Var 4 · Humility

ਓਅੰਕਾਰਿ ਅਕਾਰੁ ਕਰਿ ਪਉਣੁ ਪਾਣੀ ਬੈਸੰਤਰੁ ਧਾਰੇ। ਧਰਤਿ ਅਕਾਸ ਵਿਛੋੜਿਅਨੁ ਚੰਦੁ ਸੂਰੁ ਦੇ ਜੋਤਿ ਸਵਾਰੇ। ਖਾਣੀ ਚਾਰਿ ਬੰਧਾਨ ਕਰਿ ਲਖ ਚਉਰਾਸੀਹ ਜੂਨਿ ਦੁਆਰੇ। ਇਕਸ ਇਕਸ ਜੂਨਿ ਵਿਚਿ ਜੀਅ ਜੰਤੁ ਅਣਗਣਤ ਅਪਾਰੇ। ਮਾਣਸ ਜਨਮੁ ਦੁਲੰਭੁ ਹੈ ਸਫਲ ਜਨਮੁ ਗੁਰ ਸਰਣਿ ਉਧਾਰੇ। ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਲਿਵ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਗੁਰ ਗਿਆਨ ਵੀਚਾਰੇ। ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਗੁਰੂ ਪਿਆਰੇ ॥੧॥

oaṅkār akār kar pauṇ pāṇī baisantar dhāre | dharat akās vichhoṛian chand sūr de jot savāre | khāṇī chār bandhān kar lakh chaurāsīh jūn duāre | ikas ikas jūn vich jīa jant aṇagaṇat apāre | māṇas janam dulambh hai saphal janam gur saraṇ udhāre | sādhasaṅgat gur sabad liv bhāi bhagat gur giān vīchāre | paraupakārī gurū piāre |1|

He made form out of Onkar, the one sound, and set air, water and fire in place. He parted earth from sky, and dressed them with the light of the moon and the sun. He bound all living things into four ways of being born — from the egg, from the womb, from sweat and from the seed — and opened the door to eight million four hundred thousand kinds of life, and inside each kind are creatures past counting. A human birth is hard to win, and the birth that is truly worth something takes shelter with the Guru. In the sangat, the holy company, the mind is held in the Guru's Word; there is loving devotion, and the Guru's wisdom is turned over in the heart. The Guru is dear, and always doing good to everyone.

ਸਭ ਦੂੰ ਨੀਵੀ ਧਰਤਿ ਹੈ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਹੋਈ ਓਡੀਣੀ। ਧੀਰਜੁ ਧਰਮੁ ਸੰਤੋਖੁ ਦ੍ਰਿੜੁ ਪੈਰਾ ਹੇਠਿ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲੀਣੀ। ਸਾਧ ਜਨਾਂ ਦੇ ਚਰਣ ਛੁਹਿ ਆਢੀਣੀ ਹੋਈ ਲਾਖੀਣੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬੂੰਦ ਸੁਹਾਵਣੀ ਛਹਬਰ ਛਲਕ ਰੇਣੁ ਹੋਇ ਰੀਣੀ। ਮਿਲਿਆ ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣੀਐ ਪਿਰਮ ਪਿਆਲਾ ਪੀਇ ਪਤੀਣੀ। ਜੋ ਬੀਜੈ ਸੋਈ ਲੁਣੈ ਸਭ ਰਸ ਕਸ ਬਹੁ ਰੰਗ ਰੰਗੀਣੀ। ਗੁਰਮਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਹੈ ਮਸਕੀਣੀ ॥੨॥

sabh dūn nīvī dharat hai āp gavāi hoī oḍīṇī | dhīraj dharam santokh driṛ pairā heṭh rahai liv līṇī | sādh janān de charaṇ chhuh āḍhīṇī hoī lākhīṇī | ammrit būnd suhāvaṇī chhahabar chhalak reṇ hoi rīṇī | miliā māṇ nimāṇīai piram piālā pīi patīṇī | jo bījai soī luṇai sabh ras kas bahu raṅg raṅgīṇī | guramakh sukh phal hai masakīṇī |2|

Lower than everything is the earth, which forgets itself and patiently carries it all. Steady, faithful to its duty and content, it stays under our feet, soaked in love. Touched by the feet of holy people, what was worthless turns precious. The lovely raindrop, brimming and spilling over, becomes the dust of the dust. Honour goes to the humble, who drink the cup of love and are content. What you plant is what you harvest, in all its many tastes and colours. Humility is the Gurmukh's fruit of joy.

ਮਾਣਸ ਦੇਹ ਸੁ ਖੇਹ ਹੈ ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਜੀਭੈ ਲਈ ਨਕੀਬੀ। ਅਖੀ ਦੇਖਨਿ ਰੂਪ ਰੰਗ ਰਾਗ ਨਾਦ ਕੰਨ ਕਰਨਿ ਰਕੀਬੀ। ਨਕਿ ਸੁਵਾਸੁ ਨਿਵਾਸੁ ਹੈ ਪੰਜੇ ਦੂਤ ਬੁਰੀ ਤਰਤੀਬੀ। ਸਭ ਦੂੰ ਨੀਵੇ ਚਰਣ ਹੋਇ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਨਸੀਬੁ ਨਸੀਬੀ। ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ ਮਿਟਾਇਦਾ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਰਾ ਕਰੈ ਤਬੀਬੀ। ਪੈਰੀ ਪੈ ਰਹਰਾਸਿ ਕਰਿ ਗੁਰ ਸਿਖ ਸੁਣਿ ਗੁਰਸਿਖ ਮਨੀਬੀ। ਮੁਰਦਾ ਹੋਇ ਮੁਰੀਦੁ ਗਰੀਬੀ ॥੩॥

māṇas deh su kheh hai tis vich jībhai laī nakībī | akhī dekhan rūp raṅg rāg nād kann karan rakībī | nak suvās nivās hai pañje dūt burī taratībī | sabh dūn nīve charaṇ hoi āp gavāi nasīb nasībī | haumai rog miṭāidā satigur pūrā karai tabībī | pairī pai raharās kar gur sikh suṇ gurasikh manībī | muradā hoi murīd garībī |3|

This human body is only dust, and yet inside it the tongue plays the announcer. The eyes take in shapes and colours; the ears take in music and sound. The breath lives in the nose — and the five thieves line up there in their wicked order. Lowest of all are the feet, and by forgetting themselves they become the most fortunate of all. The perfect True Guru is the healer who cures the sickness of pride. Fall at His feet and bow; Gursikh, listen to the Guru and honour Him. Become like a corpse — become a disciple — through humility.

ਲਹੁੜੀ ਹੋਇ ਚੀਚੁੰਗਲੀ ਪੈਧੀ ਛਾਪਿ ਮਿਲੀ ਵਡਿਆਈ। ਲਹੁੜੀ ਘਨਹਰ ਬੂੰਦ ਹੁਇ ਪਰਗਟੁ ਮੋਤੀ ਸਿਪ ਸਮਾਈ। ਲਹੁੜੀ ਬੂਟੀ ਕੇਸਰੈ ਮਥੈ ਟਿਕਾ ਸੋਭਾ ਪਾਈ। ਲਹੁੜੀ ਪਾਰਸ ਪਥਰੀ ਅਸਟ ਧਾਤੁ ਕੰਚਨੁ ਕਰਵਾਈ। ਜਿਉ ਮਣਿ ਲਹੁੜੇ ਸਪ ਸਿਰਿ ਦੇਖੈ ਲੁਕਿ ਲੁਕਿ ਲੋਕ ਲੁਕਾਈ। ਜਾਣਿ ਰਸਾਇਣੁ ਪਾਰਿਅਹੁ ਰਤੀ ਮੁਲਿ ਨ ਜਇ ਮੁਲਾਈ। ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਨ ਆਪੁ ਗਣਾਈ ॥੪॥

lahuṛī hoi chīchuṅgalī paidhī chhāp milī vaḍiāī | lahuṛī ghanahar būnd hui paragaṭ motī sip samāī | lahuṛī būṭī kesarai mathai ṭikā sobhā pāī | lahuṛī pāras patharī asaṭ dhāt kañchan karavāī | jiu maṇ lahuṛe sap sir dekhai luk luk lok lukāī | jāṇ rasāiṇ pāriahu ratī mul na jai mulāī | āp gavāi na āp gaṇāī |4|

The little finger is small, and yet wearing the ring it gains honour. The raincloud's drop is small, and yet inside the oyster it becomes a pearl. The saffron sprout is small, and yet on the forehead it earns glory as the sacred mark. The magic stone that turns iron into gold is small, and yet its touch turns eight ordinary metals into gold. It is like the jewel on the little snake's head, which people hide and hide again just to catch a look at it. Know it as the priceless cure that stone gives, worth more than any price. Lose yourself, and never count yourself.

ਅਗਿ ਤਤੀ ਜਲੁ ਸੀਅਰਾ ਕਿਤੁ ਅਵਗੁਣਿ ਕਿਤੁ ਗੁਣ ਵੀਚਾਰਾ। ਅਗੀ ਧੂਆ ਧਉਲਹਰੁ ਜਲੁ ਨਿਰਮਲ ਗੁਰ ਗਿਆਨ ਸੁਚਾਰਾ। ਕੁਲ ਦੀਪਕੁ ਬੈਸੰਤਰਹੁ ਜਲ ਕੁਲ ਕਵਲੁ ਵਡੇ ਪਰਵਾਰਾ। ਦੀਪਕ ਹੇਤੁ ਪਤੰਗ ਦਾ ਕਵਲ ਭਵਰ ਪਰਗਟੁ ਪਾਹਾਰਾ। ਅਗੀ ਲਾਟ ਉਚਾਟ ਹੈ ਸਿਰੁ ਉਚਾ ਕਰਿ ਕਰੈ ਕੁਚਾਰਾ। ਸਿਰੁ ਨੀਵਾ ਨੀਵਾਣਿ ਵਾਸੁ ਪਾਣੀ ਅੰਦਰਿ ਪਰਉਪਕਾਰਾ। ਨਿਵ ਚਲੈ ਸੋ ਗੁਰੂ ਪਿਆਰਾ ॥੫॥

ag tatī jal sīarā kit avaguṇ kit guṇ vīchārā | agī dhūā dhaulahar jal niramal gur giān suchārā | kul dīpak baisantarahu jal kul kaval vaḍe paravārā | dīpak het pataṅg dā kaval bhavar paragaṭ pāhārā | agī lāṭ uchāṭ hai sir uchā kar karai kuchārā | sir nīvā nīvāṇ vās pāṇī andar paraupakārā | niv chalai so gurū piārā |5|

Fire is hot and water is cool — weigh up which one carries the fault and which the virtue. Fire gives off smoke and soot; water is clean, like the Guru's clear wisdom. Fire is the lamp of the household; in the water the lotus lives with its great family. The moth dies for love of the flame; the lotus and the bee are famous the world over. The flame of the fire leaps up restlessly, holding its head high and wild. Water keeps its head down, settles in the low places, and does good to everyone. The one who walks bowed low is the one the Guru loves.

ਰੰਗੁ ਮਜੀਠ ਕਸੁੰਭ ਦਾ ਕਚਾ ਪਕਾ ਕਿਤੁ ਵੀਚਾਰੇ। ਧਰਤੀ ਉਖਣਿ ਕਢੀਐ ਮੂਲ ਮਜੀਠ ਜੜੀ ਜੜਤਾਰੇ। ਉਖਲ ਮੁਹਲੇ ਕੁਟੀਐ ਪੀਹਣਿ ਪੀਸੈ ਚਕੀ ਭਾਰੇ। ਸਹੈ ਅਵੱਟਣੁ ਅੱਗਿ ਦਾ ਹੋਇ ਪਿਆਰੀ ਮਿਲੈ ਪਿਆਰੇ। ਪੋਹਲੀਅਹੁ ਸਿਰੁ ਕਢਿ ਕੈ ਫੁਲੁ ਕਸੁੰਭ ਚਲੁੰਭ ਖਿਲਾਰੇ। ਖਟ ਤੁਰਸੀ ਦੇ ਰੰਗੀਐ ਕਪਟ ਸਨੇਹੁ ਰਹੈ ਦਿਹ ਚਾਰੇ। ਨੀਵਾ ਜਿਣੈ ਉਚੇਰਾ ਹਾਰੇ ॥੬॥

raṅg majīṭh kasumbh dā kachā pakā kit vīchāre | dharatī ukhaṇ kaḍhīai mūl majīṭh jaṛī jaṛatāre | ukhal muhale kuṭīai pīhaṇ pīsai chakī bhāre | sahai avaṭṭaṇ agg dā hoi piārī milai piāre | pohalīahu sir kaḍh kai phul kasumbh chalumbh khilāre | khaṭ turasī de raṅgīai kapaṭ sanehu rahai dih chāre | nīvā jiṇai ucherā hāre |6|

Look at two dyes, madder and safflower, and weigh which one holds and which one fades. Madder is a root dug right out of the earth, then pounded in the mortar and ground heavy in the mill. It stands the boiling of the fire, and so comes out lovely and meets its beloved as a red that will not run. The safflower lifts its head and spreads a bright orange bloom; dyed with sour acid, its pretend love lasts about four days. The lowly one wins, and the proud one loses.

ਕੀੜੀ ਨਿਕੜੀ ਚਲਿਤ ਕਰਿ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਨੋ ਮਿਲਿ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਹੋਵੈ। ਨਿਕੜੀ ਦਿਸੈ ਮਕੜੀ ਸੂਤੁ ਮੁਹਹੁ ਕਢਿ ਫਿਰਿ ਸੰਗੋਵੈ। ਨਿਕੜੀ ਮਖਿ ਵਖਾਣੀਐ ਮਾਖਿਓ ਮਿਠਾ ਭਾਗਠੁ ਹੋਵੈ। ਨਿਕੜਾ ਕੀੜਾ ਆਖੀਐ ਪਟ ਪਟੋਲੇ ਕਰਿ ਢੰਗ ਢੋਵੈ। ਗੁਟਕਾ ਮੁਹ ਵਿਚਿ ਪਾਇ ਕੈ ਦੇਸ ਦਿਸੰਤਰਿ ਜਾਇ ਖੜੋਵੈ। ਮੋਤੀ ਮਾਣਕ ਹੀਰਿਆ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਲੈ ਹਾਰੁ ਪਰੋਵੈ। ਪਾਇ ਸਮਾਇਣੁ ਦਹੀ ਬਿਲੋਵੈ ॥੭॥

kīṛī nikaṛī chalit kar bhriṅgī no mil bhriṅgī hovai | nikaṛī disai makaṛī sūt muhahu kaḍh phir saṅgovai | nikaṛī makh vakhāṇīai mākhio miṭhā bhāgaṭh hovai | nikaṛā kīṛā ākhīai paṭ paṭole kar ḍhaṅg ḍhovai | guṭakā muh vich pāi kai des disantar jāi khaṛovai | motī māṇak hīriā pātisāhu lai hār parovai | pāi samāiṇ dahī bilovai |7|

The tiny ant, by a wonderful play, meets the bhringi wasp and turns into a bhringi itself. The spider looks small, and yet it draws thread out of its own mouth and gathers it back again. The bee is small, and yet its honey is sweet and it grows rich. The silkworm is called small, and yet it makes fine silk cloth. With a magic pill held in the mouth, a person can stand suddenly in far-off countries. Pearls, gems and diamonds are what the king takes and strings into a necklace. Add the starter to the milk, and the curd is set and churned into butter.

ਲਤਾਂ ਹੇਠਿ ਲਤਾੜੀਐ ਘਾਹੁ ਨ ਕਢੈ ਸਾਹੁ ਵਿਚਾਰਾ। ਗੋਰਸੁ ਦੇ ਖੜੁ ਖਾਇ ਕੈ ਗਾਇ ਗਰੀਬੀ ਪਰਉਪਕਾਰਾ। ਦੁਧਹੁ ਦਹੀ ਜਮਾਈਐ ਦਈਅਹੁ ਮਖਣੁ ਛਾਹਿ ਪਿਆਰਾ। ਘਿਅ ਤੇ ਹੋਵਨਿ ਹੋਮ ਜਗ ਢੰਗ ਸੁਆਰਥ ਚਜ ਅਚਾਰਾ। ਧਰਮ ਧਉਲੁ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇ ਧੀਰਜਿ ਵਹੈ ਸਹੈ ਸਿਰਿ ਭਾਰਾ। ਇਕੁ ਇਕੁ ਜਾਉ ਜਣੇਦਿਆਂ ਚਹੁ ਚਕਾ ਵਿਚਿ ਵਗ ਹਜਾਰਾ। ਤ੍ਰਿਣ ਅੰਦਰਿ ਵਡਾ ਪਾਸਾਰਾ ॥੮॥

latān heṭh latāṛīai ghāhu na kaḍhai sāhu vichārā | goras de khaṛ khāi kai gāi garībī paraupakārā | dudhahu dahī jamāīai daīahu makhaṇ chhāh piārā | ghia te hovan hom jag ḍhaṅg suārath chaj achārā | dharam dhaul paragaṭ hoi dhīraj vahai sahai sir bhārā | ik ik jāu jaṇediān chahu chakā vich vag hajārā | triṇ andar vaḍā pāsārā |8|

Trodden underfoot, the poor grass does not even sigh. The cow eats that grass and gives milk — humble, and doing good to others. From milk comes curd, and from curd the beloved butter and buttermilk. From that butter come the sacred fire and its rites, and every good use and custom. The bull of duty appears, the one that patiently carries the earth's weight on its head. They are born one at a time, and yet in all four directions the herds run to thousands. In a single blade of grass there is a whole spreading world.

ਲਹੁੜਾ ਤਿਲੁ ਹੋਇ ਜੰਮਿਆ ਨੀਚਹੁ ਨੀਚੁ ਨ ਆਪੁ ਗਣਾਇਆ। ਫੁਲਾ ਸੰਗਤਿ ਵਸਿਆ ਹੋਇ ਨਿਰਗੰਧੁ ਸੁਗੰਧੁ ਸੁਹਾਇਆ। ਕੋਲੂ ਪਾਇ ਪੀੜਾਇਆ ਹੋਇ ਫੁਲੇਲੁ ਖੇਲੁ ਵਰਤਾਇਆ। ਪਤਿਤੁ ਪਵਿਤ੍ਰ ਚਲਿਤ੍ਰੁ ਕਰਿ ਪਤਿਸਾਹ ਸਿਰਿ ਧਰਿ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ। ਦੀਵੈ ਪਾਇ ਜਲਾਇਆ ਕੁਲ ਦੀਪਕੁ ਜਗਿ ਬਿਰਦੁ ਸਦਾਇਆ। ਕਜਲੁ ਹੋਆ ਦੀਵਿਅਹੁ ਅਖੀ ਅੰਦਰਿ ਜਾਇ ਸਮਾਇਆ। ਬਾਲਾ ਹੋਇ ਨ ਵਡਾ ਕਹਾਇਆ ॥੯॥

lahuṛā til hoi jammiā nīchahu nīch na āp gaṇāiā | phulā saṅgat vasiā hoi niragandh sugandh suhāiā | kolū pāi pīṛāiā hoi phulel khel varatāiā | patit pavitr chalitr kar patisāh sir dhar sukh pāiā | dīvai pāi jalāiā kul dīpak jag birad sadāiā | kajal hoā dīviahu akhī andar jāi samāiā | bālā hoi na vaḍā kahāiā |9|

The little sesame seed is born, lowest of the low, and never counts itself. Living in the company of flowers, the seed with no scent of its own becomes fragrant and lovely. Put into the press and crushed, it turns into sweet-smelling oil, and a new play begins. It makes the fallen pure, is set on the king's head, and finds joy there. Poured into the lamp and lit, it becomes the household lamp, and is called everlasting. Turning into soot from that lamp, it goes and rests inside the eyes as black eye-paint. It stays small, and is never called great.

ਹੋਇ ਵੜੇਵਾਂ ਜਗ ਵਿਚਿ ਬੀਜੇ ਤਨੁ ਖੇਹ ਨਾਲਿ ਰਲਾਇਆ। ਬੂਟੀ ਹੋਇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਟੀਂਡੇ ਹਸਿ ਹਸਿ ਆਪੁ ਖਿੜਾਇਆ। ਦੁਹੁ ਮਿਲਿ ਵੇਲਣੁ ਵੇਲਿਆ ਲੂੰ ਲੂੰ ਕਰਿ ਤੁੰਬੁ ਤੁੰਬਾਇਆ। ਪਿੰਞਣਿ ਪਿੰਞ ਉਡਾਇਆ ਕਰਿ ਕਰਿ ਗੋੜੀ ਸੂਤ ਕਤਾਇਆ। ਤਣਿ ਵੁਣਿ ਖੁੰਬਿ ਚੜਾਇ ਕੈ ਦੇ ਦੇ ਦੁਖੁ ਧੁਆਇ ਰੰਗਾਇਆ। ਕੈਚੀ ਕਟਣਿ ਕਟਿਆ ਸੂਈ ਧਾਗੇ ਜੋੜਿ ਸੀਵਾਇਆ। ਲੱਜਣੁ ਕੱਜਣੁ ਹੋਇ ਕਜਾਇਆ ॥੧੦॥

hoi vaṛevān jag vich bīje tan kheh nāl ralāiā | būṭī hoi kapāh dī ṭīṇḍe has has āp khiṛāiā | duhu mil velaṇ veliā lūn lūn kar tumb tumbāiā | piñaṇ piñ uḍāiā kar kar goṛī sūt katāiā | taṇ vuṇ khumb chaṛāi kai de de dukh dhuāi raṅgāiā | kaichī kaṭaṇ kaṭiā sūī dhāge joṛ sīvāiā | lajjaṇ kajjaṇ hoi kajāiā |10|

Becoming a cotton seed, sown in the world, the body is mixed into the dust. It grows into the cotton plant, and the pods laugh and burst open. Two rollers press the seeds out of it, and lock by lock it is teased apart. It is combed and fluffed, and again and again spun into thread. It is woven, bleached, and put through the suffering of the dye-pot to take its colour. The scissors cut it, and needle and thread join it and sew it. Becoming a cloth, it covers the shame of others.

ਦਾਣਾ ਹੋਇ ਅਨਾਰ ਦਾ ਹੋਇ ਧੂੜਿ ਧੂੜੀ ਵਿਚਿ ਧੱਸੈ। ਹੋਇ ਬਿਰਖੁ ਹਰੀਆਵਲਾ ਲਾਲ ਗੁਲਾਲਾ ਫਲ ਵਿਗੱਸੈ। ਇਕਤੁ ਬਿਰਖ ਸਹਸ ਫੁਲ ਫੁਲ ਫਲ ਇਕ ਦੂ ਇਕ ਸਰੱਸੈ। ਇਕ ਦੂ ਦਾਣੇ ਲਖ ਹੋਇ ਫਲ ਫਲ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰਿ ਵੱਸੈ। ਤਿਸੁ ਫਲ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵਈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖੁ ਫਲੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਰੱਸੈ। ਜਿਉ ਜਿਉ ਲੱਯਨਿ ਤੋੜਿ ਫਲਿ ਤਿਉ ਤਿਉ ਫਿਰਿ ਫਿਰ ਫਲੀਐ ਹੱਸੈ। ਨਿਵ ਚਲਣੁ ਗੁਰ ਮਾਰਗੁ ਦੱਸੈ ॥੧੧॥

dāṇā hoi anār dā hoi dhūṛ dhūṛī vich dhassai | hoi birakh harīāvalā lāl gulālā phal vigassai | ikat birakh sahas phul phul phal ik dū ik sarassai | ik dū dāṇe lakh hoi phal phal de man andar vassai | tis phal toṭ na āvaī guramukh sukh phal ammrit rassai | jiu jiu laiyan toṛ phal tiu tiu phir phir phalīai hassai | niv chalaṇ gur mārag dassai |11|

The pomegranate seed becomes dust, and sinks down into the dust. It grows into a green tree, and red blossoms open into fruit. On one tree a thousand flowers, and each fruit sweeter than the last. From one seed a hundred thousand are born, and every fruit lives on in the mind. That fruit never runs short — the Gurmukh's fruit of joy drips with nectar. The more it is plucked and picked, the more it laughs and fruits again and again. To walk bowed low is the way the Guru shows.

ਰੇਣਿ ਰਸਾਇਣ ਸਿਝੀਐ ਰੇਤੁ ਹੇਤੁ ਕਰਿ ਕੰਚਨੁ ਵਸੈ। ਧੋਇ ਧੋਇ ਕਣੁ ਕਢੀਐ ਰਤੀ ਮਾਸਾ ਤੋਲਾ ਹਸੈ। ਪਾਇ ਕੁਠਾਲੀ ਗਾਲੀਐ ਰੈਣੀ ਕਰਿ ਸੁਨਿਆਰਿ ਵਿਗਸੈ। ਘੜਿ ਘੜਿ ਪਤ੍ਰ ਪਖਾਲੀਅਨਿ ਲੂਣੀ ਲਾਇ ਜਲਾਇ ਰਹਸੈ। ਬਾਰਹ ਵੰਨੀ ਹੋਇ ਕੈ ਲਗੈ ਲਵੈ ਕਸਉਟੀ ਕਸੈ। ਟਕਸਾਲੈ ਸਿਕਾ ਪਵੈ ਘਣ ਅਹਰਣਿ ਵਿਚਿ ਅਚਲੁ ਸਰਸੈ। ਸਾਲੁ ਸੁਨਈਆ ਪੋਤੈ ਪਸੈ ॥੧੨॥

reṇ rasāiṇ sijhīai ret het kar kañchan vasai | dhoi dhoi kaṇ kaḍhīai ratī māsā tolā hasai | pāi kuṭhālī gālīai raiṇī kar suniār vigasai | ghaṛ ghaṛ patr pakhālīan lūṇī lāi jalāi rahasai | bārah vannī hoi kai lagai lavai kasauṭī kasai | ṭakasālai sikā pavai ghaṇ aharaṇ vich achal sarasai | sāl sunaīā potai pasai |12|

Gold is won out of the sand, worked for with loving effort. Washed and washed again, the grains are drawn out, weighed out bit by bit, and grow brighter. Put into the melting pot, it is melted, and the goldsmith is glad at the smelting. Beaten into thin leaf and washed, brushed with salt and fired, it gladdens. Made pure right through, it is set down and rubbed on the testing stone. In the mint the coin is struck, holding still between hammer and anvil, and it grows. And the pure gold coin passes into the treasury.

ਖਸਖਸ ਦਾਣਾ ਹੋਇ ਕੈ ਖਾਕ ਅੰਦਰਿ ਹੋਇ ਖਾਕ ਸਮਾਵੈ। ਦੋਸਤੁ ਪੋਸਤੁ ਬੂਟੁ ਹੋਇ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੀ ਫੱੁਲ ਖਿੜਾਵੈ। ਹੋਡਾ ਹੋਡੀ ਡੋਡੀਆ ਇਕ ਦੂੰ ਇਕ ਚੜ੍ਹਾਉ ਚੜ੍ਹਾਵੈ। ਸੂਲੀ ਉਪਰਿ ਖੇਲਣਾ ਪਿਛੋਂ ਦੇ ਸਿਰਿ ਛਤ੍ਰੁ ਧਰਾਵੈ। ਚੁਖੁ ਚੁਖੁ ਹੋਇ ਮਲਾਇ ਕੈ ਲੋਹੂ ਪਾਣੀ ਰੰਗਿ ਰੰਗਾਵੈ। ਪਿਰਮ ਪਿਆਲਾ ਮਜਲਸੀ ਜੋਗ ਭੋਗ ਸੰਜੋਗ ਬਣਾਵੈ। ਅਮਲੀ ਹੋਇ ਸੁ ਮਜਲਸ ਆਵੈ ॥੧੩॥

khasakhas dāṇā hoi kai khāk andar hoi khāk samāvai | dosat posat būṭ hoi raṅg biraṅgī phall khiṛāvai | hoḍā hoḍī ḍoḍīā ik dūn ik chaṛhāu chaṛhāvai | sūlī upar khelaṇā pichhon de sir chhatr dharāvai | chukh chukh hoi malāi kai lohū pāṇī raṅg raṅgāvai | piram piālā majalasī jog bhog sañjog baṇāvai | amalī hoi su majalas āvai |13|

The poppy seed becomes dust, and in the dust it becomes dust. The friendly plant grows and blossoms into flowers of many colours. Bud upon bud, each one climbing higher than the last. Then it goes to the gallows: its head is cut, and afterwards a canopy is raised above it. Broken into bits and rubbed down, it is dyed the colour of blood and water. The cup of love passed round the gathering brings union, joy and the meeting of hearts. Only the true devotee comes to that gathering.

ਰਸ ਭਰਿਆ ਰਸੁ ਰਖਦਾ ਬੋਲਣ ਅਣੁਬੋਲਣ ਅਭਿਰਿਠਾ। ਸੁਣਿਆ ਅਣਸੁਣਿਆ ਕਰੈ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰਿ ਡਿਠਾ ਅਣਡਿਠਾ। ਅਖੀ ਧੂੜਿ ਅਟਾਈਆ ਅਖੀ ਵਿਚਿ ਅੰਗੂਰੁ ਬਹਿਠਾ। ਇਕ ਦੂ ਬਾਹਲੇ ਬੂਟ ਹੋਇ ਸਿਰ ਤਲਵਾਇਆ ਇਠਹੁ ਇਠਾ। ਦੁਹੁ ਖੁੰਢਾ ਵਿਚਿ ਪੀੜੀਐ ਟੋਟੇ ਲਾਹੇ ਇਤੁ ਗੁਣਿ ਮਿਠਾ। ਵੀਹ ਇਕੀਹ ਵਰਤਦਾ ਅਵਗੁਣਿਆਰੇ ਪਾਪ ਪਣਿਠਾ। ਮੰਨੈ ਗੰਨੈ ਵਾਂਗੁ ਸੁਧਿਠਾ ॥੧੪॥

ras bhariā ras rakhadā bolaṇ aṇubolaṇ abhiriṭhā | suṇiā aṇasuṇiā karai kare vīchār ḍiṭhā aṇaḍiṭhā | akhī dhūṛ aṭāīā akhī vich aṅgūr bahiṭhā | ik dū bāhale būṭ hoi sir talavāiā iṭhahu iṭhā | duhu khuṇḍhā vich pīṛīai ṭoṭe lāhe it guṇ miṭhā | vīh ikīh varatadā avaguṇiāre pāp paṇiṭhā | mannai gannai vāṅg sudhiṭhā |14|

Full of juice, the cane keeps its juice, and stays calm whether it is spoken to or not. It makes the heard unheard and the seen unseen, thinking it all over. Dust settles on its eyes, and yet in those very eyes the new shoot sits and grows. It grows many plants from one, keeps its head bowed low, and is dear to the beloved. Pressed between the two rollers and cut into pieces, it is sweet by that very quality. It rises past the world's counting, and lets the faults of the faithless pile up as their own sin. It is honoured, sweet and true — like the sugarcane.

ਘਣਹਰ ਬੂੰਦ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨੀਵੀ ਹੋਇ ਅਗਾਸਹੁ ਆਵੈ। ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਸਮੁੰਦੁ ਵੇਖਿ ਸਿਪੈ ਦੇ ਮੁਹਿ ਵਿਚਿ ਸਮਾਵੈ। ਲੈਦੋ ਹੀ ਮੁਹਿ ਬੂੰਦ ਸਿਪੁ ਚੁੰਭੀ ਮਾਰਿ ਪਤਾਲਿ ਲੁਕਾਵੈ। ਫੜਿ ਕਢੈ ਮਰੁਜੀਵੜਾ ਪਰ ਕਾਰਜ ਨੋ ਆਪੁ ਫੜਾਵੈ। ਪਰਵਸਿ ਪਰਉਪਕਾਰ ਨੋ ਪਰ ਹਥਿ ਪਥਰ ਦੰਦ ਭਨਾਵੈ। ਭੁਲਿ ਅਭੁਲਿ ਅਮੁਲੁ ਦੇ ਮੋਤੀ ਦਾਨ ਨ ਪਛੋਤਾਵੈ। ਸਫਲ ਜਨਮੁ ਕੋਈ ਵਰੁਸਾਵੈ ॥੧੫॥

ghaṇahar būnd suhāvaṇī nīvī hoi agāsahu āvai | āp gavāi samund vekh sipai de muh vich samāvai | laido hī muh būnd sip chumbhī mār patāl lukāvai | phaṛ kaḍhai marujīvaṛā par kāraj no āp phaṛāvai | paravas paraupakār no par hath pathar dand bhanāvai | bhul abhul amul de motī dān na pachhotāvai | saphal janam koī varusāvai |15|

The lovely cloud-drop makes itself low and comes down out of the sky. Forgetting itself, seeing the sea, it slips into the mouth of the oyster. The moment the drop goes in, the oyster dives and hides in the deep. The pearl-diver catches it and draws it out, and it gives itself up for someone else's need. To do good to others, it lets its shell be broken open on a stone by another's hand. Knowing or not knowing, it gives the priceless pearl as a gift, and never regrets the giving. Rare is the one whose life is made that fruitful.

ਹੀਰੇ ਹੀਰਾ ਬੇਧੀਐ ਬਰਮੇ ਕਣੀ ਅਣੀ ਹੋਇ ਹੀਰੈ। ਧਾਗਾ ਹੋਇ ਪਰੋਈਐ ਹੀਰੈ ਮਾਲ ਰਸਾਲ ਗਹੀਰੈ। ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਗੁਰੁ ਸਬਦ ਲਿਵ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਮਰੈ ਮਨੁ ਧੀਰੈ। ਮਨ ਜਿਣਿ ਮਨੁ ਦੇ ਲਏ ਮਨ ਗੁਣਿ ਵਿਚਿ ਗੁਣ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਰੀਰੈ। ਪੈਰੀ ਪੈ ਪਾ ਖਾਕੁ ਹੋਇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਸੰਤ ਰੇਣੁ ਨ ਨੀਰੈ। ਸਿਲਾ ਅਲੂਣੀ ਚਟਣੀ ਲਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸ ਤਰਸਨ ਸੀਰੈ। ਵਿਰਲਾ ਸਿਖ ਸੁਣੈ ਗੁਰ ਪੀਰੈ ॥੧੬॥

hīre hīrā bedhīai barame kaṇī aṇī hoi hīrai | dhāgā hoi paroīai hīrai māl rasāl gahīrai | sādhasaṅgat gur sabad liv haumai mār marai man dhīrai | man jiṇ man de lae man guṇ vich guṇ guramukh sarīrai | pairī pai pā khāk hoi kāmadhen sant reṇ na nīrai | silā alūṇī chaṭaṇī lakh ammrit ras tarasan sīrai | viralā sikh suṇai gur pīrai |16|

A diamond is drilled by a diamond, with a drill-tip made of diamond itself. Strung on a thread, it becomes a necklace of diamonds, deep and full of delight. In the sangat, with the mind held in the Guru's Word, pride is killed and the mind grows steady. Winning the mind and giving the mind away, goodness inside goodness fills the Gurmukh's body. Fall at the feet and become the dust of the feet: the dust of the holy is the cow that grants every wish, better than any holy water. Licking the plain, saltless stone of discipline, a hundred thousand sweet flavours long to come near it. Rare is the Sikh who truly listens to the Guru, his master and guide.

ਗੁਰ ਸਿਖੀ ਗੁਰਸਿਖ ਸੁਣਿ ਅੰਦਰਿ ਸਿਆਣਾ ਬਾਹਰਿ ਭੋਲਾ। ਸਬਦਿ ਸੁਰਤਿ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋਇ ਵਿਣੁ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਨ ਸੁਣਈ ਬੋਲਾ। ਸਤਿਗੁਰ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਣਾ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਵਿਣੁ ਅੰਨ੍ਹਾ ਖੋਲਾ। ਵਾਹਗੁਰੂ ਗੁਰੁ ਸਬਦੁ ਲੈ ਪਿਰਮ ਪਿਆਲਾ ਚੁਪਿ ਚਬੋਲਾ। ਪੈਰੀ ਪੈ ਪਾ ਖਾਕ ਹੋਇ ਚਰਣਿ ਧੋਇ ਚਰਣੋਦਕ ਝੋਲਾ। ਚਰਣ ਕਵਲ ਚਿਤੁ ਭਵਰੁ ਕਰਿ ਭਵਜਲ ਅੰਦਰਿ ਰਹੈ ਨਿਰੋਲਾ। ਜੀਵਣਿ ਮੁਕਤਿ ਸਚਾਵਾ ਚੋਲਾ ॥੧੭॥

gur sikhī gurasikh suṇ andar siāṇā bāhar bholā | sabad surat sāvadhān hoi viṇ gur sabad na suṇaī bolā | satigur darasan dekhaṇā sādhasaṅgat viṇ annhā kholā | vāhagurū gur sabad lai piram piālā chup chabolā | pairī pai pā khāk hoi charaṇ dhoi charaṇodak jholā | charaṇ kaval chit bhavar kar bhavajal andar rahai nirolā | jīvaṇ mukat sachāvā cholā |17|

Listen to the Guru's teaching, Gursikh: be wise inside and simple outside. Keep the mind in the Word and stay awake; without the Guru's Word you are deaf and hear nothing. To go looking for the True Guru's face without the sangat is to be blind and come away empty-handed. Take Waheguru, the Guru's Word, the cup of love — quietly, tasting it. Fall at the feet, become the dust of the feet, wash the feet and drink that water. Make your mind a bee at those lotus feet, and stay unstained in the ocean of fear. This is the one who is free while still alive, dressed in truth.

ਸਿਰਿ ਵਿਚਿ ਨਿਕੈ ਵਾਲ ਹੋਇ ਸਾਧੂ ਚਰਣ ਚਵਰ ਕਰਿ ਢਾਲੈ। ਗੁਰ ਸਰ ਤੀਰਥ ਨਾਇ ਕੈ ਅੰਝੂ ਭਰਿ ਭਰਿ ਪੈਰਿ ਪਖਾਲੈ। ਕਾਲੀ ਹੂੰ ਧਉਲੇ ਕਰੇ ਚਲਣ ਜਾਣਿ ਨੀਸਾਣੁ ਸਮ੍ਹਾਲੈ। ਪੈਰੀ ਪੈ ਪਾ ਖਾਕ ਹੋਇ ਪੂਰਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲੈ। ਕਾਗ ਕੁਮੰਤਹੁੰ ਪਰਮ ਹੰਸੁ ਉਜਲ ਮੋਤੀ ਖਾਇ ਖਵਾਲੈ। ਵਾਲਹੁ ਨਿਕੀ ਆਖੀਐ ਗੁਰ ਸਿਖੀ ਸੁਣਿ ਗੁਰਸਿਖ ਪਾਲੈ। ਗੁਰਸਿਖੁ ਲੰਘੈ ਪਿਰਮ ਪਿਆਲੈ ॥੧੮॥

sir vich nikai vāl hoi sādhū charaṇ chavar kar ḍhālai | gur sar tīrath nāi kai añjhū bhar bhar pair pakhālai | kālī hūn dhaule kare chalaṇ jāṇ nīsāṇ samhālai | pairī pai pā khāk hoi pūrā satigur nadar nihālai | kāg kumantahun param hans ujal motī khāi khavālai | vālahu nikī ākhīai gur sikhī suṇ gurasikh pālai | gurasikh laṅghai piram piālai |18|

A small hair from the head becomes the whisk that is waved over the holy one's feet. Bathing at the Guru's pool, brimming with tears, it washes those feet. Turning from black to white, it carries the sign that says life is passing on. Fall at the feet, become the dust of the feet — the perfect True Guru blesses with His glance. From the crow's bad habits it becomes the highest swan, and eats and feeds on shining pearls. It is called smaller than a hair — so hear the Guru's teaching and hold it dear, Gursikh. The Gursikh crosses over on the cup of love.

ਗੁਲਰ ਅੰਦਰਿ ਭੁਣਹਣਾ ਗੁਲਰ ਨੋਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡੁ ਵਖਾਣੈ। ਗੁਲਰ ਲਗਣਿ ਲਖ ਫਲ ਇਕ ਦੂ ਲਖ ਅਲਖ ਨ ਜਾਣੈ। ਲਖ ਲਖ ਬਿਰਖ ਬਗੀਚਿਅਹੁ ਲਖ ਬਗੀਚੇ ਬਾਗ ਵਖਾਣੈ। ਲਖ ਬਾਗ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿਚਿ ਲਖ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਲੂਅ ਵਿਚਿ ਆਣੈ। ਮਿਹਰਿ ਕਰੇ ਜੇ ਮਿਹਰਵਾਨੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਰੰਗੁ ਮਾਣੈ। ਪੈਰੀ ਪੈ ਪਾ ਖਾਕੁ ਹੋਇ ਸਾਹਿਬੁ ਦੇ ਚਲੈ ਓਹੁ ਭਾਣੈ। ਹਉਮੈ ਜਾਇ ਤ ਜਾਇ ਸਿਞਾਣੈ ॥੧੯॥

gular andar bhuṇahaṇā gular non brahamaṇḍ vakhāṇai | gular lagaṇ lakh phal ik dū lakh alakh na jāṇai | lakh lakh birakh bagīchiahu lakh bagīche bāg vakhāṇai | lakh bāg brahamaṇḍ vich lakh brahamaṇḍ lūa vich āṇai | mihar kare je miharavān guramukh sādhasaṅgat raṅg māṇai | pairī pai pā khāk hoi sāhib de chalai ohu bhāṇai | haumai jāi ta jāi siñāṇai |19|

A gnat lives inside a fig, and to that gnat the fig is the whole universe. On the fig tree grow a hundred thousand figs, each holding a hundred thousand more, unknown and uncounted. A hundred thousand trees make a garden, a hundred thousand gardens an orchard; a hundred thousand orchards fill one universe, and a hundred thousand universes He holds in a single pore of His skin. If the Merciful One shows mercy, the Gurmukh enjoys the delight of the sangat. Fall at the feet, become the dust of the feet, and walk in the Master's Will. When pride goes, then you go and know Him.

ਦੁਇ ਦਿਹਿ ਚੰਦੁ ਅਲੋਪੁ ਹੋਇ ਤੀਐ ਦਿਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਇ ਨਿਕਾ। ਉਠਿ ਉਠਿ ਜਗਤੁ ਜੁਹਾਰਦਾ ਗਗਨ ਮਹੇਸੁਰ ਮਸਤਕਿ ਟਿਕਾ। ਸੋਲਹ ਕਲਾ ਸੰਘਾਰੀਐ ਸਫਲੁ ਜਨਮੁ ਸੋਹੈ ਕਲਿ ਇਕਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਿਰਣਿ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨਿਝਰੁ ਝਰੈ ਸਿੰਜੈ ਸਹਸਿਕਾ। ਸੀਤਲ ਸਾਂਤਿ ਸੰਤੋਖੁ ਦੇ ਸਹਜ ਸੰਜੋਗੀ ਰਤਨ ਅਮਿਕਾ। ਕਰੈ ਅਨੇਰਹੁ ਚਾਨਣਾ ਡੋਰ ਚਕੋਰ ਧਿਆਨੁ ਧਰਿ ਛਿਕਾ। ਆਪੁ ਗਵਾਇ ਅਮੋਲ ਮਣਿਕਾ ॥੨੦॥

dui dih chand alop hoi tīai dih chaṛhadā hoi nikā | uṭh uṭh jagat juhāradā gagan mahesur masatak ṭikā | solah kalā saṅghārīai saphal janam sohai kal ikā | ammrit kiraṇ suhāvaṇī nijhar jharai siñjai sahasikā | sītal sānt santokh de sahaj sañjogī ratan amikā | karai anerahu chānaṇā ḍor chakor dhiān dhar chhikā | āp gavāi amol maṇikā |20|

For two days the moon is hidden, and on the third it rises as a slender crescent. The world stands up to salute it, and Shiva wears it as the mark on his forehead. Wearing away its sixteen phases, its life is made worthwhile — lovely, and alone in this dark age. Its nectar-ray is beautiful; a fountain flows from it and waters the thirsty. Giving coolness, peace and contentment, it is a priceless jewel of calm union. It makes light in the darkness, and the partridge fixes its gaze on it and will not look away. By losing itself, it becomes a priceless gem.

ਹੋਇ ਨਿਮਾਣਾ ਭਗਤਿ ਕਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਧ੍ਰੂ ਹਰਿ ਦਰਸਨੁ ਪਾਇਆ। ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਹੋਇ ਭੇਟਿਆ ਮਾਣੁ ਨਿਮਾਣੇ ਆਪ ਦਿਵਾਇਆ। ਮਾਤ ਲੋਕ ਵਿਚਿ ਮੁਕਤਿ ਕਰਿ ਨਿਹਚਲੁ ਵਾਸੁ ਅਗਾਸਿ ਚੜਾਇਆ। ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਤੇਤੀਸ ਕਰੋੜਿ ਪਰਦਖਣਾ ਚਉਫੇਰਿ ਫਿਰਾਇਆ। ਵੇਦ ਪੁਰਾਣ ਵਖਾਣਦੇ ਪਰਗਟੁ ਕਰਿ ਪਰਤਾਪੁ ਜਣਾਇਆ। ਅਬਿਗਤਿ ਗਤਿ ਅਤਿ ਅਗਮ ਹੈ ਅਕਥ ਕਥਾ ਵੀਚਾਰੁ ਨ ਆਇਆ। ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੁਖ ਫਲੁ ਅਲਖੁ ਲਖਾਇਆ ॥੨੧॥੪॥

hoi nimāṇā bhagat kar guramukh dhrū har darasan pāiā | bhagat vachhal hoi bheṭiā māṇ nimāṇe āp divāiā | māt lok vich mukat kar nihachal vās agās chaṛāiā | chand sūraj tetīs karoṛ paradakhaṇā chaupher phirāiā | ved purāṇ vakhāṇade paragaṭ kar paratāp jaṇāiā | abigat gat at agam hai akath kathā vīchār na āiā | guramukh sukh phal alakh lakhāiā |21|4|

By becoming humble and giving himself to devotion, the Gurmukh Dhru — the boy who would not let go until God came — won the sight of God. The Lover of His devotees came and met him, and gave honour to one the world called honourless. He set him free while he was still in this mortal world, and raised him to the fixed, unshakable seat in the sky. The moon, the sun and all the millions of gods circle round him in respect. The Vedas and the Puranas, the oldest holy books and the old holy stories, tell of it and make his glory plain. His state cannot be seen and cannot be reached; that story is beyond telling and beyond thought. The Gurmukh's fruit of joy shows you the One no eye can see.

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥

ik oankaar satigur prasād |

One Creator. Known by the grace of the True Guru.