹਾਂ ਮਾਰਿ ਸੁਣਾਈ। ਘੁਘੂ ਸੁਝ ਨ ਸੁਝਈ ਸੂਰਜੁ ਜੋਤਿ ਨ ਲੁਕੈ ਲੁਕਾਈ। ਮਨਮੁਖ ਵਡਾ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਸੁਆਇ ਲੁਭਾਈ। ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਨ ਚਿਤਿ ਵਸਾਈ ॥੨੩॥

amia sarovar marai ḍub tarai na manatārū su avāī | pāras paras na pattharahun kañchan hoi na aghaṛ ghaṛāī | bisīar vis na paraharai aṭh pahar channaṇ lapaṭāī | saṅkh samundahun sakhaṇā rovai dhāhān mār suṇāī | ghughū sujh na sujhaī sūraj jot na lukai lukāī | manamukh vaḍā akritaghan dūjai bhāi suāi lubhāī | sirajanahār na chit vasāī |23|

He drowns and dies in the pool of nectar, the false swimmer who cannot cross. Touched by the gold-making stone, a stone does not become gold — the shapeless is not shaped. The serpent does not give up its poison, though it wrap the sandal all eight watches. The conch, though from the sea, is empty — it cries and wails aloud. The owl sees nothing — and yet the sun's light does not hide by hiding. The manmukh is deeply ungrateful, lured by loving other things and by self-interest. He never sets the Creator inside his heart.

ਮਾਂ ਗਭਣ ਜੀਅ ਜਾਣਦੀ ਪੁਤੁ ਸਪੁਤੁ ਹੋਵੈ ਸੁਖਦਾਈ। ਕਪੁਤਹੁਂ ਧੀ ਚੰਗੇਰੜੀ ਪਰ ਘਰਿ ਜਾਇ ਵਸਾਇ ਨ ਆਈ। ਕੁਧੀਅਹੁਂ ਸਪ ਸਕਾਰਥਾ ਜਾਉ ਜਣੇਂਦੀ ਜਣਿ ਜਣਿ ਖਾਈ। ਮਾਂ ਡਾਇਣ ਧੰਨ ਧੰਨ ਹੈ ਕਪਟੀ ਪੁਤੈ ਖਾਇ ਅਘਾਈ। ਬਾਮ੍ਹਣ ਗਾਈ ਖਾਇ ਸਪ ਫੜਿ ਗੁਰਮੰਤ੍ਰ ਪਵਾਇ ਪਿੜਾਈ। ਨਿਗੁਰੇ ਤੁਲਿ ਨ ਹੋਰੁ ਕੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰੈ ਸਿਰਠਿ ਉਪਾਈ। ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨ ਗੁਰੁ ਸਰਣਾਈ ॥੨੪॥

mān gabhaṇ jīa jāṇadī put saput hovai sukhadāī | kaputahun dhī chaṅgeraṛī par ghar jāi vasāi na āī | kudhīahun sap sakārathā jāu jaṇendī jaṇ jaṇ khāī | mān ḍāiṇ dhann dhann hai kapaṭī putai khāi aghāī | bāmhaṇ gāī khāi sap phaṛ guramantr pavāi piṛāī | nigure tul na hor ko sirajaṇahārai siraṭh upāī | mātā pitā na gur saraṇāī |24|

The pregnant mother wishes her child to be a good son, a giver of joy. Better than a bad son is a good daughter, who goes to another house and settles there well. Better than a bad daughter is even the snake — the mother who bears it, it eats, brood by brood. Blessed, blessed is even the witch-mother who, deceitful, eats her son to the full. The Brahmin who eats the cow in sin, and the snake seized by the Guru's word and made to dance — all these have some remedy. But there is nothing like the guru-less, in all the creation the Creator made. He has neither mother, nor father, nor the Guru's shelter.

ਨਿਗੁਰੇ ਲਖ ਨ ਤੁਲ ਤਿਸ ਨਿਗੁਰੇ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਿ ਨ ਆਏ। ਜੋ ਗੁਰ ਗੋਪੈ ਆਪਣਾ ਤਿਸੁ ਡਿਠੇ ਨਿਗੁਰੇ ਸਰਮਾਏ। ਸੀਹ ਸਉਹਾਂ ਜਾਣਾ ਭਲਾ ਨਾ ਤਿਸੁ ਬੇਮੁਖ ਸਉਹਾਂ ਜਾਏ। ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਜੋ ਮੁਹੁ ਫਿਰੈ ਤਿਸ ਮੁਹਿ ਲਗਣੁ ਵਡੀ ਬਲਾਏ। ਜੋ ਤਿਸੁ ਮਾਰੈ ਧਰਮ ਹੈ ਮਾਰਿ ਨ ਹੰਘੈ ਆਪੁ ਹਟਾਏ। ਸੁਆਮਿ ਧੋਹੀ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਬਾਮਣ ਗਊ ਵਿਸਾਹਿ ਮਰਾਏ। ਬੇਮੁਖ ਲੂੰਅ ਨ ਤੁਲਿ ਤੁਲਾਏ ॥੨੫॥

nigure lakh na tul tis nigure satigur saraṇ na āe | jo gur gopai āpaṇā tis ḍiṭhe nigure saramāe | sīh sauhān jāṇā bhalā nā tis bemukh sauhān jāe | satigur te jo muhu phirai tis muh lagaṇ vaḍī balāe | jo tis mārai dharam hai mār na haṅghai āp haṭāe | suām dhohī akritaghaṇ bāmaṇ gaū visāh marāe | bemukh lūan na tul tulāe |25|

A hundred thousand sins do not equal the guru-less — the guru-less man who never came to the True Guru's shelter. The one who hides his own Guru — seeing him, even the guru-less are ashamed. Better to go before a lion than to face that faithless one. The one who turns his face from the True Guru — to meet his face is a great calamity. Whoever strikes him does what is right — and yet you cannot strike him; you turn away in disgust. The master-betrayer, the ungrateful, the treacherous killer of Brahmin and cow — the faithless one does not weigh even as much as a hair.

ਮਾਨਸ ਦੇਹਿ ਦੁਲੰਭੁ ਹੈ ਜੁਗਹ ਜੁਗੰਤਰਿ ਆਵੈ ਵਾਰੀ। ਉਤਮ ਜਨਮੁ ਦੁਲੰਭੁ ਹੈ ਇਕ ਵਾਕੀ ਕੋੜਮਾ ਵੀਚਾਰੀ। ਦੇਹਿ ਅਰੋਗ ਦੁਲੰਭੁ ਹੈ ਭਾਗਠੁ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਹਿਤਕਾਰੀ। ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਦੁਲੰਭੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖਫਲ ਭਗਤਿ ਪਿਆਰੀ। ਫਾਥਾ ਮਾਇਆ ਮਹਾਂ ਜਾਲਿ ਪੰਜ ਦੂਤ ਜਮਕਾਲ ਸੁ ਭਾਰੀ। ਜਿਉ ਕਰਿ ਸਹਾ ਵਹੀਰ ਵਿਚਿ ਪਰ ਹਥਿ ਪਾਸਾ ਪਉਛਕਿ ਸਾਰੀ। ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਕੁਦਾਇਅੜ ਜਮ ਜੰਦਾਰੁ ਸਾਰ ਸਿਰ ਮਾਰੀ। ਆਵੈ ਜਾਏ ਭਵਾਈਐ ਭਵਜਲੁ ਅੰਦਰਿ ਹੋਇ ਖੁਆਰੀ। ਹਾਰੈ ਜਨਮ ਅਮੋਲੁ ਜੁਆਰੀ ॥੨੬॥

mānas deh dulambh hai jugah jugantar āvai vārī | utam janam dulambh hai ik vākī koṛamā vīchārī | deh arog dulambh hai bhāgaṭh māt pitā hitakārī | sādhū saṅg dulambh hai guramukh sukhaphal bhagat piārī | phāthā māiā mahān jāl pañj dūt jamakāl su bhārī | jiu kar sahā vahīr vich par hath pāsā pauchhak sārī | dūjai bhāi kudāiaṛ jam jandār sār sir mārī | āvai jāe bhavāīai bhavajal andar hoi khuārī | hārai janam amol juārī |26|

The human body is rare; age upon age the turn comes round. A high birth is rare — with one voice the whole family thought it over. A healthy body is rare, and a fortunate, loving mother and father. The holy company is rare — the Gurmukh's fruit of joy, beloved devotion. Caught in the great net of maya, the five messengers and Death heavy on him; like a hare in the hunt's caravan, the dice and the pieces in another's hand. Loving anything else, the false throw — Death's iron mace on his head. He comes and goes, spun about, ruined in the ocean of fear. The gambler loses the priceless birth.

ਇਹੁ ਜਗੁ ਚਉਪੜ ਖੇਲੁ ਹੈ ਆਵਾ ਗਉਣ ਭਉਜਲ ਸੈਂਸਾਰੇ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋੜਾ ਸਾਧਸੰਗਿ ਪੂਰਾ ਸਤਿਗੁਰ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ। ਲਗ ਜਾਇ ਸੋ ਪੁਗ ਜਾਇ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪੰਜ ਨਿਵਾਰੇ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਉ ਹੈ ਆਪਹੁਂ ਬੁਰਾ ਨਾ ਕਿਸੈ ਵਿਚਾਰੇ। ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਲਿਵ ਸਾਵਧਾਨ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪੰਥ ਚਲੈ ਪਗੁ ਧਾਰੇ। ਲੋਕ ਵੇਦ ਗੁਰੁ ਗਿਆਨ ਮਤਿ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਗੁਰੁ ਸਿਖ ਪਿਆਰੇ। ਨਿਜ ਘਰਿ ਜਾਇ ਵਸੈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ॥੨੭॥

ihu jag chaupaṛ khel hai āvā gauṇ bhaujal sainsāre | guramukh joṛā sādhasaṅg pūrā satigur pār utāre | lag jāi so pug jāi gur parasādī pañj nivāre | guramukh sahaj subhāu hai āpahun burā nā kisai vichāre | sabad surat liv sāvadhān guramukh panth chalai pag dhāre | lok ved gur giān mat bhāi bhagat gur sikh piāre | nij ghar jāi vasai guraduāre |27|

This world is a board game — the coming and going of the ocean of fear. The Gurmukh's pair of pieces, in the holy company, the perfect True Guru ferries across. Whoever joins the true throw reaches home — by the Guru's grace, the five vices are put off. The Gurmukh's nature is natural ease — he thinks ill of nobody from himself. Awareness in the Word, watchful, the Gurmukh walks the path, setting his foot down. In folk story, in Veda and in the Guru's knowledge, in love and devotion, the Guru's Sikh is dear. He goes and lives in his own home, at the Guru's door.

ਵਾਂਸ ਸੁਗੰਧਿ ਨ ਹੋਵਈ ਚਰਣੋਦਕ ਬਾਵਨ ਬੋਹਾਏ। ਕਚਹੁਂ ਕੰਚਨ ਨਾ ਥੀਐ ਕਚਹੁਂ ਕੰਚਨ ਪਾਰਸ ਲਾਏ। ਨਿਹਫਲ ਸਿੰਮੁਲ ਜਾਣੀਐ ਅਫਲ ਸਫਲ ਕਰਿ ਸਭ ਫਲ ਪਾਏ। ਕਾਉਂ ਨ ਹੋਵਨਿ ਉਜਲੇ ਕਾਲੀ ਹੂੰ ਧਉਲੇ ਸਿਰਿ ਆਏ। ਕਾਗ ਵੰਸ ਹੁਇ ਪਰਮਹੰਸ ਨਿਰਮੋਲਕੁ ਮੋਤੀ ਚੁਣਿ ਖਾਏ। ਪਸੂ ਪਰੋਤਹੁਂ ਦੇਵ ਕਰਿ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਗੁਰੁ ਸਬਦ ਕਮਾਏ। ਤਿਸ ਗੁਰੁ ਸਾਰ ਨ ਜਾਤੀਆ ਦੁਰਮਤਿ ਦੂਜੇ ਭਾਇ ਲੁਭਾਏ। ਅੰਨ੍ਹਾ ਆਗੂ ਸਾਥ ਮੁਹਾਏ ॥੨੮॥

vāns sugandh na hovaī charaṇodak bāvan bohāe | kachahun kañchan nā thīai kachahun kañchan pāras lāe | nihaphal simmul jāṇīai aphal saphal kar sabh phal pāe | kāun na hovan ujale kālī hūn dhaule sir āe | kāg vans hui paramahans niramolak motī chuṇ khāe | pasū parotahun dev kar sādhasaṅgat gur sabad kamāe | tis gur sār na jātīā duramat dūje bhāi lubhāe | annhā āgū sāth muhāe |28|

The bamboo takes no fragrance, though the water from the Guru's feet makes sandalwood fragrant. Glass never becomes gold, though the gold-making stone touch it into gold. Know the silk-cotton fruitless; the fruitful tree bears every fruit, and it does not. Crows never become white, though the black turn grey on the head. A crow-born creature becomes a highest swan in the sangat, picking priceless pearls to eat. Out of a beast He makes gods — living the Guru's Word in the holy company. But he who does not know that Guru's worth, lured by bad thinking and by loving something else — a blind guide, he robs the caravan.

ਮੈ ਜੇਹਾ ਨ ਅਕਿਰਤਘਣੁ ਹੈ ਭਿ ਨ ਹੋਆ ਹੋਵਣਿਹਾਰਾ। ਮੈ ਜੇਹਾ ਨ ਹਰਾਮਖੋਰੁ ਹੋਰੁ ਨ ਕੋਈ ਅਵਗੁਣਿਆਰਾ। ਮੈ ਜੇਹਾ ਨਿੰਦਕੁ ਨ ਕੋਇ ਗੁਰੁ ਨਿੰਦਾ ਸਿਰਿ ਬਜਰੁ ਭਾਰਾ। ਮੈ ਜੇਹਾ ਬੇਮੁਖੁ ਨ ਕੋਇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਤੇ ਬੇਮੁਖ ਹਤਿਆਰਾ। ਮੈ ਜੇਹਾ ਕੋ ਦੁਸਟ ਨਾਹਿ ਨਿਰਵੈਰੈ ਸਿਉ ਵੈਰ ਵਿਕਾਰਾ। ਮੈ ਜੇਹਾ ਨ ਵਿਸਾਸ ਧ੍ਰੋਹਿ ਬਗਲ ਸਮਾਧੀ ਮੀਨ ਅਹਾਰਾ। ਬਜਰ ਲੇਪ ਨ ਉਤਰੈ ਪਿੰਡ ਅਪਰਚੇ ਅਉਚਰਿ ਚਾਰਾ। ਮੈ ਜੇਹਾ ਨ ਦੁਬਾਜਰਾ ਤਜਿ ਗੁਰਮਤਿ ਦੁਰਮਤਿ ਹਿਤਕਾਰਾ। ਨਾਉਂ ਮੁਰੀਦ ਨ ਸਬਦ ਵੀਚਾਰਾ ॥੨੯॥

mai jehā na akirataghaṇ hai bhi na hoā hovaṇihārā | mai jehā na harāmakhor hor na koī avaguṇiārā | mai jehā nindak na koi gur nindā sir bajar bhārā | mai jehā bemukh na koi satigur te bemukh hatiārā | mai jehā ko dusaṭ nāh niravairai siu vair vikārā | mai jehā na visās dhroh bagal samādhī mīn ahārā | bajar lep na utarai piṇḍ aparache auchar chārā | mai jehā na dubājarā taj guramat duramat hitakārā | nāun murīd na sabad vīchārā |29|

There is no ungrateful man like me, nor has been, nor ever will be. There is no eater of the forbidden like me, and nobody else so full of faults. There is no gossip like me — slandering the Guru is a crushing weight on the head. There is no faithless man like me — turning from the True Guru is a murderer's deed. There is no wicked man like me — doing enmity and harm to the one who has no enmity. There is nobody so treacherous as me — a heron's trance, feeding on fish. The crushing smear never lifts, the body never pleased, hard to soften. There is no two-faced man like me — leaving the Guru's wisdom and loving bad thinking. I am called a disciple, and I never think on the Word.

ਬੇਮੁਖ ਹੋਵਨਿ ਬੇਮੁਖਾਂ ਮੈ ਜੇਹੇ ਬੇਮੁਖ ਮੁਖ ਡਿਠੇ। ਬਜਰ ਪਾਪਾਂ ਬਜਰ ਪਾਪ ਮੈ ਜੇਹੇ ਕਰਿ ਵੈਰੀ ਇਠੇ। ਕਰਿ ਕਰਿ ਸਿਠਾਂ ਬੇਮੁਖਾਂ ਆਪਹੁਂ ਬੁਰੇ ਜਾਣ ਕੈ ਸਿਠੇ। ਲਿਖ ਨ ਸਕਨਿ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤਿ ਸਤ ਸਮੁੰਦ ਸਮਾਵਨ ਚਿਠੇ। ਚਿਠੀ ਹੂੰ ਤੂਮਾਰ ਲਿਖਿ ਲਖ ਲਖ ਇਕਦੂੰ ਇਕ ਦੁਧਿਠੇ। ਕਰਿ ਕਰਿ ਸਾਂਗ ਹੁਰੇਹਿਆਂ ਹੁਇ ਮਸਕਰਾ ਸਭਾ ਸਭਿ ਠਿਠੇ। ਮੈਥਹੁਂ ਬੁਰਾ ਨ ਕੋਇ ਸਰਿਠੇ ॥੩੦॥

bemukh hovan bemukhān mai jehe bemukh mukh ḍiṭhe | bajar pāpān bajar pāp mai jehe kar vairī iṭhe | kar kar siṭhān bemukhān āpahun bure jāṇ kai siṭhe | likh na sakan chitragupat sat samund samāvan chiṭhe | chiṭhī hūn tūmār likh lakh lakh ikadūn ik dudhiṭhe | kar kar sāṅg hurehiān hui masakarā sabhā sabh ṭhiṭhe | maithahun burā na koi sariṭhe |30|

The faithless turn faithless — I have seen faces as faithless as my own. Crushing sins on crushing sins — I make an enemy of the one who has no enmity. Reviling and reviling the faithless — knowing myself worse, I revile even them. The heavenly record-keeper cannot write it — the letters would fill the seven seas. Writing letter upon scroll, a hundred thousand of them, each one telling my faults worse than the last. Making disguises, aping, playing the jester — and the whole assembly is embarrassed. There is nobody worse than me in all creation.

ਲੈਲੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦਾ ਕੁਤਾ ਮਜਨੂੰ ਦੇਖਿ ਲੁਭਾਣਾ। ਕੁਤੇ ਦੀ ਪੈਰੀਂ ਪਵੈ ਹੜਿ ਹੜਿ ਹਸੈ ਲੋਕ ਵਿਡਾਣਾ। ਮੀਰਾਸੀ ਮੀਰਾਸੀਆਂ ਨਾਮ ਧਰੀਕੁ ਮੁਰੀਦ ਬਿਬਾਣਾ। ਕੁਤਾ ਡੂਮ ਵਖਾਣੀਐ ਕੁਤਾ ਵਿਚਿ ਕੁਤਿਆਂ ਨਿਮਾਣਾ। ਗੁਰਸਿਖ ਆਸਕ ਸਬਦ ਦੇ ਕੁਤੇ ਦਾ ਪੜਕੁਤਾ ਭਾਣਾ। ਕਟਨਿ ਚਟਨਿ ਕੁਤਿਆਂ ਮੋਹੁ ਨ ਧੋਹੁ ਧ੍ਰਿਗਸਤ ਕਮਾਣਾ। ਅਵਗੁਣਿਆਰੇ ਗੁਣੁ ਕਰਨਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕੁਰਬਾਣਾ। ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਣ ਬਿਰਦੁ ਵਖਾਣਾ ॥੩੧॥੩੭॥

lailī dī daragāh dā kutā majanūn dekh lubhāṇā | kute dī pairīn pavai haṛ haṛ hasai lok viḍāṇā | mīrāsī mīrāsīān nām dharīk murīd bibāṇā | kutā ḍūm vakhāṇīai kutā vich kutiān nimāṇā | gurasikh āsak sabad de kute dā paṛakutā bhāṇā | kaṭan chaṭan kutiān mohu na dhohu dhrigasat kamāṇā | avaguṇiāre guṇ karan guramukh sādhasaṅgat kurabāṇā | patit udhāraṇ birad vakhāṇā |31|37|

The dog at Laila's court — Majnun, seeing it, was carried away. He falls at the dog's feet — and the people laugh and laugh, astonished. The singer of singers, taking the name of a wilderness-disciple; the dog is called a bard, a lowly dog among dogs. The Guru's Sikhs are lovers of the Word — and even the pup of the dog at that door is dear to me. Biting and licking like dogs, they have no clinging and no deceit; cursed is any other life. To the faulty they do good — I give myself to the Gurmukhs, the holy company. The Lifter of the fallen — such is His nature, they say.

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥

ik oankaar satigur prasād |

One Creator. Known by the grace of the True Guru.