ਅਜ਼ ਦੇ ਚਸ਼ਮਿ ਮਸਤੋ ਸ਼ੈਦਾ ਅਲਗ਼ਿਆਸ ਅਜ਼ ਲਬੋ ਦਹਨਿ ਸ਼ਕਰਖਾ ਅਲ-ਗ਼ਿਆਸ ॥ ੧੫ ॥ ੧ ॥ ਵਾਏ ਬਰ ਨਫ਼ਸੇ ਕਿ ਬੇਹੂਦਾ ਗੁਜ਼ਸ਼ਤ ਅਲਗ਼ਿਆਸ ਅਜ਼ ਗ਼ਫਲਤਿ ਮਾ ਅਲਗ਼ਿਆਸ ॥ ੧੫ ॥ ੨ ॥ ਅਜ਼ ਨਿਜ਼ਾਇ ਕੁਫ਼ਰੋ ਦੀਣ ਦਿਲ ਬਰਹਮ ਅਸਤ ਬਰ ਦਰਿ ਦਰਗਾਹਿ ਮੌਲਾ ਅਲਗ਼ਿਆਸ ॥ ੧੫ ॥ ੩ ॥ ਲੂਲੀਆਨਿ ਸ਼ੋਖਿ ਆਲਮ ਦਰ ਰਬੂਦ ਮੀ ਕੁਨਮ ਅਜ਼ ਦਸਤਿ ਆਣਹਾ ਅਲਗ਼ਿਆਸ ॥ ੧੫ ॥ ੪ ॥ ਕਿ ਜ਼ਿ ਦਸਤਿ ਖ਼ੰਜਰਿ ਮਿਜ਼ਗ਼ਾਨਿ ਊ ਮੀ ਸ਼ਵਦ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਗੋਯਾ ਅਲਗ਼ਿਆਸ ॥ ੧੫ ॥ ੫ ॥
aza de chasham masato shaidā alaġiās aza labo dahan shakarakhā ala-ġiās | 15 | 1 | vāe bar nafase ki behūdā guzashat alaġiās aza ġaphalat mā alaġiās | 15 | 2 | aza nizāi kufaro dīṇ dil baraham asat bar dar daragāh maulā alaġiās | 15 | 3 | lūlīān shokh ālam dar rabūd mī kunam aza dasat āṇahā alaġiās | 15 | 4 | ki z dasat khañjar mizaġān ū mī shavad khāmosha goyā alaġiās | 15 | 5 |
Someone shield me from His ravishing, wine-dark eyes, and guard me from that mouth sweet as chewed sugar. I grieve the moment let slip in carelessness, the chance that passed me by. My heart is torn by the world's quarrel of faith and unfaith — I seek only one who will save me at the Beloved's door. The proud, playful pretenders of love have plundered the world; I too was robbed by them, and I cry out for rescue. How can Goya keep silent under the dagger-lashes of the Master? Still I call out — will someone save me?
ਮਸਤ ਰਾ ਬਾ-ਜਾਮਿ ਰੰਗੀਣ ਇਹਤਿਆਜ ਤਿਸ਼ਨਾ ਰਾ ਬ-ਆਬਿ ਸੀਰੀਣ ਇਹਤਿਆਜ ॥ ੧੬ ॥ ੧ ॥ ਸੁਹਬਤਿ ਮਰਦਾਨਿ-ਹੱਕ ਬਸ ਅਨਵਰ ਅਸਤ ਤਾਲਿਬਾਣ ਰਾ ਹਸਤ ਚਦੀਣ ਇਹਤਿਆਜ ॥ ੧੬ ॥ ੨ ॥ ਅਜ਼ ਤਬੱਸੁਮ ਕਰਦਾਈ ਗੁਲਸ਼ਨ ਜਹਾਂ ਹਰ ਕਿ ਦੀਦਸ਼ ਕੈ ਬ-ਗੁਲਚੀਂ ਇਹਤਿਆਜ ॥ ੧੬ ॥ ੩ ॥ ਯੱਕ ਨਿਗਾਹਿ ਲੁਤਫ਼ਿ ਤੂ ਦਿਲ ਮੀ-ਬੁਰਦ ਬਾਜ਼ ਮੀ-ਦਾਰਮ ਅਜ਼ਾਣ ਈਣ ਇਹਤਿਆਜ ॥ ੧੬ ॥ ੪ ॥ ਨੀਸਤ ਗੋਯਾ ਗ਼ਰਿ ਤੂ ਦਰ ਦੋ ਜਹਾਣ ਬਾ ਤੂ ਦਾਰਮ ਅਜ਼ ਦਿਲੋ ਦੀਣ ਇਹਤਿਆਜ ॥ ੧੬ ॥ ੫ ॥
masat rā bā-jām raṅgīṇ ihatiāj tishanā rā ba-āb sīrīṇ ihatiāj | 16 | 1 | suhabat maradāni-hakk bas anavar asat tālibāṇ rā hasat chadīṇ ihatiāj | 16 | 2 | aza tabassum karadāī gulashan jahān har ki dīdasha kai ba-gulachīn ihatiāj | 16 | 3 | yakk nigāh lutaf tū dil mī-burad bāza mī-dāram azāṇ īṇ ihatiāj | 16 | 4 | nīsat goyā ġar tū dar do jahāṇ bā tū dāram aza dilo dīṇ ihatiāj | 16 | 5 |
As the drunkard wants only the ruby cup, and the thirsty only cool sweet water, so the seeker wants only one thing: the company of the Beloved's devotees, steeped in light — that alone is all the fellowship he needs. With one smile a person can make this world a garden; what need of a gardener, once he has glimpsed the heavenly One? One loving glance from You takes my breath away, yet still I beg for Your mercy — that is my deepest need. Goya says: in both worlds I have no one but You; I want my very heart and soul only for You.
ਐ ਜ਼ੁਲਫ਼ਿ ਅੰਬਰੀਨਿ ਤੂ ਗੋਯਾ ਨਕਾਬਿ ਸੁਬਹਾ ਪਿਨਹਾਣ ਚੂ ਜ਼ੇਰ ਅਬਰਿ ਸਿਆਹ ਆਫਤਾਬਿ ਸੁਬਹਾ ॥ ੧੭ ॥ ੧ ॥ ਬੀਰੂੰ ਬਰ-ਆਮਦ ਆਣ ਮਹਿ ਮਨ ਚੂੰ ਜ਼ ਖ਼ਾਬਿ ਸੁਬਹਾ ਸਦ ਤਾਅਨਾ ਮੀ-ਜ਼ਨਦ ਬ ਰੁਖ਼ਿ ਆਫਤਾਬਿ ਸੁਬਹਾ ॥ ੧੭ ॥ ੨ ॥ ਬਾ-ਚਸ਼ਮਿ ਖ਼ਾਬਨਾਕ ਚੂੰ ਬੀਰੂੰ ਬਰ ਆਮਦੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਗਸ਼ਤ ਅਜ਼ ਰੁਖ਼ਿ ਤੂ ਆਫਤਾਬਿ ਸੁਬਹਾ ॥ ੧੭ ॥ ੩ ॥ ਅਜ਼ ਮਕਦਮਿ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਜਹਾਣ ਰਾ ਦਿਹਦ ਫ਼ਰੋਗ਼ ਚੂੰ ਬਰ-ਕਸ਼ਦ ਨਕਾਬ ਜ਼ਿ ਰੁਖ਼ਿ ਆਫ਼ਤਾਬਿ ਸੁਬਹਾ ॥ ੧੭ ॥ ੪ ॥ ਬੇਦਾਰੀ ਅਸਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀਇ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸ਼ੌਕ ਗੋਯਾ ਹਰਾਮ ਕਰਦਮ ਅਜ਼ ਆਇੰਦਾ ਖ਼ਾਬਿ ਸੁਬਹਾ ॥ ੧੭ ॥ ੫ ॥
ai zulaf ambarīn tū goyā nakāb subahā pinahāṇ chū zer abar siāh āphatāb subahā | 17 | 1 | bīrūn bara-āmad āṇ mah man chūn za khāb subahā sad tāanā mī-zanad ba rukh āphatāb subahā | 17 | 2 | bā-chasham khābanāk chūn bīrūn bar āmadī sharamindā gashat aza rukh tū āphatāb subahā | 17 | 3 | aza makadam sharīfa jahāṇ rā dihad faroġa chūn bara-kashad nakāb z rukh āfatāb subahā | 17 | 4 | bedārī asat zindagīi sāhibān shauk goyā harām karadam aza āindā khāb subahā | 17 | 5 |
Your sky-dark hair is a veil drawn over the morning, like the dawn sun eclipsed beneath black cloud. When my moon rose from His daytime sleep, it was as though He put the morning sun to shame. When You came, Guru, with sleep-heavy eyes from the bed of love, the morning sun was abashed to match itself against Your face. When the drowsy dawn lifts its veil, its blessed coming brings light to the whole world. The worldly spend their lives in one long night's forgetting — but for me, says Goya, to sleep through these dawn hours is now forbidden.
ਮੀ-ਬੁਰਦ ਦੀਨੋ ਦਿਲਮ ਈਣ ਚਸ਼ਮਿ ਸ਼ੋਖ਼ ਮੀ-ਕਸ਼ਦ ਅਜ਼ ਚਾਹਿ ਗ਼ਮ ਈਣ ਚਸ਼ਮਿ ਸ਼ੋਖ਼ ॥ ੧੮ ॥ ੧ ॥ ਕਾਕਲਿ ਉ ਫ਼ਿਤਨਾ ਜ਼ਨਿ ਆਲਮ ਅਸਤ ਰੌਣਕ ਅਫ਼ਜ਼ਾਇ ਜਹਾਣ ਈਣ ਚਸ਼ਮਿ ਸ਼ੋਖ ॥ ੧੮ ॥ ੨ ॥ ਖ਼ਾਕਿ ਪਾਇ ਦੋਸਤੀਏ ਦਿਲ ਬੁਵਦ ਹਾਦੀਏ ਰਾਹਿ ਖ਼ੁਦਾ ਈਣ ਚਸ਼ਮਿ ਸ਼ੋਖ਼ ॥ ੧੮ ॥ ੩ ॥ ਕੈ ਕੁਨਦ ਊ ਸੂਇ ਗੁਲਿ ਨਰਗਸ ਨਿਗਾਹ ਹਰ ਕਿ ਦੀਦਾ ਲੱਜ਼ਤਿ ਆਣ ਚਸ਼ਮ ਸ਼ੋਖ਼ ॥ ੧੮ ॥ ੪ ॥ ਹਰ ਕਿ ਰਾ ਗੋਯਾ ਗ਼ੁਬਾਰਿ ਦਿਲ ਨਿਸ਼ਸਤ ਆਣ ਕਿ ਦੀਦਾ ਯਕ ਨਿਗਾਹ ਆਣ ਚਸ਼ਮਿ ਸ਼ੋਖ ॥ ੧੮ ॥ ੫ ॥
mī-burad dīno dilam īṇ chasham shokha mī-kashad aza chāh ġam īṇ chasham shokha | 18 | 1 | kākal u fitanā zan ālam asat rauṇak afazāi jahāṇ īṇ chasham shokh | 18 | 2 | khāk pāi dosatīe dil buvad hādīe rāh khudā īṇ chasham shokha | 18 | 3 | kai kunad ū sūi gul naragas nigāh har ki dīdā lazzat āṇ chasham shokha | 18 | 4 | har ki rā goyā ġubār dil nishasat āṇ ki dīdā yak nigāh āṇ chasham shokh | 18 | 5 |
This playful eye takes away my breath, my heart, my faith — and this same living eye lifts me out of sorrow. One lock of His hair could bring the world to ruin, and one of His eyes could bless the whole world with plenty. Goya prays: may my heart become the dust of my Beloved's feet, and may His playful eye steer me toward the Eternal. Whoever has tasted the delight of that laughing eye will never look at the narcissus again. And whoever has glimpsed that sprightly eye even once, says Goya, has every doubt and illusion swept away.
ਬਹੋਸ਼ ਬਾਸ਼ ਕਿ ਹੰਗਾਮਿ ਨੌਬਹਾਰ ਆਮਦ ਬਹਾਰ ਆਮਦ ਵਾ ਯਾਰ ਵਾ ਕਰਾਰ ਆਮਦ ॥ ੧੯ ॥ ੧ ॥ ਦਰੂਨਿ ਮਰਦੁਮਿ ਚਸ਼ਮ ਜ਼ਿ ਬਸ ਕਿ ਜਲਵਾ ਗਰਸਤ ਬਹਰ ਤਰਫ਼ ਕਿ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦ ਰੂਇ ਯਾਰ ਆਮਦ ॥ ੧੯ ॥ ੨ ॥ ਬ-ਹਰ ਤਰਫ਼ ਕਿ ਰਵਦ ਦੀਦਾ ਮੀਰਵਮ ਚਿ ਕੁਨਮ ਦਰੀਣ ਮੁਕੱਦਮਾ ਮਾ ਰਾ ਚਿਹ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਆਮਦ ॥ ੧੯ ॥ ੩ ॥ ਖ਼ਬਰ ਦਿਹੰਦ ਬ-ਯਾਰਾਨਿ ਮੁਦੱਈ ਕਿ ਇਮਸ਼ਬ ਅਨਲਹੱਕ ਜ਼ਦਾ ਮਨਸੂਰ ਸੂਇ ਦਾਰ ਆਮਦ ॥ ੧੯ ॥ ੪ ॥ ਖ਼ਬਰ ਦਿਹੇਦ ਬ-ਗੁਲਹਾ ਕਿ ਬਿਸ਼ਗੁਫ਼ੰਦ ਹਮਾ ਅਜ਼ੀਣ ਨਵੇਦ ਕਿ ਜ਼ਾਣ ਬੁਲਬੁਲ ਹਜ਼ਾਰ ਆਮਦ ॥ ੧੯ ॥ ੫ ॥ ਜ਼ਬਾਣ ਬ-ਮਾਣਦ ਜ਼ਿ ਗ਼ੈਰਤ ਜੁਦਾ ਵ ਮਨ ਹੈਰਾਣ ਹਦੀਸ ਸ਼ੋਕਿ ਤੋ ਅਜ਼ ਬਸ ਕਿ ਬੇ-ਸ਼ੁਮਾਰ ਆਮਦ ॥ ੧੯ ॥ ੬ ॥ ਖ਼ਿਆਲਿ ਹਲਕਾਇ ਜ਼ੁਲਫ਼ਿ ਤੂ ਮੀ-ਕੁਨਦ ਗੋਯਾ ਅਜ਼ੀਣ ਸਬੱਬ ਕਿ ਦਿਲ ਅਜ਼ ਸ਼ੌਕ ਬੇ-ਕਰਾਰ ਆਮਦ ॥ ੧੯ ॥ ੭ ॥
bahosha bāsha ki haṅgām naubahār āmad bahār āmad vā yār vā karār āmad | 19 | 1 | darūn maradum chasham z bas ki jalavā garasat bahar tarafa ki nazar karad rūi yār āmad | 19 | 2 | ba-har tarafa ki ravad dīdā mīravam chi kunam darīṇ mukaddamā mā rā chih akhatiār āmad | 19 | 3 | khabar dihand ba-yārān mudaī ki imashab analahakk zadā manasūr sūi dār āmad | 19 | 4 | khabar dihed ba-gulahā ki bishagufand hamā azīṇ naved ki zāṇ bulabul hazār āmad | 19 | 5 | zabāṇ ba-māṇad z ġairat judā va man hairāṇ hadīs shok to aza bas ki be-shumār āmad | 19 | 6 | khiāl halakāi zulaf tū mī-kunad goyā azīṇ sababb ki dil aza shauk be-karār āmad | 19 | 7 |
Come to your senses and rejoice — the new spring is here; my Beloved, the Guru, has come, and my heart is at peace. His splendour has sunk so deep into my eye that wherever it turns, it sees only the Beloved's face. I am the slave of my eyes; I go where they gaze — what say have we on this path of love? Word came that Mansur, crying 'I am the Truth,' was seen going to the scaffold tonight. Tell all the flowers to bloom — this good news came from a thousand singing nightingales. My tongue is struck dumb with shame, my heart undone: who could ever tell the whole tale of my boundless love for You? I keep tangling myself in the curls of Your hair, Guru, for only there does my yearning mind find rest.
ਤਬੀਬ ਆਸ਼ਿਕਿ ਬੇਦਰਦ ਰਾ ਦਵਾ ਚਿ ਕੁਨਦ ਤੁਰਾ ਕਿ ਪਾਏ ਬਵਦ ਲੰਗ ਰਹਿਨੁਮਾ ਚਿ ਕੁਨਦ ॥ ੨੦ ॥ ੧ ॥ ਜਮਾਲਿ ਊ ਹਮਾ ਜਾ ਬੇ-ਹਿਸਾਬ ਜਲਵਾਗਰ ਅਸਤ ਤੂ ਦਰ ਹਿਜਾਬਿ ਖ਼ੁਦੀ ਯਾਰ ਮਹਿ ਲਕਾ ਕਿ ਕੁਨਦ ॥ ੨੦ ॥ ੨ ॥ ਤੁਰਾ ਕਿ ਨੀਸਤ ਬਯੱਕ ਗੂਨਾ ਖ਼ਾਤਿਰਿ ਮਜਮੂਅ ਮੁਕਾਮਿ ਅਮਨੋ ਖ਼ੁਸ਼ ਗੋਸ਼ਾ ਯਾਰ ਸਰਾ ਚਿ ਕੁਨਦ ॥ ੨੦ ॥ ੩ ॥ ਬਗ਼ੈਰਿ ਬਦਰਕਾਇ ਇਸ਼ਕ ਕੋ ਰਸੀ ਬ-ਮੰਜ਼ਲਿ ਯਾਰ ਬਗ਼ੈਰਿ ਜਜ਼ਬਾਇ ਸ਼ੌਕਿ ਤੂ ਰਹਿਨੁਮਾ ਚਿ ਕੁਨਦ ॥ ੨੦ ॥ ੪ ॥ ਚੂ ਸੁਰਮਾਇ ਦੀਦਾ ਕੁਨੀ ਖ਼ਾਕਿ ਮੁਰਸ਼ਦ ਐ ਗੋਯਾ ਜਮਾਲਿ ਹੱਕ ਨਿਗਰੀ ਬਾ ਤੂ ਤੂਤੀਆ ਚਿ ਕੁਨਦ ॥ ੨੦ ॥ ੫ ॥
tabīb āshik bedarad rā davā chi kunad turā ki pāe bavad laṅg rahinumā chi kunad | 20 | 1 | jamāl ū hamā jā be-hisāb jalavāgar asat tū dar hijāb khudī yār mah lakā ki kunad | 20 | 2 | turā ki nīsat bayakk gūnā khātir majamūa mukām amano khusha goshā yār sarā chi kunad | 20 | 3 | baġair badarakāi ishak ko rasī ba-mañzal yār baġair jazabāi shauk tū rahinumā chi kunad | 20 | 4 | chū suramāi dīdā kunī khāk murashad ai goyā jamāl hakk nigarī bā tū tūtīā chi kunad | 20 | 5 |
What medicine can a doctor give for one sick with love? How can a guide show the way when we ourselves are lame? All His grace shines plain and unveiled — but under the cloak of ego, what can even a moon-serene face do for us? For one whose mind has no stillness, what use is a quiet corner of any mansion? How can you reach the Beloved's court without a teacher of love? What can a guide do if you carry no longing? O Goya: so long as you can line your eyes with the dust of the Guru's feet, you will see the Creator's grace — what other use has any collyrium?
ਸਬਾਅ ਚੂੰ ਹਲਕਾ ਹਾਇ ਜ਼ੁਲਫ਼ਿ ਊ ਰਾ ਸ਼ਾਨਾ ਮੀ ਸਾਜ਼ਦ ਅਜਿਬ ਜ਼ੰਜੀਰ ਅਜ਼ ਬਹਰਿ ਦਿਲਿ ਦੀਵਾਨਾ ਮੀ ਸਾਜ਼ਦ ॥ ੨੧ ॥ ੧ ॥ ਨ ਦਾਨਿਸਤੇਮ ਅਜ਼ ਰੂਜ਼ਿ ਅਜ਼ਲ ਈਣ ਨਕਸ਼ਿ ਆਦਮ ਰਾ ਕਿ ਨੱਕਾਬ ਅਜ਼ ਬਰਾਏ ਮਾਣਦਨਿ ਖ਼ੁਦ ਖ਼ਾਨਾ ਮੀ ਸਾਜ਼ਦ ॥ ੨੧ ॥ ੨ ॥ ਦਿਲਿ ਆਸ਼ਕ ਬ-ਅੰਦਕ ਫ਼ੁਰਸਤਿ ਮਾਸ਼ੂਕ ਮੀ ਗਰਦਦ ਸਰਾ ਪਾ ਜਾਣ ਸ਼ਵਦ ਹਰ ਕਸ ਕਿ ਬਾ ਜਾਨਾਨਹ ਮੀ ਸਾਜ਼ਦ ॥ ੨੧ ॥ ੩ ॥ ਬਰਾਏ ਗੁਰਦਾਇ ਨਾਣ ਗਿਰਦਿ ਹਰ ਦੁਨੀ ਚਿ ਮੀ ਗਰਦੀ ਤਮਆ ਦੀਦੀ ਕਿ ਆਦਮ ਰਾ ਅਸੀਰ ਦਾਨਾ ਮੀ ਸਾਜ਼ਦ ॥ ੨੧ ॥ ੪ ॥ ਮਗੋ ਅਜ਼ ਹਾਲਿ ਲੈਲਾ ਰਾ ਦਿਲਿ ਸ਼ੋਰੀਦਾਇ ਗੋਯਾ ਕਿ ਸ਼ਰਾਹ ਕਿੱਸਾਇ ਮਜਨੂੰ ਮਰਾ ਦੀਵਾਨਾ ਮੀ ਸਾਜ਼ਦ ॥ ੨੧ ॥ ੫ ॥
sabāa chūn halakā hāi zulaf ū rā shānā mī sāzad ajib zañjīr aza bahar dil dīvānā mī sāzad | 21 | 1 | na dānisatem aza rūz azal īṇ nakash ādam rā ki nakkāb aza barāe māṇadan khud khānā mī sāzad | 21 | 2 | dil āshak ba-andak furasat māshūk mī garadad sarā pā jāṇ shavad har kas ki bā jānānah mī sāzad | 21 | 3 | barāe guradāi nāṇ girad har dunī chi mī garadī tamaā dīdī ki ādam rā asīr dānā mī sāzad | 21 | 4 | mago aza hāl lailā rā dil shorīdāi goyā ki sharāh kissāi majanūn marā dīvānā mī sāzad | 21 | 5 |
When the east wind combs through the curls of His hair, it forges strange chains for my maddened mind. From the dawn of creation we have not grasped the meaning of this body — that the Lord made it for His own dwelling. The lover's heart soon becomes the Beloved's; whoever is at one with the Beloved becomes, head to foot, all heart and soul. Why run after every mean man for a crust of bread? You know the greed for a single grain makes a prisoner. O Goya, tell not Laila's story to any maddened mind — I go mad myself just hearing of Majnun; such a tale fits a soul crazed with love like mine.